İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi tarafından yapılan açıklamada, ülkenin savaş sürecindeki hedeflerine ulaştığı öne sürüldü. Açıklamada, İran’ın ABD’yi kendi sunduğu 10 maddelik planı kabul etmeye zorladığı ve bunun “tarihi bir zafer” olarak değerlendirildiği ifade edildi. Bu söylem, Tahran’ın müzakere masasına güçlü bir pozisyonda oturduğu mesajını vermeyi amaçlıyor.

İranlı yetkililer, ABD’nin İran’ın temel taleplerini kabul ettiğini iddia etti. Bu talepler arasında Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolün İran’da olması, ülkenin nükleer zenginleştirme faaliyetlerini sürdürme hakkının tanınması ve uzun süredir uygulanan tüm yaptırımların kaldırılması gibi kritik başlıklar yer alıyor. Bu unsurlar, İran’ın uluslararası alandaki en önemli tartışma konularını oluşturduğu için açıklama oldukça dikkat çekici bulundu.

Açıklamada ayrıca, müzakere sürecinin nasıl ilerleyeceğine dair detaylara da yer verildi. İran lideri olarak öne çıkan Mücteba Hamaney ve Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi’nin onayıyla, görüşmelerin Pakistan’ın başkenti İslamabad’da yapılmasına karar verildiği belirtildi. Bu müzakerelerin en fazla 15 gün içerisinde tamamlanmasının hedeflendiği, böylece sahada elde edildiği öne sürülen askeri başarının siyasi bir anlaşmayla resmileştirilmesinin amaçlandığı ifade edildi.

İran tarafı, ABD’den gelen tüm alternatif planların reddedildiğini özellikle vurguladı. Bunun yerine Tahran yönetiminin hazırladığı 10 maddelik teklifin müzakerelerin temelini oluşturacağı belirtildi. Söz konusu plan, yalnızca askeri unsurları değil, ekonomik ve diplomatik düzenlemeleri de kapsayan geniş bir çerçeve sunuyor.

İran’ın sunduğu maddeler arasında Hürmüz Boğazı’ndan geçişlerin İran Silahlı Kuvvetleri ile koordinasyon içinde ve kontrollü şekilde gerçekleştirilmesi öne çıkıyor. Bunun yanı sıra “direniş ekseni” olarak tanımlanan bölgesel müttefiklere yönelik operasyonların tamamen sona erdirilmesi talep ediliyor. ABD’nin bölgedeki tüm askeri üs ve konuşlanmalarını kaldırması da planın en dikkat çekici maddelerinden biri olarak öne çıkıyor.

Ekonomik boyutta ise İran, savaş nedeniyle oluşan zararların tazmin edilmesini ve ülkeye yönelik tüm birincil ve ikincil yaptırımların kaldırılmasını istiyor. Ayrıca Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı kararlarının da sona erdirilmesi talep ediliyor. İran’ın yurt dışındaki dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılması da planın önemli başlıkları arasında yer alıyor.

Tahran yönetimi, bu maddelerin yalnızca sözlü bir mutabakat olarak kalmaması gerektiğini, bağlayıcı bir Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararıyla resmiyet kazanmasını talep ediyor. Bu durum, İran’ın anlaşmayı uluslararası hukuk zeminine oturtma isteğini açıkça ortaya koyuyor.

Öte yandan İran, müzakerelere temkinli yaklaştığını da açıkça dile getirdi. Yapılan açıklamada, ABD tarafına karşı “tam bir güvensizlik” içinde olunacağı belirtilirken, sahadaki askeri hazırlığın sürdüğü mesajı verildi. İranlı yetkililer, herhangi bir ihlal ya da saldırı durumunda hızlı ve sert bir karşılık verileceğini vurguladı.

Müzakerelerin 10 Nisan’da İslamabad’da başlaması planlanıyor. Tarafların anlaşması durumunda bu sürenin uzatılabileceği ifade edilse de İran, sürecin mümkün olan en kısa sürede tamamlanmasını hedefliyor. Bu yaklaşım, hem sahadaki gerilimin yeniden tırmanmasını önleme hem de mevcut avantajı diplomatik kazanıma dönüştürme isteğiyle açıklanıyor.

Genel tabloya bakıldığında, İran’ın açıklamaları sürecin oldukça kırılgan olduğunu gösteriyor. Ateşkes her ne kadar çatışmaları geçici olarak durdurmuş olsa da taraflar arasındaki derin güvensizlik ve yüksek talepler, müzakerelerin zorlu geçeceğine işaret ediyor. Önümüzdeki 15 günlük süreç, sadece bu çatışmanın değil, bölgedeki güç dengelerinin de nasıl şekilleneceğini belirleyecek kritik bir dönem olarak değerlendiriliyor.

ABD ve İsrail’in 28 Şubat tarihinde İran’a yönelik başlattığı askeri operasyonlar, bölgede büyük bir çatışma dalgasını tetiklemişti. Söz konusu saldırılarda İran’ın üst düzey yönetim kadrosundan önemli isimlerin hayatını kaybettiği öne sürülürken, İran lideri Ali Hamaney hakkında da çarpıcı iddialar gündeme gelmişti. Bu gelişmelerin ardından İran, yalnızca İsrail’e değil, aynı zamanda ABD’nin Orta Doğu’daki askeri varlığına ev sahipliği yapan ülkelere yönelik misilleme saldırıları gerçekleştirdi. Suudi Arabistan, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn’deki bazı hedeflerin vurulduğu bildirildi.

