Orta Doğu’da İsrail ve ABD’nin İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan, ardından İran’ın karşılık vermesiyle tırmanan gerilimde diplomatik temaslar yeniden hız kazandı.

Çatışmalar sürecinde Hürmüz Boğazı’nda yaşanan kısmi kapanma, ABD’nin bölgedeki deniz ablukası ve karşılıklı askeri operasyonlar uluslararası ticaret ve enerji güvenliği açısından önemli riskler oluşturmuştu.

Gerilimin azaltılması amacıyla Katar ve Pakistan’ın arabuluculuğunda yürütülen diplomatik girişimler sonucunda 17 Haziran’da İslamabad’da taraflar arasında ateşkes ve Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinin yeniden güvenli şekilde sürdürülmesini öngören bir mutabakata varılmıştı.

Söz konusu anlaşmanın ardından teknik düzeydeki müzakereler İsviçre’de devam ederken, uygulama sürecine ilişkin bazı konularda taraflar arasında yeni görüş ayrılıkları ortaya çıktı. Özellikle Hürmüz Boğazı’ndaki seyrüsefer güvenliği konusunda yaşanan anlaşmazlıklar nedeniyle zaman zaman sınırlı karşılıklı saldırılar yaşandığı bildirildi.

Artan tansiyon üzerine Katar’ın yeniden devreye girmesiyle diplomatik temaslar hız kazandı. Tarafların gerilimi düşürme konusunda uzlaşı sağlamasının ardından yeni görüşme kararı alındı.

ABD Başkanı Donald Trump, yaptığı açıklamada İran’ın yeni bir görüşme talebinde bulunduğunu belirterek, görüşmenin yarın Katar’ın başkenti Doha’da gerçekleştirileceğini ifade etti.

Trump, paylaşımında İran tarafının doğrudan ya da arabulucular üzerinden yeni müzakere isteğini ilettiğini aktarırken, Doha’da yapılacak temasların bölgedeki gerilimin azaltılmasına katkı sağlamasının beklendiğini dile getirdi.

İran Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, ABD’nin Bender Abbas ve çevresindeki operasyonlarla ateşkesi ihlal ettiği belirtilerek, Tahran’ın gerekli gördüğü her türlü savunma adımını atmaktan çekinmeyeceği vurgulandı. İran ordusu ise yeni bir saldırı halinde verilecek karşılığın “çok daha sert” olacağı mesajını verdi.

Bölgedeki gerilimi artıran gelişmelerden biri de Hürmüz Boğazı’nda yaşandı. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran’a yönelik deniz ablukası kapsamında şimdiye kadar toplam 108 ticari geminin rotasının değiştirildiğini duyurdu. ABD donanmasının, İran limanlarına yönelen veya bu limanlardan ayrılan gemilere müdahale ettiği belirtildi.

ABD basınında yer alan bilgilere göre Washington yönetimi, tanker ve konteyner gemilerine askeri eskort sağlamaya başladı. Özellikle enerji sevkiyatının merkezinde yer alan Hürmüz Boğazı’nda atılan bu adımın, küresel petrol piyasalarında yeni bir kriz dalgası oluşturabileceği değerlendiriliyor.

İran Devrim Muhafızları ise Basra Körfezi’nde ABD’ye ait MQ-9 tipi bir insansız hava aracının düşürüldüğünü öne sürdü. Açıklamada, İran hava sahasına yönelik her ihlalin karşılıksız bırakılmayacağı ifade edildi.

İsrail cephesinde ise Lübnan hattındaki operasyonların genişletildiği açıklandı. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, güvenlik kabinesi toplantısının ardından yaptığı açıklamada, İsrail ordusunun Lübnan’ın güneyinde yeni “stratejik bölgeleri” kontrol altına almaya başladığını söyledi. Netanyahu’nun bu karar öncesinde ABD Başkanı Donald Trump ile telefon görüşmesi yaptığı bildirildi.

İsrail ordusu aynı zamanda Lübnan’ın güneyindeki onlarca yerleşim bölgesi için yeni tahliye emirleri yayımladı. İsrail Ordu Sözcüsü Avichay Adraee, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamalarda çok sayıda beldenin hedef alınacağını duyurarak sivillerin bölgeyi terk etmesini istedi.

Lübnan resmi kaynakları ise İsrail saldırılarında sivillerin hayatını kaybetmeye devam ettiğini açıkladı. Son saldırılarda kadınların da bulunduğu çok sayıda kişinin öldüğü, sağlık merkezlerinin hedef alındığı bildirildi. Ateşkese rağmen devam eden saldırılar nedeniyle ülkede yerinden edilenlerin sayısının 1 milyonu geçtiği ifade ediliyor.

Hizbullah da İsrail’in ihlallerine karşılık olarak Litani Nehri çevresindeki İsrail mevzilerine roket ve topçu saldırıları düzenlediğini duyurdu. İsrail’in Lübnan’ın güneyindeki kara operasyonlarını daha da genişletmeye hazırlandığı ve yedek askerlerin göreve çağrıldığı aktarıldı.

Öte yandan diplomasi trafiği de sürüyor. İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf, Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ve Merkez Bankası Başkanı Abdolnaser Hemmati’nin yer aldığı İran heyeti, Katar’ın başkenti Doha’da temaslarda bulundu. Görüşmelerde Hürmüz Boğazı, yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stoku ve İran’ın dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılması gibi kritik başlıkların ele alındığı öğrenildi.

