Savaş beklenenden uzun sürdü

ABD Başkanı Donald Trump, son açıklamalarında çatışmaların planlanandan daha uzun sürdüğünü kabul etti. Bu durum, operasyonların başlangıçtaki hedeflerine ulaşma sürecinin beklenenden daha karmaşık ilerlediğine işaret ediyor. Özellikle İran’ın savunma kapasitesi ve karşılık verme kabiliyeti, sahadaki dengeleri etkileyen önemli faktörler arasında gösteriliyor.

İran’ın hava savunması öne çıktı

İddialara göre İran, hem kendi hava sahasını koruma hem de bölgedeki ABD ve İsrail unsurlarına karşılık verme konusunda aktif bir strateji izledi. Bu kapsamda İran hava savunma sistemlerinin, çok sayıda hava aracını hedef aldığı ve bazılarını düşürdüğü öne sürülüyor.

Özellikle insansız hava araçları ve savaş uçaklarının hedef alınması, modern savaşta hava üstünlüğünün ne kadar kritik olduğunu bir kez daha ortaya koydu.

Savaş uçaklarında ciddi kayıplar

Operasyon sürecinde ABD Hava Kuvvetleri’ne ait çeşitli platformların ya imha edildiği ya da ağır hasar aldığı iddia ediliyor. Bu çerçevede en dikkat çeken kayıplardan biri F-15E Strike Eagle tipi savaş uçakları oldu. Toplamda 4 adet F-15E’nin kaybedildiği belirtilirken, bu uçakların birim maliyetinin yaklaşık 90 milyon dolar olduğu ifade ediliyor. Böylece sadece bu kalemde yaklaşık 360 milyon dolarlık bir kayıp oluştuğu hesaplanıyor.

Yakın hava desteği görevlerinde kullanılan A-10 Thunderbolt II uçağının da İran’ın karadan havaya füze sistemleri tarafından vurulduğu öne sürüldü. Bu uçağın maliyeti de toplam zarar kalemine eklendi.

Bunun yanı sıra, beşinci nesil savaş uçaklarından F-35 Lightning II’nin de hasar aldığı belirtiliyor. Tamamen kaybedilmese de bu tür bir platformun onarım maliyetinin oldukça yüksek olacağı değerlendiriliyor.

Stratejik hava platformları da hedefte

Sadece savaş uçakları değil, erken uyarı ve kontrol uçakları da bu süreçte hedef alındı. Suudi Arabistan’daki Prince Sultan Air Base üssünde konuşlu E-3 Sentry tipi bir erken uyarı uçağının imha edildiği iddia edildi. Güncel değeri yaklaşık 700 milyon dolar olarak belirtilen bu platform, operasyonun en pahalı kayıplarından biri olarak öne çıktı.

Yakıt ikmal filosunda kayıplar

Hava operasyonlarının sürdürülebilirliği açısından kritik öneme sahip tanker uçakları da zarar gördü. KC-135 Stratotanker filosundan en az iki uçağın imha edildiği ve birkaçının da hasar aldığı ifade ediliyor. Bu durum, hava operasyonlarının lojistik boyutunu doğrudan etkileyen bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

İHA kayıpları dikkat çekti

Operasyon sürecinde en yüksek sayısal kaybın insansız hava araçlarında yaşandığı öne sürülüyor. Özellikle MQ-9 Reaper tipi 17 İHA’nın düşürüldüğü iddia edildi. Birim maliyeti yaklaşık 30 milyon dolar olan bu sistemlerin toplam kaybının 500 milyon doların üzerinde olduğu hesaplanıyor.

Bu durum, modern savaşta İHA’ların yaygın kullanımına rağmen, gelişmiş hava savunma sistemleri karşısında ne kadar savunmasız kalabileceğini de ortaya koyuyor.

Helikopterler de zarar gördü

Hava operasyonlarının destek unsurları arasında yer alan helikopterler de bu süreçten etkilendi. HH-60M Black Hawk ve HH-60W Jolly Green II tipi helikopterlerin çeşitli görevler sırasında hasar aldığı belirtildi. Özellikle arama-kurtarma operasyonlarında kullanılan bu platformların zarar görmesi, sahadaki risk seviyesini gözler önüne seriyor.

Toplam maliyet milyar doları aştı

Tüm bu kayıplar bir araya getirildiğinde, yalnızca imha edilen hava araçlarının maliyetinin 1,6 milyar doları geçtiği ifade ediliyor. Hasar gören platformların onarım giderleri de eklendiğinde toplam zararın 2 milyar doların üzerine çıktığı tahmin ediliyor.

Bu tablo, modern savaşların yalnızca askeri değil aynı zamanda ekonomik açıdan da ne kadar ağır sonuçlar doğurabileceğini gösteriyor. Uzmanlar, çatışmanın uzaması halinde bu maliyetlerin daha da artabileceğine dikkat çekiyor.

Habere göre olay, uçağın İran hava sahasında görev yaptığı sırada meydana geldi. İsmi açıklanmayan iki kaynağa dayandırılan bilgilere göre, beşinci nesil hayalet savaş uçağı saldırıya uğradıktan sonra kontrolünü kaybetmeden iniş yapmayı başardı.

ABD Merkez Komutanlığı Sözcüsü Yüzbaşı Tim Hawkins, CNN’e yaptığı açıklamada, uçağın görev sırasında acil iniş yapmak zorunda kaldığını belirtti. Hawkins, “Uçak güvenli şekilde iniş yaptı, pilotun durumu stabil. Olayla ilgili inceleme başlatıldı” ifadelerini kullandı.

Yaşanan gelişme, Şubat ayının sonlarında başlayan gerilimden bu yana, ABD’nin ilk kez bir F-35 savaş uçağının vurulduğunu kabul ettiği olay olarak dikkat çekti. Bölgedeki çatışmalarda hem ABD hem de İsrail’in aktif olarak F-35 uçaklarını kullandığı biliniyor.

Öte yandan İran Devrim Muhafızları Ordusu da konuya ilişkin bir açıklama yaptı. Açıklamada, ABD’ye ait F-35 savaş uçağının İran’ın orta kesimlerinde hava savunma sistemleri tarafından vurulduğu ve ciddi hasar aldığı belirtildi. Uçağın akıbetine ilişkin net bilgi paylaşılmazken, düşmüş olabileceği ihtimalinin yüksek olduğu ifade edildi.

Gelişmenin ardından, F-35 programının ana yüklenicisi olan Lockheed Martin şirketinin hisselerinde ABD borsasında düşüş gözlendi.