İsrail ve ABD, Tahran ile Washington yönetimleri arasındaki diplomatik görüşmeler devam ederken 28 Şubat’ta İran’a yönelik bir askeri harekat başlattı. Buna karşılık İran, İsrail’e ve ABD üslerinin bulunduğu Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn gibi bölge ülkelerinde belirlediği hedeflere saldırılar düzenledi. Bu saldırılarda İran lideri Ayetullah Ali Hamaney ve çok sayıda üst düzey yetkilinin hayatını kaybettiği bildirildi.

Rusya’nın İddiaları

Washington Post’un isimsiz kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Rusya’nın İran’a istihbarat sağladığı öne sürüldü. Haberde, Rusya’nın savaş gemileri ve uçaklar dahil ABD askeri varlıklarının konum bilgilerini İran’a ilettiği iddia edildi. İstihbaratın kapsamını ‘oldukça geniş’ olarak nitelendiren kaynaklar, Rusya’nın sağladığı hedef belirleme desteğinin boyutlarının ise net olarak bilinmediğini belirtti.

Öte yandan bazı yetkililer, Rusya’nın İran’a destek verdiğini doğrularken, Çin’in ise İran’a yardım etmediğini kaydetti.

Rusya’nın Çıkarları

Washington Post’a göre, Rusya, ABD ile İran arasındaki çatışmanın uzun sürmesini kendi çıkarına görüyor. Savaş nedeniyle yükselen petrol fiyatları Rusya’ya ekonomik avantaj sağlarken, ABD ve Avrupa’nın dikkatinin Ukrayna’dan İran’a kayması da Kremlin’in işine yarıyor. Konuyla ilgili olarak Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, CIA ve ABD Savunma Bakanlığı yorum talebini reddetti.

İki ülke arasındaki savaşı bitirmek için ABD’nin hazırladığı 28 maddelik plan tartışılmaya devam ederken Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’den yeni açıklamalar geldi.

Putin,  Karadeniz’de yaşanan son gelişmelere ve Ukrayna barış görüşmelerine ilişkin konuştu.

UKRAYNA’YA YÖNELİK SALDIRILAR ARTIRILACAK

Karadeniz’deki gemi saldırılarını hatırlatan Putin, şunları kaydetti:

Rusya, tankerlere yapılan saldırılara karşılık Ukrayna limanlarına ve bu limanlara giren gemilere yönelik saldırılarını genişletecek.

“AVRUPA SAVAŞ İSTİYORSA HAZIRIZ”

Avrupa’nın taleplerini Rusya’nın kabul etmesinin mümkün olmadığını belirten Putin, “Onların amacı barış değiş, savaşın tarafındalar” ifadelerini kullandı.

Olası savaş ihtimaline de değinen Putin, “Biz savaş istemiyoruz ama Avrupa savaşmak istiyorsa biz şimdi hazırız” dedi.

RUS TANKERLERİNE SALDIRI

Ukrayna, Karadeniz açıklarında ilerleyen Rus petrol tankerleri KAIRO ve VIRAT’a saldırı düzenlemişti.

Saldırıya dair görüntüler Ukrayna istihbaratı tarafından yayınlanmışı.

ABD’nin Ortadoğu’daki politikaları uzun süredir “demokrasi”, “özgürlük” ve “insan hakları” söylemleriyle meşrulaştırılıyor. Ancak sahadaki gerçeklik, bu söylemlerin ardında yatan çıkar merkezli, baskıcı ve çifte standartlı bir stratejiyi açıkça ortaya koyuyor. DEAŞ’ın doğuşu ve yükselişi de bu çerçevede ele alınmalıdır.

Örgüt bir anda ve kendiliğinden ortaya çıkmadı. Irak işgali sonrası çöken devlet yapısı, ABD’nin kurguladığı güç boşluğu ve bölgesel mühendislik politikaları bu zemini hazırladı. Bu boşluk, terör örgütlerinin “kullanışlı düşman” rolünü oynaması için elverişli hale getirildi.