İran tarafı, ABD ile yürütülen müzakerelerde yaklaşık 24 milyar dolarlık bloke edilmiş fonun serbest bırakılmasını talep etti. Tahran yönetimi, söz konusu fonların bir bölümünün anlaşmanın duyurulmasıyla birlikte aktarılmasını istiyor.

ABD Başkanı Donald Trump ise yaptığı açıklamada İran’ın elindeki zenginleştirilmiş uranyumun ya ABD’ye teslim edilmesi ya da uluslararası denetim altında imha edilmesi gerektiğini savundu. Trump’ın açıklamaları, nükleer kriz başlığının yeniden müzakerelerin merkezine yerleştiğini gösterdi.

Çin ve Rusya ise yaşanan gelişmeler karşısında diplomasi çağrısını yineledi. Pekin yönetimi, bölgede çatışmaların sona ermesi için tüm tarafların diyaloga dönmesi gerektiğini açıklarken, Rusya Birleşmiş Milletler’de ABD’yi uluslararası yükümlülüklerini ihlal etmekle suçladı.

Uzmanlara göre Hürmüz Boğazı’nda yaşanan son gelişmeler, yalnızca bölgesel güvenliği değil, enerji piyasaları ve küresel ticaret dengelerini de doğrudan etkileyebilecek yeni bir sürecin habercisi olabilir.

ABD basınında yer alan analizlere göre taraflar arasında zaman zaman olumlu mesajlar verilse de, masadaki temel anlaşmazlıklar sürecin ilerlemesini zorlaştırıyor. Washington yönetimi ile Tahran arasında yürütülen görüşmelerin sonucunun yalnızca iki ülkeyi değil, Orta Doğu’daki güç dengelerini ve küresel enerji piyasalarını da doğrudan etkileyebileceği değerlendiriliyor.

İran’ın Uranyum Zenginleştirme Programı En Büyük Engel

Müzakerelerde öne çıkan en önemli başlıklardan biri İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetleri oldu. ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin, İran’ın yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stoklarından tamamen vazgeçmesini istediği belirtiliyor.

Washington ve İsrail cephesi, bu materyallerin ileride nükleer silah üretiminde kullanılabileceği ihtimalinden endişe duyuyor. İran ise nükleer faaliyetlerinin barışçıl amaç taşıdığını savunarak mevcut taleplere mesafeli yaklaşıyor.

ABD tarafı zenginleştirilmiş uranyumun İran dışına çıkarılmasını gündeme getirirken, Tahran yönetiminin bu öneriyi kabul etmeye yanaşmadığı ifade ediliyor.

Hürmüz Boğazı Konusunda Restleşme

Tarafların uzlaşamadığı bir diğer kritik konu ise dünya enerji ticareti açısından stratejik öneme sahip olan Hürmüz Boğazı oldu.

İran, olası bir anlaşma kapsamında boğazdaki gemi geçişlerinin güvence altına alınmasını ve ABD’nin uyguladığı deniz ablukasının kaldırılmasını talep ediyor. Ancak Washington yönetimi, kapsamlı bir anlaşma sağlanmadan mevcut yaptırımların ve deniz baskısının kaldırılmasına sıcak bakmıyor.

Uzmanlar, Hürmüz Boğazı’nda yaşanabilecek yeni bir gerilimin küresel petrol fiyatlarında sert dalgalanmalara yol açabileceğini değerlendiriyor.

Dondurulan Milyarlarca Dolarlık Varlık Tartışması

Tahran yönetimi, yıllardır yaptırımlar nedeniyle yurt dışında bloke edilen milyarlarca dolarlık varlığının serbest bırakılmasını istiyor. İranlı yetkililerin yaklaşık 25 milyar dolarlık kaynağın erişime açılmasını talep ettiği belirtiliyor.

ABD yönetimi ise bu konuda kesin bir taahhüt vermekten kaçınıyor. Washington, bazı şartların yerine getirilmesi halinde belirli finansal kolaylıkların gündeme gelebileceğini savunuyor.

Ekonomik yaptırımların kaldırılması konusu, İran açısından anlaşmanın en önemli maddelerinden biri olarak görülüyor.

Hizbullah ve Bölgesel Güç Dengeleri

Müzakerelerde dolaylı şekilde gündeme gelen başlıklardan biri de İran’ın bölgedeki vekil güçlerle ilişkisi oldu. Özellikle Hezbollah üzerinden yaşanan gerilim dikkat çekiyor.

İran tarafı bölgede çatışmaların sona ermesini isterken, ABD’nin vekil güçler konusunu resmi müzakere başlığı haline getirmediği belirtiliyor. Ancak Washington’un, İran’ın bölgedeki etkisini sınırlandırmayı uzun vadeli stratejik hedef olarak gördüğü ifade ediliyor.

Balistik Füze Programı Masadaki En Hassas Başlıklardan Biri

İran’ın balistik füze kapasitesi de müzakerelerde güvenlik açısından en kritik konular arasında yer alıyor. Özellikle İsrail ve Körfez ülkeleri, İran’ın füze programını doğrudan ulusal güvenlik tehdidi olarak değerlendiriyor.

ABD yönetiminin ilk aşamada füze programına yönelik kısıtlamaları da anlaşma şartlarına eklemek istediği ancak mevcut taslak görüşmelerde bu başlığın geri planda kaldığı kaydedildi.

