ABD ile İran arasında kalıcı barışın sağlanmasına yönelik önemli bir adım atıldı. Taraflar, sürecin ilerlemesini sağlayacak bir mutabakat zaptına imza atarken, nihai anlaşmaya ulaşılması amacıyla 60 günlük müzakere dönemi resmen başladı.

Diplomatik gelişme, küresel piyasalarda da olumlu karşılandı. Özellikle enerji piyasalarında yaşanan hareketlilik dikkat çekerken, petrol fiyatlarında belirgin bir düşüş yaşandı.

Brent Petrol Savaş Sonrası İlk Kez 75 Doların Altına Düştü

Uluslararası piyasalarda referans kabul edilen Brent petrolün varil fiyatı, Çarşamba günü kısa süreliğine 75 doların altına gerileyerek yaklaşık 74 dolar seviyelerinde işlem gördü.

Böylece Brent petrol, İran’daki çatışmaların 28 Şubat’ta başlamasından bu yana ilk kez 75 doların altına inmiş oldu.

Zirve Seviyelere Göre Yaklaşık Yüzde 40 Geriledi

Savaş döneminde varil başına yaklaşık 118 dolara kadar yükselen Brent petrol, son düşüşle birlikte zirve seviyesine kıyasla yaklaşık yüzde 40 değer kaybetti.

Son vadeli Brent kontratları son günlerde 80 doların altında işlem görmeye devam ederken, fiyatlar çatışmalar öncesindeki 72,48 dolarlık seviyenin ise halen üzerinde bulunuyor.

Hürmüz Boğazı’nda Sevkiyatlar Normalleşiyor

Petrol fiyatlarındaki gerilemenin yanı sıra küresel enerji arzı açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nda da hareketlilik yeniden artmaya başladı.

Çatışmalar nedeniyle aksayan gemi trafiğinin kademeli olarak normale döndüğü belirtilirken, savaş öncesinde boğazdan günlük 125 ila 140 geminin geçtiği ve yaklaşık 20 milyon varil petrol ile petrol ürününün dünya pazarlarına ulaştırıldığı hatırlatılıyor.

Uzmanlar, ABD ile İran arasında yürütülecek 60 günlük müzakere sürecinin başarılı olması halinde hem enerji piyasalarında hem de küresel ekonomide istikrarın daha da güçlenebileceğini değerlendiriyor.

ABD Başkanı Donald Trump, anlaşma metnini Fransa’daki Versay Sarayı’nda imzalarken, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan da Tahran’daki çalışma ofisinde belgeye onay verdi.

CENTCOM’DAN RESMİ AÇIKLAMA

CENTCOM’un sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, Başkan Trump’ın talimatı doğrultusunda İran limanları ile kıyı bölgelerine giriş ve çıkış yapan deniz trafiğine yönelik uygulanan ablukanın bugün itibarıyla sona erdirildiği bildirildi.

Açıklamada ayrıca, İran’ın mutabakatta yer alan yükümlülükleri eksiksiz yerine getirip getirmediğinin denetlenmesi amacıyla Amerikan askeri varlığının bölgede kalmaya devam edeceği ifade edildi.

60 GÜNLÜK MÜZAKERE DÖNEMİ BAŞLADI

Taraflar arasında kalıcı barış anlaşmasının ayrıntılarının belirlenmesi için 60 günlük bir müzakere süreci öngörülüyor. ABD Başkanı Trump, söz konusu sürenin katı bir takvim olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek gerekli durumlarda esneklik sağlanabileceğini söyledi.

Trump, açıklamasında Başkan Yardımcısı JD Vance’e esprili bir göndermede bulunarak, anlaşmanın başarıya ulaşması halinde tüm övgüyü kendisinin alacağını, başarısız olması durumunda ise sorumluluğun bir kısmını Vance’e yükleyebileceğini dile getirdi.

İSVİÇRE’DE YENİ GÖRÜŞMELER YAPILACAK

İsviçre Dışişleri Bakanlığı’nın verdiği bilgilere göre ABD ve İran heyetleri, anlaşmanın uygulanmasına ilişkin ilk temaslarını Bürgenstock’ta gerçekleştirecek.

Wall Street Journal’ın haberine göre taraflar arasında resmi bir imza töreni planlanmazken, nükleer müzakerelerin İsviçre’nin Lucerne kentinde sürdürülmesi bekleniyor.

ABD heyetinde Başkan Yardımcısı JD Vance’in yanı sıra özel temsilciler Steve Witkoff ve Jared Kushner’in yer alacağı belirtilirken, Pakistan ve Katar’dan arabulucuların da görüşmelere katılacağı kaydedildi.

Öte yandan Pakistan devlet medyası, Başbakan Şahbaz Şerif’in İsviçre ziyaretini ertelediğini duyurdu.

VANCE: SÜREÇ BUGÜN RESMEN BAŞLADI

Basın toplantısında konuşan ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, anlaşmada belirtilen 60 günlük sürecin bugün itibarıyla başladığını açıkladı.