ABD’nin DEAŞ’ı doğrudan kurduğu yönündeki iddialar tartışmalı olsa da, örgütü dolaylı biçimde eğitip donatan, silah akışlarını denetlemeyen, bölgeyi istikrarsızlığa sürükleyen politikaları inkâr edilemez. Suriye’deki çatışmaların derinleşmesi, İsrail’in güvenliğini merkeze alan Washington stratejisiyle yakından ilişkilidir. Çünkü ABD için Suriye meselesi hiçbir zaman sadece Suriye olmamıştır; mesele, İsrail’in bölgesel üstünlüğünü garantilemek, İran’ı çevrelemek ve Rusya’nın nüfuzunu sınırlamak olmuştur.

Bugün ABD, Şam yönetimiyle kurulabilecek olası temasları da yine kendi çıkar penceresinden değerlendirecektir. Şara’yı  muhatap alırken “reform”, “istikrar” ya da “barış” gibi kavramları dillendirecek; ancak perde arkasında Golan Tepeleri’ndeki İsrail işgalini fiilen tanıyan, İbrahim Anlaşmaları üzerinden Arap dünyasını İsrail’le normalleşmeye zorlayan baskıcı diplomasisini sürdürecektir. Washington’un mesajı açık olacaktır:

“Ya bizimle olacaksınız, ya da ‘terörle iş birliği yapan’ rejim ilan edilirsiniz.”

Bu yaklaşım, ABD dış politikasının en belirgin karakteridir. Ahlaki meşruiyet iddiası ile reel çıkarların vahşi uyumsuzluğu. Demokrasi getirme iddiasıyla yola çıkan aynı Washington yönetimi, otoriter müttefikleriyle askeri üsler kurmaktan, insan hakları ihlalleriyle anılan rejimlerle enerji anlaşmaları yapmaktan çekinmez. “Basın özgürlüğü”nü savunurken, kendi çıkarına ters düşen her haberin üzerine “gizlilik” damgası vurur.

Bugün Suriye’ye bakıldığında da aynı tablo görülmektedir. Yıkılmış şehirler, parçalanmış toplumlar, dış müdahalelerin cehenneme çevirdiği bir ülke. Ve ABD, bu yıkımın sorumluluğunu üstlenmek yerine, yeniden “çözüm mimarı” rolüne bürünmeye hazırlanıyor. Bu, yalnızca ironik değil; aynı zamanda ahlaki bir çöküştür.

ABD’nin Ortadoğu’da güvenilir bir barış aktörü olabilmesi için önce kendi geçmişiyle yüzleşmesi gerekir. Irak’ta, Libya’da, Afganistan’da ve Suriye’de bıraktığı enkazla. Aksi halde Washington’un her yeni “barış girişimi”, bir başka halkın kaderine biçilen yeni bir baskı senaryosundan ibaret olacaktır.

ABD Başkanı Trump, Macaristan Başbakanı Orban yaptığı görüşme sonrasında basın toplantısı düzenledi. Trump, “Putin ile Macaristan’da görüşmeyi hala istiyorum” dedi.

ABD Başkanı Donald Trump, Macaristan Başbakanı Viktor Orban’ı, Beyaz Saray’ın kapısında karşıladı.

ORBAN İLE GÖRÜŞTÜ

Trump, Orban ve beraberindeki heyetle Beyaz Saray’da vereceği öğle yemeğinde görüştü.

ÖNEMLİ KONULARA DEĞİNDİLER

Görüşmede, ABD’nin Rus petrolünü boykot çağrılarına rağmen Ukrayna’daki savaşın başlamasından bu yana enerji ihtiyacını Rusya’dan tedarik eden Macaristan’ın istisna talebinin gündeme geldi.

İkilinin görüşmesinde, Ukrayna’da devam eden savaşın etkileri de ele alındı.

PUTİN SORULDU

ABD Başkanı Donald Trump, Macaristan Başbakanı Viktor Orban, gerçekleştirdiği ortak basın açıklamasında gündeme dair sorularını yanıtladı.

“MACARİSTAN’DA GÖRÜŞMEYİ HALA İSTİYORUM”

Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Macaristan’ın başkenti Budapeşte’de görüşme ihtimali olup olmadığına ilişkin soruya, “Her zaman bir ihtimal var” cevabını verdi.

Trump, “Putin ile Macaristan’da görüşmeyi hala istiyorum” ifadelerini kullandı.

“SAVAŞ YAKIN GELECEKTE SONA ERECEK”

Rusya’ya dair konuşan Trump “Rusya ile temel sorun, savaşı bitirmek istememeleridir.” derken, Ukrayna’da savaşın çok uzak olmayan bir gelecekte biteceğini işaret etti.