Uzmanlara göre füze kapasitesi konusunda yaşanacak olası bir uzlaşmazlık, kalıcı barış anlaşmasının önündeki en büyük engellerden biri olmaya devam ediyor.

Aktürk, konuşmasının başında Kahramanmaraş’ta meydana gelen saldırıya değinerek hayatını kaybeden vatandaşlar için başsağlığı dileklerini iletti. Yaşanan olayın toplumda derin bir üzüntü yarattığını ifade eden Aktürk, yaralılara da acil şifalar temennisinde bulundu.

Toplantının en dikkat çekici başlıklarından biri ise TSK’nın teşkilat yapısında yapılması planlanan değişiklikler oldu. MSB, son dönemde yaşanan küresel ve bölgesel çatışmalardan elde edilen tecrübeler doğrultusunda askeri yapılanmanın sürekli olarak güncellendiğini vurguladı. Özellikle Rusya-Ukrayna savaşı ile ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının sahadaki etkilerinin yakından incelendiği belirtildi. Bu kapsamda, değişen harp konseptlerine uyum sağlamak amacıyla komando tugaylarının sayısının artırılması için çalışmaların başlatıldığı açıklandı.

Yeni kurulacak komando tugaylarının, mevcut yapılardan farklı olarak daha modern, esnek ve güncel tehditlere uygun bir şekilde yapılandırılacağı ifade edildi. Bu adımın, Türkiye’nin askeri kabiliyetlerini daha da güçlendirmeyi hedeflediği değerlendiriliyor.

Öte yandan, Milli Savunma Üniversitesi’nin (MSÜ) TSK’ya nitelikli personel yetiştirmedeki rolüne de dikkat çekildi. Aktürk, üniversitenin yerli ve milli savunma sanayi ürünlerini etkin şekilde kullanabilecek lider kadrolar yetiştirdiğini belirtti. 2026 yılı için gerçekleştirilen öğrenci temin sürecinde yaklaşık 84 bin adayın tercih yaptığı bilgisi paylaşılırken, bu yoğun ilginin Türk Silahlı Kuvvetleri’ne duyulan güvenin önemli bir göstergesi olduğu ifade edildi. Tercih sürecinin 24 Nisan’a kadar devam edeceği hatırlatıldı.

TSK’nın eğitim ve operasyonel hazırlık faaliyetlerinin de kesintisiz sürdüğü belirtildi. Bu kapsamda EFES-2026 Tatbikatı’nın komuta yeri safhasının tamamlandığı, fiili tatbikat aşamasının ise 20 Nisan-21 Mayıs tarihleri arasında İzmir’de gerçekleştirileceği açıklandı. Tatbikatın, Türk Silahlı Kuvvetleri’nin müşterek harekât kabiliyetlerini geliştirmesi açısından büyük önem taşıdığı vurgulandı.

Yurt dışı görevler kapsamında Somali’de yürütülen faaliyetler hakkında da bilgi verildi. Türk donanmasına ait çeşitli gemilerin Mogadişu açıklarında görev yaptığı, özellikle enerji faaliyetlerinde bulunan Türk sondaj gemilerine refakat ve koruma sağlandığı ifade edildi. Bu görevlerin, Türkiye’nin uluslararası alandaki etkinliğini artırdığı değerlendiriliyor.

Terörle mücadele konusunda da son veriler paylaşıldı. Aktürk, son bir hafta içerisinde 8 teröristin teslim olduğunu, yılbaşından bu yana teslim olanların sayısının 75’e ulaştığını açıkladı. Suriye’de yürütülen operasyonlarda tünel imha çalışmalarının sürdüğü ve bugüne kadar toplam 772 kilometrelik tünelin etkisiz hale getirildiği bilgisi verildi.

Hudut güvenliği faaliyetlerinin de aralıksız sürdüğünü belirten MSB, son bir haftada 270 kişinin yakalandığını, yıl genelinde ise bu sayının 2 binin üzerine çıktığını duyurdu. Ayrıca, yılbaşından bu yana 22 binden fazla kişinin sınırdan geçişinin engellendiği ifade edildi.

Orta Doğu’daki gelişmelere de değinen Aktürk, bölgede devam eden çatışmaların küresel etkilerinin giderek arttığını belirtti. Türkiye’nin kalıcı barışın sağlanması için diplomatik çabalarını sürdüreceğini vurgulayan Aktürk, tarafların müzakere süreçlerinde yapıcı olması gerektiğini ifade etti. İsrail’in bölgedeki saldırılarının barış sürecine zarar verdiği de dile getirildi.

Savunma sanayii alanındaki gelişmeler de toplantının önemli başlıkları arasında yer aldı. Kara Kuvvetleri Komutanlığı envanterine Fırtına-2 obüsleri ve Akıncı Taarruzi İnsansız Hava Araçlarının (TİHA) dahil edildiği açıklandı. Ayrıca ASELSAN tarafından geliştirilen radar sistemlerinin de teslim edildiği belirtildi. Makine ve Kimya Endüstrisi’nin yürüttüğü yatırımlarla mühimmat ve patlayıcı üretim kapasitesinin artırılacağı, bu sayede Türkiye’nin dışa bağımlılığının azaltılmasının hedeflendiği ifade edildi.