Hürmüz Boğazı’ndan son 24 saat içinde yaklaşık 12 milyon 500 bin varil petrol taşındığını belirten Vance, bu süreçte İran tarafından herhangi bir tankere yönelik saldırı gerçekleşmediğini söyledi.

İran’ın balistik füze kapasitesine ilişkin de değerlendirmelerde bulunan Vance, ülkenin füze altyapısının büyük ölçüde etkisiz hale getirildiğini öne sürdü. Nihai anlaşmanın bir parçası olarak İran’ın küresel güvenliği tehdit edecek füze sistemlerine sahip olmamasını beklediklerini ifade eden Vance, öncelikli hedeflerinin İran’ın nükleer programını yeniden devreye sokmaması olduğunu vurguladı.

Vance ayrıca, devam eden müzakerelerde Hürmüz Boğazı’nın geleceğine ilişkin şartların da masada olacağını belirtti.

Geçtiğimiz günlerde İsrail ile Lübnan arasında sağlanan ateşkesin ardından bölgede nispeten yumuşama beklentisi oluşmuştu. Bu gelişmenin hemen sonrasında İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Hürmüz Boğazı’nın sınırlı da olsa yeniden gemi trafiğine açıldığını duyurmuştu. Bu açıklama, özellikle enerji taşımacılığı açısından küresel piyasalarda olumlu bir hava yaratmış, petrol fiyatlarında geçici bir düşüşe neden olmuştu.

Ancak bu iyimser tablo uzun sürmedi. ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın bu adımına ilk etapta teşekkür eden bir açıklama yaptı. Fakat kısa süre sonra gelen ikinci açıklaması, dengeleri tamamen değiştirdi. Trump, İran’ın attığı adıma rağmen, Hürmüz Boğazı üzerindeki deniz ablukasının “tam anlaşma sağlanana kadar” süreceğini belirtti. Bu açıklama, Tahran yönetiminde sert bir tepkiye yol açtı.

ABD’nin bu tutumunu “taahhüt ihlali” olarak değerlendiren İran, hızlı bir karşı hamleyle boğazdaki geçiş serbestisini yeniden askıya aldı. İran Devrim Muhafızları Ordusu tarafından yapılan açıklamada, ABD’nin müzakere sürecinde verdiği sözleri yerine getirmediği öne sürüldü. Tahran yönetimi, bu nedenle Hürmüz Boğazı’nda daha önce uygulanan sıkı denetim sistemine geri dönüldüğünü bildirdi.

İranlı yetkililer, daha önce iyi niyet göstergesi olarak sınırlı sayıda tanker ve ticari geminin geçişine izin verdiklerini hatırlattı. Ancak ABD’nin bu süreçte “korsanlık faaliyetleri” olarak nitelendirilen uygulamalara devam ettiğini iddia ettiler. Bu durumun, İran’ın güvenlik ve egemenlik haklarını ihlal ettiği savunularak boğazın yeniden kontrol altına alındığı vurgulandı.

Hürmüz Boğazı, dünya enerji taşımacılığı açısından hayati öneme sahip bir geçiş noktası olarak biliniyor. Küresel petrol sevkiyatının yaklaşık yüzde 20’si bu dar su yolundan gerçekleşiyor. Bu nedenle boğazda yaşanan her gelişme, doğrudan petrol fiyatlarını ve küresel ekonomiyi etkiliyor.

Nitekim boğazın kısa süreliğine açılmasının ardından tanker trafiğinde ciddi bir yoğunluk gözlemlenmişti. Denizcilik verilerine göre, enerji taşıyan gemiler ve ticari kargo araçları boğaz girişinde uzun kuyruklar oluşturmuştu. Ancak İran’ın son kararıyla birlikte bu hareketlilik yeniden belirsizliğe dönüştü.

Uzmanlar, Hürmüz Boğazı’nın yeniden kapanmasının petrol piyasalarında sert yükselişlere yol açabileceğini belirtiyor. Özellikle Brent petrol fiyatlarının yeniden 100 dolar seviyesinin üzerine çıkabileceği öngörülüyor. Bu durum, yalnızca enerji sektörünü değil, küresel enflasyon ve ekonomik dengeleri de doğrudan etkileyebilir.

ABD ile İran arasındaki bu gerilim, sadece iki ülkeyi değil, tüm dünyayı yakından ilgilendiriyor. Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrol mücadelesi, enerji arz güvenliği açısından kritik bir unsur olarak öne çıkıyor. Önümüzdeki günlerde tarafların atacağı adımlar, hem bölgesel istikrar hem de küresel ekonomi açısından belirleyici olacak.

Son gelişmeler, Orta Doğu’da kırılgan olan dengelerin ne kadar hızlı değişebileceğini bir kez daha gözler önüne serdi. Hürmüz Boğazı’ndaki bu yeni kriz, uluslararası toplumun dikkatini yeniden bölgeye çevirmiş durumda. Enerji arzının sürekliliği ve deniz ticaretinin güvenliği, önümüzdeki süreçte en çok tartışılan konular arasında yer alacak gibi görünüyor.