ABD Başkanı Orban’a “Ukrayna’nın bu savaşı kazanamayacağını söyler misiniz?” diye sorarken, Orban “Mucize gerçekleşebilir.” diye yanıt verdi.

ABD Başkanı bu yanıta “Evet, bu doğru.” şeklinde tepki verdi.

BUDAPEŞTE’Yİ İŞARET ETMİŞTİ

Beyaz Saray basın ofisi, görüşmenin basına kapalı olduğunu duyurdu. Orban, ocak ayında geldiği Washington’da Trump ile bir araya gelmişti.

Trump, iyi anlaştığı liderlerden olan ve Avrupa’da çeşitli konularda birlikte hareket ettiği Orban ile ocaktaki görüşmeden bu yana ilk kez ikili görüşme yapacak.

Trump, Gazze’de ateşkese ilişkin anlaşmanın Mısır’ın Şarm El Şeyh kentinde imzalanmasından sonra, Ukrayna’da ateşkes sağlanması için Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Macaristan’ın başkenti Budapeşte’de görüşeceğini duyurmuş, ancak daha sonra bu görüşmenin iptal edildiğini açıklamıştı.

Putin, üst düzey yetkililere muhtemel nükleer silah denemelerine ilişkin öneriler hazırlamalarını emretti.

Putin, Rusya’nın Kapsamlı Nükleer Deneme Yasağı Anlaşması’ndaki yükümlülüklerine her zaman sıkı sıkıya bağlı kaldığını ancak ABD veya herhangi bir nükleer gücün bu tür bir deneme yapması halinde Rusya’nın da aynısını yapacağını ifade etti.

“MÜMKÜN OLAN HER ŞEYİ YAPMALARI TALİMATINI VERİYORUM”

Putin, “Dışişleri Bakanlığı, Savunma Bakanlığı, özel servisler ve ilgili sivil kurumlara, bu konuyla ilgili ek bilgi toplamaları, Güvenlik Konseyi’nde analiz edilmesi ve nükleer silah testlerinin hazırlanmasına ilişkin muhtemel çalışmaların başlatılması konusunda öneriler sunması için mümkün olan her şeyi yapmaları talimatını veriyorum” dedi.

TRUMP DA TALİMAT VERMİŞTİ

ABD Başkanı Donald Trump, geçtiğimiz haftalarda sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, “Diğer ülkelerin test programları nedeniyle nükleer silahlarımızı test etmeye başlaması talimatını verdim. Bu süreç hemen başlayacak” ifadelerini kullanmıştı.

Trump ayrıca, “Diğer ülkeler de yapıyor. Onlar yapıyorsa biz de yapacağız. Ne yaptığımızı ve nerede yaptığımızı tam olarak biliyorum. Diğer ülkeler de yapıyor ve diğer ülkeler yapıyorsa biz de yaparız” şeklinde konuşmuştu.

NÜKLEER SİLAH DENEMELERİ

ABD, en son 1992’de, Çin ve Fransa 1996’da, Sovyetler Birliği ise 1990’da nükleer silah denemeleri gerçekleştirmişti.

Sovyetler Birliği sonrası Rusya ise hiç nükleer silah denemesi yapmadı.

Toplantıda ayrıca Valeriy Gerasimov önderliğindeki Genelkurmay’ın yanı sıra harekâtı yöneten grup komutanları hazır bulundu. Putin, Rus ordusunun geçmişte olduğu gibi düşmanlarına mağlubiyet sonrası merhametle davranacağına işaret ederek “Rus ordusu bu şekilde davranmaya devam edecek” dedi.

Bununla birlikte toplantıda şu kritik mesajlar da öne çıktı: “Ordunun faaliyetleri belli bir takvime bağlı değil, askeri çıkarlarımız neyi gerektiriyorsa o yolda ilerleyeceğiz” ifadesi kullanıldı. Ayrıca, Burevestnik kıtalararası seyir füzesi adlı yeni silah sisteminin testlerinin tamamlandığı ve “dünyada buna eşdeğer bir silahın olmadığı” iddia edildi.

Bu görünüm ve açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde, Kremlin’in hem içeride hem dışarıda güçlü bir askeri duruş sergilemeyi tercih ettiği anlaşılıyor.