Toplantının ardından yapılan açıklamalarda ise Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler’in Katar ziyareti hakkında bilgi verildi. Ziyaret kapsamında iki ülke arasında savunma sanayii iş birliği imkanlarının değerlendirildiği ve Eurofighter uçaklarının tedarik sürecine ilişkin son durumun gözden geçirildiği bildirildi.

Genel çerçevede değerlendirildiğinde, MSB’nin açıklamaları Türkiye’nin hem askeri kapasitesini artırmaya yönelik adımlar attığını hem de bölgesel ve küresel gelişmelere karşı proaktif bir yaklaşım sergilediğini ortaya koyuyor.

ABD ve İsrail’in 28 Şubat tarihinde İran’a yönelik başlattığı askeri operasyonlar, bölgede büyük bir çatışma dalgasını tetiklemişti. Söz konusu saldırılarda İran’ın üst düzey yönetim kadrosundan önemli isimlerin hayatını kaybettiği öne sürülürken, İran lideri Ali Hamaney hakkında da çarpıcı iddialar gündeme gelmişti. Bu gelişmelerin ardından İran, yalnızca İsrail’e değil, aynı zamanda ABD’nin Orta Doğu’daki askeri varlığına ev sahipliği yapan ülkelere yönelik misilleme saldırıları gerçekleştirdi. Suudi Arabistan, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn’deki bazı hedeflerin vurulduğu bildirildi.

Çatışmaların şiddeti artarken diplomatik temaslar da hız kazandı. ABD Başkanı Trump, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, Pakistan’ın arabuluculuğunda yürütülen görüşmelerin olumlu sonuç verdiğini belirtti. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve Genelkurmay Başkanı Asım Münir öncülüğünde gerçekleşen müzakerelerin, tarafları geçici de olsa bir uzlaşmaya yaklaştırdığı ifade edildi.

Trump, açıklamasında İran’a yönelik askeri operasyonların 2 haftalık süreyle askıya alınacağını vurgulayarak bunun karşılıklı bir ateşkes olduğunu belirtti. Ayrıca, İran tarafından sunulan 10 maddelik teklifin müzakere açısından güçlü bir temel oluşturduğunu dile getirdi. ABD Başkanı, uzun vadeli bir barış anlaşmasına ulaşmanın mümkün olabileceğini ve bu iki haftalık sürecin nihai anlaşma için kritik bir fırsat sunduğunu ifade etti.

Washington yönetimi, askeri hedeflerin büyük ölçüde tamamlandığını savunurken, bundan sonraki sürecin diplomasiyle şekillenmesi gerektiğine işaret etti. Trump, Orta Doğu’daki kronik sorunların çözümünde rol almanın kendisi için önemli bir hedef olduğunu da sözlerine ekledi.

Öte yandan Beyaz Saray’dan yapılan açıklamada, İsrail’in de bu ateşkese dahil olduğu bildirildi. İsrail’in, müzakereler devam ederken saldırılarını durdurmayı kabul ettiği ve ABD ile koordineli hareket ettiği ifade edildi. Böylece bölgedeki en kritik aktörlerin ateşkes sürecine dahil olması, gerilimin geçici de olsa düşmesini sağladı.

ABD basınında yer alan haberlere göre İran tarafı da ateşkesi onayladı. Özellikle Mücteba Hamaney’in bu anlaşmaya onay verdiği iddiaları dikkat çekti. Ateşkes kararında yalnızca diplomatik girişimlerin değil, aynı zamanda savaşın yarattığı ekonomik baskının ve altyapı hasarının da etkili olduğu değerlendiriliyor. Ayrıca Çin’in son anda devreye girerek İran’a gerilimi azaltma yönünde telkinde bulunduğu da öne sürüldü.

ABD’li yetkililer, ateşkesin yürürlüğe girmesiyle birlikte İran’a yönelik tüm saldırı operasyonlarının durdurulduğunu açıkladı. Ancak savunma önlemlerinin devam edeceği ve olası tehditlere karşı hazırlıklı olunacağı vurgulandı. Yetkililer ayrıca ateşkes kararının İran Devrim Muhafızları’nın tüm birimlerine iletilmesinin zaman alabileceğini ve bu süreçte bazı gecikmeler yaşanabileceğini belirtti.

Son gelişmeler, Orta Doğu’da daha geniş çaplı bir savaş ihtimalini şimdilik ertelemiş gibi görünse de uzmanlar bu ateşkesin kırılgan olduğuna dikkat çekiyor. Tarafların önümüzdeki iki haftalık süreçte kalıcı bir anlaşmaya varıp varamayacağı ise bölgenin geleceği açısından belirleyici olacak.

Savaş beklenenden uzun sürdü

ABD Başkanı Donald Trump, son açıklamalarında çatışmaların planlanandan daha uzun sürdüğünü kabul etti. Bu durum, operasyonların başlangıçtaki hedeflerine ulaşma sürecinin beklenenden daha karmaşık ilerlediğine işaret ediyor. Özellikle İran’ın savunma kapasitesi ve karşılık verme kabiliyeti, sahadaki dengeleri etkileyen önemli faktörler arasında gösteriliyor.

İran’ın hava savunması öne çıktı

İddialara göre İran, hem kendi hava sahasını koruma hem de bölgedeki ABD ve İsrail unsurlarına karşılık verme konusunda aktif bir strateji izledi. Bu kapsamda İran hava savunma sistemlerinin, çok sayıda hava aracını hedef aldığı ve bazılarını düşürdüğü öne sürülüyor.

