Türkiye-Irak Enerji İş Birliğinde Yeni Dönem

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar ile Irak Petrol Bakanı Basim Muhammed Hüdeyir’in gerçekleştirdiği görüşmede, iki ülke arasındaki enerji iş birliğinin geleceğine ilişkin önemli başlıklar ele alındı. Görüşmenin ardından Irak petrolünün Türkiye üzerinden dünya piyasalarına taşınmasını sağlayan Irak-Türkiye Ham Petrol Boru Hattı’nın daha etkin kullanılmasına yönelik bir yıllık geçiş anlaşması imzalandı.

Bakan Bayraktar, Iraklı mevkidaşı ve beraberindeki heyeti Bakanlıkta ağırlarken, görüşmede iki ülke arasındaki enerji alanındaki mevcut iş birlikleri ile yeni döneme ilişkin hedefler değerlendirildi.

PETROL HATTINDA 750 BİN VARİLLİK DÜZENLEME

Görüşmenin ardından BOTAŞ ile Irak devlet petrol şirketleri SOMO ve NOC arasında, Irak-Türkiye Ham Petrol Boru Hattı’nın daha etkin kullanılmasını sağlayacak bir yıllık anlaşmaya imza atıldı.

Yaklaşık 50 yıldır Türkiye ile Irak arasında önemli bir enerji koridoru olarak faaliyet gösteren hattın uzun vadeli kullanımına ilişkin çalışmalar devam ederken, yeni geçiş düzenlemesi günlük 750 bin varillik petrol akışını kapsıyor.

Daha önce hatta gerçekleşen fiili petrol akışının günlük yaklaşık 180 bin ila 220 bin varil seviyesinde olduğu belirtiliyordu. Yeni düzenlemeyle birlikte Ceyhan üzerinden taşınabilecek petrol miktarında önemli bir artışın önü açılmış oldu.

CEYHAN’IN ENERJİDEKİ STRATEJİK ROLÜ GÜÇLENİYOR

Küresel piyasalarda jeopolitik risklerin ve enerji arzına ilişkin endişelerin arttığı bir dönemde Irak petrolünün Ceyhan üzerinden dünya piyasalarına daha yüksek hacimlerde ulaştırılması, Türkiye’nin enerji koridoru konumunu daha da güçlendirecek.

Petrol akışının artırılmasıyla birlikte Ceyhan’ın yalnızca bölgesel değil, küresel enerji arz güvenliği bakımından da stratejik öneminin daha fazla öne çıkması bekleniyor.

Yeni düzenlemenin Türkiye açısından ekonomik getirileri de dikkat çekiyor. Günlük petrol akışının 750 bin varile ulaşması halinde transit geçiş ve liman hizmetlerinden elde edilecek gelirlerin önemli ölçüde artması öngörülüyor. Bu gelirlerin cari dengeye katkı sağlaması ve enerji ithalatının oluşturduğu ekonomik yükün azaltılmasına destek olması bekleniyor.

HEDEF 1 MİLYON VARİL, UZUN VADEDE 2,5 MİLYON VARİL

Türkiye ile Irak arasındaki enerji iş birliğinde hedef yalnızca mevcut kapasitenin artırılmasıyla sınırlı değil.

İki ülkenin uzun vadeli vizyonunda ilk aşamada günlük petrol tedarikinin 1 milyon varil seviyesine çıkarılması, ilerleyen dönemde ise gerekli altyapı yatırımlarının yapılmasıyla hattın toplam kapasitesinin 2,5 milyon varile kadar yükseltilmesi hedefleniyor.

Bu hedefin gerçekleşmesi, Türkiye’nin Irak petrolünün dünya pazarlarına ulaştırılmasındaki rolünü daha da büyütürken, Ceyhan’ın uluslararası enerji ticaretindeki konumunu da güçlendirebilir.

Bakan Bayraktar da Türkiye’nin hedefinin mevcut altyapıyı en yüksek verimlilikle kullanmak olduğunu belirterek, Irak’ın yanı sıra bölgedeki diğer enerji kaynaklarının da Ceyhan üzerinden dünya piyasalarına ulaştırılmasını sağlayacak kapsamlı ve uzun vadeli bir enerji ortaklığının geliştirilmesine vurgu yaptı.

KERKÜK PETROLÜNDE TÜRKİYE’YE YENİ ROL

Türkiye ile Irak arasındaki enerji iş birliğinde dikkat çeken gelişme yalnızca petrol taşımacılığıyla sınırlı değil.

Geçtiğimiz günlerde imzalanan başka bir anlaşmayla Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı’nın (TPAO), Irak’ın Kerkük bölgesindeki petrol sahalarının geliştirilmesine yönelik konsorsiyuma ortak olması, iki ülke arasındaki enerji ilişkilerinde yeni bir sayfa açtı.

TPAO, BP ve ConocoPhillips ile birlikte Kerkük’teki petrol sahalarının geliştirilmesi amacıyla oluşturulan konsorsiyumda yüzde 15 pay aldı.

Bu ortaklık, Türkiye’nin Irak enerji sektöründeki rolünü yalnızca petrolün taşınmasıyla sınırlı olmaktan çıkararak üretim ve saha geliştirme faaliyetlerine de taşıyor.

TÜRKİYE-IRAK ENERJİ ORTAKLIĞINDA YENİ AŞAMA

Irak petrolünün Ceyhan üzerinden dünya piyasalarına taşınmasının artırılması ve TPAO’nun Kerkük petrol sahalarına ortak olması, Ankara-Bağdat hattındaki enerji ilişkilerinin giderek daha kapsamlı bir yapıya dönüştüğünü ortaya koyuyor.

Petrol boru hattının daha etkin kullanılması, Ceyhan’ın kapasitesinin artırılması ve Türkiye’nin Irak’taki petrol üretim projelerine doğrudan ortak olması; iki ülke arasındaki enerji iş birliğinin taşımacılıktan üretime, lojistikten uluslararası enerji ticaretine uzanan çok boyutlu bir ortaklığa dönüşmesinin önünü açıyor.