Yorum: Putin’in kamuflaj giymesinin anlamı

Putin’in askeri kamuflaj giymesini birkaç çerçevede yorumlamak mümkün:

• Fiziksel olarak bir asker üniforması içinde olması, liderin doğrudan sahadaki askeri kadroyla aynı düzeyde “yer aldığı” izlenimini verir. Bu durum, liderin yalnızca bürokratik bir konumda değil, hem sembolik hem de fiili anlamda “komuta altında” olduğunu gösterebilir.

• Kamuflaj giymek, günlük resmi takım elbise görünümünden ayrılıp “savaş durumu”, “gerçek operasyon” ya da “acil durum” havası yaratır. Böylece, mesaj şudur: “Artık sıradan politika değil, askeri gerçeklik devrede.” Bu sayede kamuoyuna ve muhataplara—hem içerideki hem dışarıdaki aktörlere—acımasız bir kararlılık sinyali verilir.

• Ayrıca bu tür bir imaj, askeri güç ve hazırlık düzeyini vurgular: “Biz hazırlıklıyız, biz sahadayız, biz sadece masa başında değiliz.” Bu, rakiplere karşı bir “hazırız” mesajı taşır.

Bu görüntünün AB, NATO ve Trump’a meydan okuma yönü

Putin’in bu tarz bir duruşa yönelmesi, yalnızca Rus iç siyasetini değil dış politikada da güçlü bir sinyal olarak okunabilir:

• AB ve NATO bağlamında: Avrupa Birliği ve NATO ülkeleri, Rusya’nın askeri hazırlıklarını ve uluslararası pozisyonunu yakından izliyorlar. Putin’in kamuflajlı hali ve nükleer silah sistemine dair açıklamaları, Batı’nın savunma anlayışına karşı bir bilinçli meydan okuma olarak algılanabilir. Bu ileti, “Biz sizden bağımsız hareket edebiliriz, askeri kapasitemiz ve kararlılığımız var” anlamı taşıyabilir.

• Trump bağlamında: Eski ABD Başkanı Donald Trump’ın dönemiyle başlayan, hatta sonrasıyla devam eden “Amerika öncelikli” ve “NATO’yla ilişkiler yeniden şekillenebilir” söylemleriyle birlikte, Rusya’ya karşı Batı kampının ortak refleksleri sorgulanmış durumda. Bu durumda Putin’in askeri duruşu, Trump dönemi ve sonrası ABD’nin Avrupa’daki ve küresel askeri düzen üzerindeki etkisine yönelik bir meydan okuma olarak da yorumlanabilir: “ABD’nin ve Batı’nın askeri hâkimiyeti tartışılıyor, biz bu oyunda aktifiz.”

• Bu bağlamda, bu imaj ve açıklamalar Kremlin açısından bir güç gösterisi: Batı’ya “Siz hâlâ bizimle olmazsanız da biz yolumuza bakarız, askeri kabiliyetimizi ve kararlılığımızı artırırız” mesajı verilmiş oluyor.

Erdoğan son olarak Ukrayna Cumhurbaşkanı Vladimir Zelensky ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile telefonda görüştü. Bu görüşmelerden de olumlu sonuçlar çıktı.

MARİUPOL’DE İNSANİ KORİDOR

Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna’nın Mariupol kentindeki sivil Ukraynalı ve yabancı vatandaşların tahliyesi için insani koridor açıldığını duyurdu.

Bakanlığın Telegram hesabından yapılan açıklamada, kararın Erdoğan’ın Putin’den talebi doğrultusunda alındığı belirtildi.

Açıklamada, 3 Nisan 2022’de Moskova saati ile 00.00’dan itibaren Mariupol’dan Berdyansk’a insani koridor açıldığı, hareket yolunda “sessizlik rejimine” sıkı bir şekilde uyulacağının garanti edildiği kaydedildi.

YABANCILAR İKİ TARAFA DA SIĞINABİLECEK

Yabancı vatandaşların Berdyansk’tan da ister Ukrayna’nın kontrolündeki bölgelere isterse de Rusya’nın kontrolündeki Kırım’a gidebilecekleri aktarıldı.