Özellikle insansız hava araçları ve savaş uçaklarının hedef alınması, modern savaşta hava üstünlüğünün ne kadar kritik olduğunu bir kez daha ortaya koydu.

Savaş uçaklarında ciddi kayıplar

Operasyon sürecinde ABD Hava Kuvvetleri’ne ait çeşitli platformların ya imha edildiği ya da ağır hasar aldığı iddia ediliyor. Bu çerçevede en dikkat çeken kayıplardan biri F-15E Strike Eagle tipi savaş uçakları oldu. Toplamda 4 adet F-15E’nin kaybedildiği belirtilirken, bu uçakların birim maliyetinin yaklaşık 90 milyon dolar olduğu ifade ediliyor. Böylece sadece bu kalemde yaklaşık 360 milyon dolarlık bir kayıp oluştuğu hesaplanıyor.

Yakın hava desteği görevlerinde kullanılan A-10 Thunderbolt II uçağının da İran’ın karadan havaya füze sistemleri tarafından vurulduğu öne sürüldü. Bu uçağın maliyeti de toplam zarar kalemine eklendi.

Bunun yanı sıra, beşinci nesil savaş uçaklarından F-35 Lightning II’nin de hasar aldığı belirtiliyor. Tamamen kaybedilmese de bu tür bir platformun onarım maliyetinin oldukça yüksek olacağı değerlendiriliyor.

Stratejik hava platformları da hedefte

Sadece savaş uçakları değil, erken uyarı ve kontrol uçakları da bu süreçte hedef alındı. Suudi Arabistan’daki Prince Sultan Air Base üssünde konuşlu E-3 Sentry tipi bir erken uyarı uçağının imha edildiği iddia edildi. Güncel değeri yaklaşık 700 milyon dolar olarak belirtilen bu platform, operasyonun en pahalı kayıplarından biri olarak öne çıktı.

Yakıt ikmal filosunda kayıplar

Hava operasyonlarının sürdürülebilirliği açısından kritik öneme sahip tanker uçakları da zarar gördü. KC-135 Stratotanker filosundan en az iki uçağın imha edildiği ve birkaçının da hasar aldığı ifade ediliyor. Bu durum, hava operasyonlarının lojistik boyutunu doğrudan etkileyen bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

İHA kayıpları dikkat çekti

Operasyon sürecinde en yüksek sayısal kaybın insansız hava araçlarında yaşandığı öne sürülüyor. Özellikle MQ-9 Reaper tipi 17 İHA’nın düşürüldüğü iddia edildi. Birim maliyeti yaklaşık 30 milyon dolar olan bu sistemlerin toplam kaybının 500 milyon doların üzerinde olduğu hesaplanıyor.

Bu durum, modern savaşta İHA’ların yaygın kullanımına rağmen, gelişmiş hava savunma sistemleri karşısında ne kadar savunmasız kalabileceğini de ortaya koyuyor.

Helikopterler de zarar gördü

Hava operasyonlarının destek unsurları arasında yer alan helikopterler de bu süreçten etkilendi. HH-60M Black Hawk ve HH-60W Jolly Green II tipi helikopterlerin çeşitli görevler sırasında hasar aldığı belirtildi. Özellikle arama-kurtarma operasyonlarında kullanılan bu platformların zarar görmesi, sahadaki risk seviyesini gözler önüne seriyor.

Toplam maliyet milyar doları aştı

Tüm bu kayıplar bir araya getirildiğinde, yalnızca imha edilen hava araçlarının maliyetinin 1,6 milyar doları geçtiği ifade ediliyor. Hasar gören platformların onarım giderleri de eklendiğinde toplam zararın 2 milyar doların üzerine çıktığı tahmin ediliyor.

Bu tablo, modern savaşların yalnızca askeri değil aynı zamanda ekonomik açıdan da ne kadar ağır sonuçlar doğurabileceğini gösteriyor. Uzmanlar, çatışmanın uzaması halinde bu maliyetlerin daha da artabileceğine dikkat çekiyor.

Yedioth Ahronot gazetesine konuşan yetkili, Donald Trump yönetiminin İran ile yürüttüğü temasların son günlerde hız kazandığını ve Washington’un yaklaşık üç hafta içinde saldırıları sona erdirmeyi hedeflediğini iddia etti.

Aynı kaynak, ABD ile İran arasında yapılması planlanan görüşmelerin bu hafta Pakistan’da gerçekleşmesinin beklendiğini belirtti. Yetkili ayrıca ABD’nin, İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ile temas halinde olduğunu savundu ve bu süreçle ilgili İsrail’e bilgi verilmediğini ileri sürdü.

Öte yandan Trump, İran’ın ABD ile anlaşma yapma isteğinde olduğunu ifade ederek, taraflar arasında telefon görüşmesi yapılabileceğini açıklamıştı. İranlı yetkililerle temas kurduklarını belirten Trump, kesin sonuç içermeyen bir anlaşma ihtimalinin yüksek olduğunu dile getirdi.

Trump ayrıca, İran’ın enerji altyapısına yönelik olası askeri saldırıların geçici olarak durdurulması talimatı verdiğini açıklarken, Hürmüz Boğazı’nın açılmaması halinde İran’daki elektrik santrallerinin hedef alınabileceği yönünde uyarıda bulundu.