Çatışmaların şiddeti artarken diplomatik temaslar da hız kazandı. ABD Başkanı Trump, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, Pakistan’ın arabuluculuğunda yürütülen görüşmelerin olumlu sonuç verdiğini belirtti. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve Genelkurmay Başkanı Asım Münir öncülüğünde gerçekleşen müzakerelerin, tarafları geçici de olsa bir uzlaşmaya yaklaştırdığı ifade edildi.

Trump, açıklamasında İran’a yönelik askeri operasyonların 2 haftalık süreyle askıya alınacağını vurgulayarak bunun karşılıklı bir ateşkes olduğunu belirtti. Ayrıca, İran tarafından sunulan 10 maddelik teklifin müzakere açısından güçlü bir temel oluşturduğunu dile getirdi. ABD Başkanı, uzun vadeli bir barış anlaşmasına ulaşmanın mümkün olabileceğini ve bu iki haftalık sürecin nihai anlaşma için kritik bir fırsat sunduğunu ifade etti.

Washington yönetimi, askeri hedeflerin büyük ölçüde tamamlandığını savunurken, bundan sonraki sürecin diplomasiyle şekillenmesi gerektiğine işaret etti. Trump, Orta Doğu’daki kronik sorunların çözümünde rol almanın kendisi için önemli bir hedef olduğunu da sözlerine ekledi.

Öte yandan Beyaz Saray’dan yapılan açıklamada, İsrail’in de bu ateşkese dahil olduğu bildirildi. İsrail’in, müzakereler devam ederken saldırılarını durdurmayı kabul ettiği ve ABD ile koordineli hareket ettiği ifade edildi. Böylece bölgedeki en kritik aktörlerin ateşkes sürecine dahil olması, gerilimin geçici de olsa düşmesini sağladı.

ABD basınında yer alan haberlere göre İran tarafı da ateşkesi onayladı. Özellikle Mücteba Hamaney’in bu anlaşmaya onay verdiği iddiaları dikkat çekti. Ateşkes kararında yalnızca diplomatik girişimlerin değil, aynı zamanda savaşın yarattığı ekonomik baskının ve altyapı hasarının da etkili olduğu değerlendiriliyor. Ayrıca Çin’in son anda devreye girerek İran’a gerilimi azaltma yönünde telkinde bulunduğu da öne sürüldü.

ABD’li yetkililer, ateşkesin yürürlüğe girmesiyle birlikte İran’a yönelik tüm saldırı operasyonlarının durdurulduğunu açıkladı. Ancak savunma önlemlerinin devam edeceği ve olası tehditlere karşı hazırlıklı olunacağı vurgulandı. Yetkililer ayrıca ateşkes kararının İran Devrim Muhafızları’nın tüm birimlerine iletilmesinin zaman alabileceğini ve bu süreçte bazı gecikmeler yaşanabileceğini belirtti.

Son gelişmeler, Orta Doğu’da daha geniş çaplı bir savaş ihtimalini şimdilik ertelemiş gibi görünse de uzmanlar bu ateşkesin kırılgan olduğuna dikkat çekiyor. Tarafların önümüzdeki iki haftalık süreçte kalıcı bir anlaşmaya varıp varamayacağı ise bölgenin geleceği açısından belirleyici olacak.

Yedioth Ahronot gazetesine konuşan yetkili, Donald Trump yönetiminin İran ile yürüttüğü temasların son günlerde hız kazandığını ve Washington’un yaklaşık üç hafta içinde saldırıları sona erdirmeyi hedeflediğini iddia etti.

Aynı kaynak, ABD ile İran arasında yapılması planlanan görüşmelerin bu hafta Pakistan’da gerçekleşmesinin beklendiğini belirtti. Yetkili ayrıca ABD’nin, İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ile temas halinde olduğunu savundu ve bu süreçle ilgili İsrail’e bilgi verilmediğini ileri sürdü.

Öte yandan Trump, İran’ın ABD ile anlaşma yapma isteğinde olduğunu ifade ederek, taraflar arasında telefon görüşmesi yapılabileceğini açıklamıştı. İranlı yetkililerle temas kurduklarını belirten Trump, kesin sonuç içermeyen bir anlaşma ihtimalinin yüksek olduğunu dile getirdi.

Trump ayrıca, İran’ın enerji altyapısına yönelik olası askeri saldırıların geçici olarak durdurulması talimatı verdiğini açıklarken, Hürmüz Boğazı’nın açılmaması halinde İran’daki elektrik santrallerinin hedef alınabileceği yönünde uyarıda bulundu.

Bu açıklamalara İran cephesinden sert yanıt geldi. Muhammed Bakır Kalibaf, ABD ile herhangi bir müzakere yürütülmediğini belirterek, bu yöndeki haberlerin gerçeği yansıtmadığını söyledi. Kalibaf, söz konusu iddiaların piyasalarda manipülasyon amacı taşıdığını öne sürdü.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi de benzer şekilde ABD ile doğrudan müzakere yapılmadığını, yalnızca dolaylı mesaj alışverişinin söz konusu olduğunu ifade etti.

Bölgede tansiyon yüksek seyrini korurken, taraflardan gelen çelişkili açıklamalar diplomatik sürece dair belirsizliği artırıyor.