UKRAYNA’DAN DA YAZILI TEYİT TALEP EDİLDİ

İnsani koridorun Ukrayna tarafının da “sessizlik rejiminin” sıkı bir şekilde gözetmesi durumunda hayata geçirileceği belirtilen açıklamada, Kiev yönetiminden Moskova saati ile 03.00’e kadar tahliyeye hazır oldukları yönünde yazılı teyit talep edildi.

Açıklamada, Kiev yönetiminin “sessizlik rejimine” uyacakları yönündeki yazılı beyanı hem Rus hem de Türk taraflarına ayrıca Uluslararası Kızılhaç Örgütü ve Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliğine de iletmesi gerektiği kaydedildi.

Joe Biden, Rus medyasında “Ukrayna’nın Donbas’ta büyük bir saldırı başlatmayı planladığını iddia eden” haberlerin “dezenformasyon” olduğunu söyledi.

ABD başkanı, “Ukraynalıların, sınırlarında 150.000’den fazla askerin konuşlandığı bu anı, bir yıllık bir çatışmayı tırmandırmak için seçeceğine inanmak, temel mantığa meydan okuyor. Rusya’nın çekilme konusunda açıklamaları gerçekleşmemiştir. Donbass’ta Rusya yanlıların provokasyonlarının devam ettiğini görüyoruz. Rusya’nın işgal için mazeret uydurmaya çalıştığını görüyoruz. Rus güçlerinin önümüzdeki hafta Ukrayna’yı hedef alacaklarını düşünüyoruz. Ukrayna’nın başkenti Kiev’e saldıracağını düşünüyoruz.Rusya planlarını uygularsa savaşın sorumlusu olacak. Ukrayna’ya asker göndermeyeceğiz ama destek olmaya devam edeceğiz. Putin’in Ukrayna’yı işgal kararı aldığına inanıyorum, istihbaratımız güçlü. Ukrayna’ya işgal olursa Rusya’ya kapsamlı yaptırımları uygulayacağız.” dedi.

Biden, Rus medyasının “Donbas’ta gerçekleşen bir soykırıma ilişkin düzmece iddialara” ve dün Rusya’nın “yanlış bir şekilde Ukrayna tarafından gerçekleştirildiğini iddia ettiği” bir Ukraynalı anaokulunun bombalanmasına dikkat çekti.

Bunların hepsi, ABD ve müttefiklerinin haftalardır uyardığı, Rusya’nın “Ukrayna’ya saldırmak için yanlış bir gerekçe oluşturma taktiklerinin” bir parçasıydı.

Biden, “Rusya’nın kendilerini savaşa yem etmesine izin vermeyi reddeden” Ukrayna birliklerinin “kısıtlamalarını” ve “kararlarını” övdü.

Biden, ABD’nin bir çatışma istediğimiz için değil, Rusya’nın Ukrayna’yı işgalini haklı çıkarmak için sunabileceği her türlü nedeni ortadan kaldırmak için elimizden gelen her şeyi yaptığımız için Rusya’nın planlarını yüksek sesle ve tekrar tekrar dile getirdiğini belirterek, “İşgal başlayana kadar diplomasi ortadan kalkamaz. İşgal tehlikesi altında Zelenski’nin Ukrayna’dan ayrılıp ayrılmayacağı kendi kararı”dedi.

Rus savaş uçaklarının teröristlere ait mevzileri vurmasına imkan sunan şirketi ve 5 gemiyi yaptırım listesine sert şekilde eleştiren Rusya Dışişleri Bakanlığı, “ABD, kendisini terör destekçisi olarak lanse etti. ABD’nin teröristlerin sponsoru olmasına ve egemen Suriye’nin bir kısmını yasa dışı olarak işgal etmesine rağmen sahada teröristlerle mücadele devam edecek” ifadesini kullandı.

ABD’nin Kırım’daki durumu bahane ederek Sovfracht şirketine yaptırım uygularken gerçek niyetlerini gizleme zahmetine katlanmadığını belirten bakanlık, “Maskeler düştü. Bu adım, doğrudan Suriye topraklarındaki teröristlerin tamamen yok edilmesini önlemeyi amaçlıyor” diye vurguladı.

ABD Hazine Bakanlığı, Rusya’nın iki şirketi, 3 vatandaşı ve 5 gemisine karşı yaptırım kararı alındığını duyurmuştu.