Bu açıklamalara İran cephesinden sert yanıt geldi. Muhammed Bakır Kalibaf, ABD ile herhangi bir müzakere yürütülmediğini belirterek, bu yöndeki haberlerin gerçeği yansıtmadığını söyledi. Kalibaf, söz konusu iddiaların piyasalarda manipülasyon amacı taşıdığını öne sürdü.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi de benzer şekilde ABD ile doğrudan müzakere yapılmadığını, yalnızca dolaylı mesaj alışverişinin söz konusu olduğunu ifade etti.

Bölgede tansiyon yüksek seyrini korurken, taraflardan gelen çelişkili açıklamalar diplomatik sürece dair belirsizliği artırıyor.

Toplantıya, Savunma Bakanı Yisrael Katz, Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir ve Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir başta olmak üzere önemli güvenlik isimleri katıldı.

Görüşmede, İsrail ordusunun operasyonları ile birlikte iç istihbarat birimi Şin-Bet (Şabak) ve polis teşkilatının yürüttüğü faaliyetlerin kapsamlı şekilde ele alındığı ifade edildi. Toplantıya ilişkin bazı fotoğraflar da kamuoyuyla paylaşıldı.

Öte yandan, son günlerde sosyal medyada yayılan “Netanyahu’nun öldüğü” yönündeki iddialar gündem olmuştu. Bu söylentilere yanıt veren Netanyahu, bir kafede çekilmiş görüntülü mesaj paylaşarak iddiaları tiye aldı. Paylaştığı videoda elini göstererek esprili bir şekilde tepki verdi.

Söz konusu görüntülerin gerçek olup olmadığı da tartışma konusu olurken, bazı kullanıcılar videonun yapay zekâ ile üretilmiş olabileceğini öne sürdü.

İlerleyen süreçte Netanyahu’nun, ABD’nin İsrail Büyükelçisi Mike Huckabee ile bir araya geldiği ve görüşme sonrası ikili arasında gerçekleşen kısa sohbetin görüntülerinin de paylaşıldığı aktarıldı.

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından bölgede tırmanan gerilim 11’inci gününe girerken, sosyal medyada İsrail yönetimine ilişkin dikkat çekici iddialar gündeme geldi. Özellikle İsrail Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir’in hayatını kaybettiğine dair söylentiler geniş yankı uyandırdı.

İran’ın saldırılara karşılık verdiği süreçte ortaya atılan iddialar henüz resmi kaynaklar tarafından doğrulanmadı. Buna rağmen sosyal medya ve bazı uluslararası medya organlarında İsrail yönetimindeki üst düzey isimlere yönelik çeşitli iddialar dolaşıyor.

ESKİ İSTİHBARAT SUBAYINDAN DİKKAT ÇEKEN İDDİA

ABD’li eski istihbarat görevlisi Scott Ritter, Rus basınına yaptığı açıklamada İran’ın, İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu’nun kardeşi olan Iddo Netanyahu’nun evini hedef aldığını ileri sürdü.

Ritter’e göre saldırının ardından Iddo Netanyahu’nun sağlık durumu hakkında net bir bilgi bulunmuyor ve saatlerdir kendisinden haber alınamadığı iddia ediliyor.

BEN-GVİR’İN AKIBETİ TARTIŞILIYOR

İngiliz basınında yer alan doğrulanmamış haberlerde ise Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir’in bir “trafik kazasına” karıştığı öne sürüldü.

Bazı sosyal medya paylaşımları ise Ben-Gvir’in İran saldırıları sırasında yaşamını yitirmiş olabileceğini iddia ediyor. İsrailli yetkililerden konuya ilişkin resmi bir açıklama yapılmış değil.

NETANYAHU’NUN PAYLAŞIMLARINDA DİKKAT ÇEKEN DURGUNLUK

Başbakan Benjamin Netanyahu’nun sosyal medya hesaplarında sık sık yayınladığı videoların son günlerde kesilmesi de spekülasyonları artırdı. Gözlemciler, yaklaşık dört gündür yeni video paylaşımı yapılmamasının söylentilerin yayılmasına zemin hazırladığını belirtiyor.

PLANLANAN ÜST DÜZEY ZİYARETLER İPTAL EDİLDİ

İsrail’de yayın yapan Kanal 12 televizyonunun aktardığı bilgilere göre, ABD’de eski başkan Donald Trump’ın damadı Jared Kushner ile Orta Doğu özel temsilcisi Steve Witkoff’un İsrail’e yapması planlanan ziyaretin iptal edildiği öne sürüldü. İptal kararının, Netanyahu ve ailesi hakkında ortaya atılan iddialarla bağlantılı olabileceği ileri sürülüyor.

FRANSA’DAN GERİLİMİ DÜŞÜRME ÇAĞRISI

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un, Netanyahu ile gerçekleştirdiği telefon görüşmesine ilişkin Elysee Sarayı tarafından net bir tarih verilmedi. Macron’un açıklamasında, Lübnan sınırında artan gerilimin bölgesel bir felakete dönüşmemesi için taraflara itidal çağrısı yaptığı belirtildi.

Macron ayrıca İsrail’in kara operasyonlarının stratejik açıdan riskli olabileceğini ifade etti.

İSRAİL TARAFINDA YARALILAR VAR

İsrail cephesinde ise Hezbollah tarafından düzenlenen saldırılarda 8 İsrail askerinin yaralandığı bildirildi. Ayrıca İsrail Maliye Bakanı Bezalel Smotrich’in oğlu Benya Hebron’un da yaralılar arasında olduğu iddia edildi.

