ABD ile İran arasında kalıcı barışın sağlanmasına yönelik önemli bir adım atıldı. Taraflar, sürecin ilerlemesini sağlayacak bir mutabakat zaptına imza atarken, nihai anlaşmaya ulaşılması amacıyla 60 günlük müzakere dönemi resmen başladı.

Diplomatik gelişme, küresel piyasalarda da olumlu karşılandı. Özellikle enerji piyasalarında yaşanan hareketlilik dikkat çekerken, petrol fiyatlarında belirgin bir düşüş yaşandı.

Brent Petrol Savaş Sonrası İlk Kez 75 Doların Altına Düştü

Uluslararası piyasalarda referans kabul edilen Brent petrolün varil fiyatı, Çarşamba günü kısa süreliğine 75 doların altına gerileyerek yaklaşık 74 dolar seviyelerinde işlem gördü.

Böylece Brent petrol, İran’daki çatışmaların 28 Şubat’ta başlamasından bu yana ilk kez 75 doların altına inmiş oldu.

Zirve Seviyelere Göre Yaklaşık Yüzde 40 Geriledi

Savaş döneminde varil başına yaklaşık 118 dolara kadar yükselen Brent petrol, son düşüşle birlikte zirve seviyesine kıyasla yaklaşık yüzde 40 değer kaybetti.

Son vadeli Brent kontratları son günlerde 80 doların altında işlem görmeye devam ederken, fiyatlar çatışmalar öncesindeki 72,48 dolarlık seviyenin ise halen üzerinde bulunuyor.

Hürmüz Boğazı’nda Sevkiyatlar Normalleşiyor

Petrol fiyatlarındaki gerilemenin yanı sıra küresel enerji arzı açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nda da hareketlilik yeniden artmaya başladı.

Çatışmalar nedeniyle aksayan gemi trafiğinin kademeli olarak normale döndüğü belirtilirken, savaş öncesinde boğazdan günlük 125 ila 140 geminin geçtiği ve yaklaşık 20 milyon varil petrol ile petrol ürününün dünya pazarlarına ulaştırıldığı hatırlatılıyor.

Uzmanlar, ABD ile İran arasında yürütülecek 60 günlük müzakere sürecinin başarılı olması halinde hem enerji piyasalarında hem de küresel ekonomide istikrarın daha da güçlenebileceğini değerlendiriyor.

Son haftalarda artan çatışmaların ardından gelen bu karar, özellikle Lübnan’da sağlanan ateşkesin bir sonucu olarak ortaya çıktı. Arakçi, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, İran İslam Cumhuriyeti Limanlar ve Denizcilik Örgütü’nün koordinasyonunda belirlenen güzergâh üzerinden, ateşkes süresince tüm ticari gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan geçişine izin verildiğini belirtti. Bu adımın geçici olduğunun altını çizen İranlı yetkili, uygulamanın yalnızca ateşkesin geçerli olduğu süre boyunca yürürlükte kalacağını vurguladı.

Stratejik önemi son derece yüksek olan Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin büyük bir bölümünün geçtiği kilit bir deniz yolu olarak biliniyor. Bu nedenle boğazın açık tutulması, küresel enerji arzı ve ticaret akışları açısından hayati bir rol oynuyor. İran’ın bu geçidi yeniden ticari gemilere açmasıyla birlikte, uzun süredir bekleyen tankerler ve yük gemileri hızla rotalarına dönmeye başladı.

Kararın ardından piyasalarda da hızlı bir hareketlilik gözlemlendi. Özellikle petrol fiyatlarında belirgin bir gerileme yaşandı. Daha önce 94 dolar seviyelerine kadar çıkan Brent petrol, Hürmüz’ün açılmasıyla birlikte sert bir düşüş yaşayarak 89 dolar seviyelerine kadar geriledi. Uzmanlar, bu düşüşün temel nedeninin arz endişelerinin azalması olduğunu belirtiyor.

Buna karşılık, küresel belirsizliklerin tamamen ortadan kalkmaması nedeniyle altın fiyatlarında yükseliş görüldü. Güvenli liman olarak kabul edilen altın, yatırımcıların temkinli duruşunu sürdürmesiyle değer kazandı. Ons altın, gelen haberlerin ardından yukarı yönlü hareket ederek kısa sürede yükseliş trendine girdi.

Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasının arka planında ise yalnızca ateşkes değil, aynı zamanda diplomatik ve ekonomik gelişmeler de bulunuyor. ABD’nin bölgede uyguladığı deniz ablukasına rağmen İran’a ait ticari gemiler ve petrol tankerleri, bugüne kadar sınırlı şekilde faaliyetlerini sürdürebiliyordu. Ancak Tahran yönetimi, ateşkesin somut kazanımlar sağlamadan uzatılmasına temkinli yaklaşıyordu. İran, bu süreçte ABD’nin askeri varlığını artırmasından ve müzakere pozisyonunu güçlendirmesinden endişe duyuyordu.

Bu noktada Lübnan’daki ateşkesin sağlanması ve İran’a ait yaklaşık 20 milyar dolarlık dondurulmuş fonların serbest bırakılacağına dair verilen taahhütler, Tahran’ın tutumunda belirleyici oldu. İran yönetimi, bu gelişmelerin ardından Hürmüz Boğazı’nı ticari geçişlere açma kararı aldı.

Öte yandan, sürecin tamamen sorunsuz ilerlemediği de dikkat çekiyor. Diplomatik kaynaklara göre İran, daha önce planlanan şekilde boğazı günlük 15-17 gemi geçişine açma sözünü hemen yerine getirmedi. Bunun temel nedeninin ise İsrail’in, İran ile ABD arasında varılan ateşkes kapsamında değerlendirilen Lübnan ateşkesini ihlal ettiği yönündeki iddialar olduğu ifade edildi.

Tahran yönetimi, ABD ile yürütülecek yeni müzakere sürecinin de doğrudan Lübnan meselesine bağlı olduğunu açıkça ortaya koydu. İran, bölgedeki gelişmelerin birbirinden bağımsız ele alınamayacağını savunurken, Lübnan’daki durumun yeniden masaya yatırılmasının şart olduğunu belirtiyor.

Genel tabloya bakıldığında, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması kısa vadede küresel ticaret ve enerji piyasaları için rahatlatıcı bir etki yaratsa da, bölgedeki kırılgan dengenin sürdüğü görülüyor. Ateşkesin kalıcılığı ve taraflar arasındaki diplomatik temasların seyri, önümüzdeki dönemde hem piyasalarda hem de jeopolitik dengelerde belirleyici olacak.