İsrail Dışişleri Bakanı Israel Katz ise yaptığı açıklamada orduya ve yaralanan aileye destek mesajı verdi.

MOSSAD BAŞKANI HAKKINDA DA İDDİA ORTAYA ATILDI

Arap medyasında yer alan bazı haberlerde, İsrail dış istihbarat teşkilatı Mossad’ın başkanı David Barnea’nın İran’ın balistik füze saldırısında hayatını kaybettiği ileri sürüldü.

Sosyal medyada dolaşan paylaşımlarda Barnea’nın cesedinin tanınmayacak hale geldiği iddia edilse de bu bilgiler de şu ana kadar resmi makamlar tarafından doğrulanmış değil.

İran basınında yer alan iddialara göre, Hamaney’in yerine oğlu Mücteba Hamaney’in dini liderlik görevini üstlendiği ileri sürüldü. Konuya ilişkin resmi makamlardan henüz net bir açıklama yapılmazken, söz konusu iddia hem ülke içinde hem de uluslararası kamuoyunda dikkat çekti.

İran’da dini liderlik makamı, ülkenin en üst siyasi ve dini otoritesi olarak kabul ediliyor. Bu nedenle görev değişimi iddiaları, bölgesel ve küresel dengeler açısından da yakından takip ediliyor.

Gelişmelere ilişkin resmi doğrulama ve ayrıntıların önümüzdeki günlerde netleşmesi bekleniyor.

İran: Hamaney güvenli bir lokasyonda

İran tarafından yapılan resmi açıklamada, ülkenin dini liderinin saldırılar sırasında Tahran’da olmadığı ve güvenlik gerekçesiyle korunaklı bir bölgede bulunduğu belirtildi. Uluslararası haber ajansı Reuters da Hamaney’in saldırılarda hedef alınmadığını ve güvende olduğunu aktardı.

Tahran’da patlamalar, Mehrabad Havaalanı hedef alındı

İsrail’in saldırı açıklamasının ardından Tahran’ın doğu ve batı kesimlerinde art arda patlama sesleri duyuldu. Yerel kaynaklar, başkentteki stratejik noktalardan biri olan Mehrabad Havalimanı’nın da saldırıların hedeflerinden biri olduğunu bildirdi.

Patlamaların ardından bazı bölgelerde iletişim altyapısının zarar gördüğü, cep telefonu hatlarında kesintiler yaşandığı ve internet bağlantısının ciddi şekilde zayıfladığı ifade edildi.

ABD ile koordinasyon iddiası

İsrail basınında yer alan haberlere göre, saldırının ABD ile koordinasyon içinde gerçekleştirildiği öne sürüldü. Kanal 12’ye konuşan ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’ya yakın olduğu belirtilen kaynaklar, operasyonun ortak planlama çerçevesinde yürütüldüğünü iddia etti.

İddialara göre saldırının ilk hedefleri arasında İran Cumhurbaşkanlığı Konutu da yer aldı. İsrail medyası, savaş uçaklarının bu bölgeyi hedef aldığını duyurdu.

İsrail’de alarm durumu: Okullar tatil edildi

Saldırıların ardından İsrail yönetimi ülke genelinde güvenlik önlemlerini artırdı. Olası misilleme ihtimaline karşı siren sistemleri devreye alınırken, halktan evlerinde kalmaları istendi.

Yetkililer, güvenlik riskleri nedeniyle okulların tatil edildiğini ve ülke genelinde acil durum önlemlerinin uygulamaya konulduğunu açıkladı.

Tahran’da kritik noktalara roket isabet etti iddiası

Bölgeden gelen ilk bilgilere göre, patlamaların başkentin merkezi bölgelerinde meydana geldiği aktarıldı. Al Arabiya, Tahran’da güçlü patlamaların yaşandığını duyururken, Fars Haber Ajansı ise hükümet binalarına yakın konumda bulunan Üniversite Caddesi ve Cumhuriyet bölgesine çok sayıda roketin isabet ettiğini öne sürdü.

Bu gelişmeler, iki ülke arasında uzun süredir devam eden gerilimin sıcak çatışmaya dönüşebileceği yönündeki endişeleri artırdı.

İsrail: “Tehditleri ortadan kaldırmak için harekete geçtik”

İsrail Savunma Bakanı tarafından yapılan açıklamada, ülkenin güvenliğine yönelik riskleri bertaraf etmek amacıyla İran’a karşı önleyici bir askeri operasyon başlatıldığı ifade edildi. Açıklamada, saldırının olası tehditleri engellemeye yönelik olduğu vurgulandı.

Kudüs’te sirenler çaldı, halka uyarı yapıldı

Öte yandan, Reuters’a konuşan görgü tanıkları, Kudüs’te siren seslerinin duyulduğunu belirtti. İsrail ordusu ise bu sirenlerin, olası hava saldırılarına karşı halkı hazırlamak amacıyla devreye alındığını açıkladı.

Yetkililer, vatandaşlardan evlerinde kalmalarını, toplu alanlardan uzak durmalarını ve mümkünse uzaktan çalışmaya geçmelerini istedi.

Beyaz Saray’ın olası senaryolara yönelik değerlendirmesi

Daha önce Beyaz Saray yetkililerinin, İran’a yönelik bir askeri müdahalede İsrail’in ilk adımı atmasının siyasi açıdan daha avantajlı olabileceğini değerlendirdiği öne sürülmüştü. Bu senaryoya göre, İsrail’in başlatacağı bir operasyon sonrası İran’ın misilleme yapmasının, ABD kamuoyunun olası bir Amerikan müdahalesine desteğini artırabileceği iddia edilmişti.

ABD Büyükelçiliği personeline tahliye izni verdi

Artan güvenlik riskleri nedeniyle ABD’nin İsrail Büyükelçiliği, zorunlu görevi bulunmayan personel ve ailelerine ülkeyi terk etme izni verdi. Açıklamada, güvenlik durumuna bağlı olarak seyahat kısıtlamalarının genişletilebileceği belirtildi.

Ayrıca, diplomatik personel ve ailelerinin, ticari uçuşların devam ettiği süreçte ülkeden ayrılma seçeneklerini değerlendirmeleri tavsiye edildi.

Washington ile Tahran arasında aylardır devam eden ve İran’ın nükleer faaliyetlerini sınırlandırmayı hedefleyen müzakereler, yeni bir eşikten geçiyor. ABD Başkanı Donald Trump, yeniden göreve gelmesinin ardından üçüncü kez İran’la bir nükleer anlaşma zemini ararken, gözler Cuma günü İstanbul’da gerçekleştirilmesi planlanan toplantıya çevrildi. ABD yönetimi, bölgedeki askeri varlığını artırarak, iç protestolar ve uluslararası izolasyon nedeniyle zayıfladığı değerlendirilen İran karşısında elini güçlendirmeyi amaçlıyor.

Diplomasi ve caydırıcılık birlikte yürütülüyor

ABD, Körfez bölgesinde oluşturduğu güçlü askeri yığınakla müzakere masasına otururken, yetkililer bu hamlenin İran’a karşı ciddi bir caydırıcılık unsuru oluşturduğunu savunuyor. Washington, yeni diplomatik girişimlerin samimi olduğunu belirtse de, Tahran cephesinde geçmişte yaşanan deneyimlerden kaynaklanan derin bir güvensizlik dikkat çekiyor. İranlı kaynaklar, önceki görüşmelerin çatışmayla sonuçlandığını hatırlatarak, Trump’ın Haziran ayında İran’ın nükleer tesislerine yönelik saldırı kararını örnek gösteriyor.

İstanbul’da kritik temas

Bölgedeki tansiyonu düşürmek amacıyla Türkiye, Katar ve Mısır’ın yoğun bir diplomasi trafiği yürüttüğü belirtiliyor. Bu temasların sonucunda, Cuma günü İstanbul’da kritik bir toplantı yapılması planlanıyor. Türkiye Dışişleri Bakanı’nın bazı Arap ülkelerini gözlemci olarak sürece dahil ettiği aktarılıyor. ABD’yi temsilen Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile Jared Kushner’ın, İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ile bir araya gelmesi bekleniyor. ABD’li yetkililer, görüşmelerin olası bir sürpriz askeri saldırının parçası olmadığı konusunda ısrarcı.

İsrail’den savaş baskısı

Diplomatik süreç devam ederken, İsrail cephesinden gelen askeri seçenek vurgusu dikkat çekiyor. İsrail Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir’in Washington’a giderek ABD’li mevkidaşı Orgeneral Dan Caine’e olası bir çatışmaya ilişkin saldırı ve savunma planları sunduğu öğrenildi. Üst düzey bir ABD’li yetkili, saldırı konusunda en ısrarcı tarafın İsrail olduğunu belirterek, Trump’ın bu yaklaşımı paylaşmadığını ifade etti. İsrail’in, sınırlı operasyonlar yerine daha kapsamlı askeri planlar üzerinde durduğu belirtiliyor.

Trump askeri seçeneğe mesafeli

Haziran ayında İran’ın nükleer faaliyetlerini “yakın ve meşru tehdit” olarak tanımlayan Trump’ın tutumunda değişiklik olduğu değerlendiriliyor. Mevcut koşullarda askeri seçeneğin doğru olmadığı görüşünü savunan Trump’a yakın isimler, Başkan’ın şu aşamada saldırıdan yana olmadığını dile getiriyor. Trump her ne kadar bölgeye güçlü askeri unsurlar gönderdiğini vurgulasa da, diplomasiye açık olduğu mesajını vermeye devam ediyor.

İran’dan net tutum

Tahran yönetimi, İstanbul’daki görüşmelerde yalnızca nükleer programın ele alınacağını, füze kapasitesi gibi ek başlıkların gündeme gelmesine sıcak bakmadığını açıkladı. Arabulucu ülkelerden kıdemli bir yetkili ise sürecin kırılganlığına dikkat çekerek, İran’ın somut önerilerle masaya gelmemesi halinde ciddi sonuçlarla karşılaşabileceği uyarısında bulundu.

Ankara’nın önceliği: Savaşın önlenmesi

ABD ile İran arasında yaşanabilecek olası bir askeri çatışma, sınır komşusu olan Türkiye’yi de doğrudan etkiliyor. Böyle bir senaryonun sınır güvenliği, göç hareketleri ve enerji arzı açısından ciddi riskler doğurabileceği vurgulanıyor. Ankara’nın temel hedefinin bölgede yeni bir savaşın önüne geçmek olduğu ve bu doğrultuda diplomatik kanalları açık tutarak taraflara itidal çağrısı yaptığı ifade ediliyor.