İran basınında yer alan haberlere göre, Tahran yönetimi, bölgede yaşanan son çatışmalar nedeniyle planlanan teknik görüşmelere katılmama kararı aldı. Konuya yakın kaynakların Wall Street Journal gazetesine verdiği bilgilere göre, İsviçre’de devam etmesi beklenen müzakere süreci güvenlik gerekçesiyle durduruldu.

İran devlet televizyonuna konuşan yetkililer de pazar günü gerçekleştirilmesi planlanan toplantının iptal edildiğini doğruladı. Tarafların yeni görüşme takvimine ilişkin ise henüz resmi bir açıklama yapılmadı.

ABD’den Hürmüz Boğazı Mesajı

ABD yönetimi, Hürmüz Boğazı’ndaki uluslararası deniz taşımacılığının güvenliğinin korunmasının önemini vurgulamayı sürdürüyor. Haberlere göre, ABD Başkanı Donald Trump’ın haziran ayında imzaladığı mutabakat zaptında İran’ın boğazı ticari gemilerin geçişine açık tutma yükümlülüğüne dikkat çekildi.

ABD’nin Birleşmiş Milletler Daimi Temsilcisi Mike Waltz da yaptığı açıklamada, İran’ın uluslararası deniz trafiğini tehdit etmesi halinde Washington’un İran’ın askeri hedeflerine yönelik operasyonlarını sürdüreceğini ifade etti.

Wall Street Journal: Görüşmeler Belirsiz Süreyle Ertelendi

Wall Street Journal’ın haberinde, ABD ile İran arasında gelecek hafta İsviçre’de yapılması planlanan yeni müzakere turunun süresiz olarak ertelendiği öne sürüldü. Haberde, ABD’nin İran’a yönelik saldırıları ile İran’ın buna karşılık bölgedeki ABD üslerini hedef almasının diplomatik süreci çıkmaza sürüklediği belirtildi.

İddiaya göre taraflar, yeni görüşmelerin ne zaman başlayacağı konusunda henüz ortak bir takvim oluşturmadı.

Bölgesel Gelişmeler Süreci Etkiledi

Diplomatik sürecin durmasının, ABD arabuluculuğunda Lübnan ile İsrail arasında imzalanan çerçeve anlaşmasının ardından yaşanması dikkat çekti. Anlaşmanın, İsrail’in kontrolündeki bazı bölgelerin kademeli olarak Lübnan Silahlı Kuvvetleri’ne devredilmesini öngördüğü ifade edilirken, uluslararası değerlendirmelerde bu gelişmenin Washington ile Tahran arasındaki dengeleri etkileyebileceği yorumları yapıldı.

Karşılıklı Saldırılar Tansiyonu Yükseltti

Son günlerde iki ülke arasında askeri gerilim de yeniden tırmandı. ABD ordusu, İran’ın Hürmüz Boğazı yakınlarında seyreden bir tankere insansız hava aracıyla saldırı düzenlediğini açıklayarak buna karşılık İran’daki bazı askeri hedefleri vurduğunu duyurdu.

ABD Başkanı Donald Trump da İran’ın ateşkesi ihlal ettiğini savunarak, gerekmesi halinde askeri operasyonların genişletilebileceği yönünde açıklamalarda bulundu.

İran ise ABD’nin saldırılarına misilleme olarak Kuveyt ve Bahreyn’deki ABD üslerinin füze ve insansız hava araçlarıyla hedef alındığını açıkladı. İran Devrim Muhafızları Ordusu, Washington’un ateşkesi ihlal ettiğini öne sürerek mevcut diplomatik sürecin tamamen durdurulacağı uyarısında bulundu.

Trump’ın açıklamaları, ABD’nin Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve Jared Kushner’in İranlı yetkililerle Pakistan’da gerçekleştirmesi planlanan görüşmenin iptal edilmesinin ardından geldi. Söz konusu görüşmenin iptali sonrası diplomatik süreçte yeni bir gelişme yaşandığını belirten Trump, İran’dan farklı bir teklif daha geldiğini öne sürdü.

ABD Başkanı, yaşanan süreci değerlendirirken İran’ın sunduğu ilk teklif için oldukça eleştirel bir ifade kullandı. Trump, “İran bize bir kağıt parçası verdi, bunun çok daha iyi olması gerekiyordu” sözleriyle teklifi ciddiyetsiz bulduğunu dile getirdi. Ayrıca görüşme iptal edildikten yalnızca kısa bir süre sonra Tahran’dan daha iyi bir teklif geldiğini iddia ederek, “Seyahati iptal ettiğim anda, 10 dakika içinde çok daha iyi bir teklif aldık” ifadelerini kullandı.

Trump, İran’ın müzakere masasında daha güçlü bir pozisyon elde etmeye çalıştığını ancak ABD’nin elinde daha fazla avantaj bulunduğunu savundu. “İran çok şey teklif etti ama bu yeterli değildi” diyen Trump, Washington yönetiminin süreci kendi şartları doğrultusunda yönlendirdiğini vurguladı.

Açıklamalarında müzakere yöntemine de değinen Trump, yüz yüze görüşmelerin her zaman gerekli olmadığını belirtti. Zaman kaybını önlemek için farklı iletişim yollarının kullanılabileceğini ifade eden ABD Başkanı, “Kiminle görüşmemiz gerekiyorsa görüşürüm ama insanların saatlerce yolculuk yapmasına gerek yok. Bunu telefonla da halledebiliriz. Bizi istedikleri zaman arayabilirler” dedi.

Trump ayrıca, ABD’nin müzakere sürecinde güçlü bir konumda olduğunu savunarak, “Tüm kartlar bizim elimizde, birçok şeyi kazandık” şeklinde konuştu. Bu ifadeler, Washington’un İran ile yürütülen görüşmelerde baskın taraf olduğunu vurgulayan bir mesaj olarak değerlendirildi.

Ateşkes süreciyle ilgili sorulara da yanıt veren Trump, bu konu hakkında henüz net bir değerlendirme yapmadığını söyledi. Bölgedeki gerilimin geleceğine ilişkin sorulara temkinli yaklaşan ABD Başkanı, diplomatik sürecin gelişmelere göre şekilleneceğini ima etti.

Öte yandan Trump, İran yönetimi içinde ciddi bir görüş ayrılığı ve iç çekişme yaşandığını da iddia etti. İran’da liderlik düzeyinde anlaşmazlıklar bulunduğunu öne süren Trump, “Birbirleriyle mücadele ediyorlar. Hatta bazıları lider olmamak için bile rekabet içinde” ifadelerini kullandı. Ayrıca ABD’nin bazı stratejik hamlelerinin İran’daki üst düzey yapıyı etkisiz hale getirdiğini savundu.

Trump’ın açıklamaları, ABD-İran ilişkilerinde gerilimin sürdüğünü ve diplomatik sürecin oldukça kırılgan bir zeminde ilerlediğini bir kez daha ortaya koydu. Taraflar arasındaki müzakerelerin geleceği ise belirsizliğini koruyor

İran basınına konuşan Rızai, ABD ile yapılacak görüşmelerde bu başlıkların İran açısından “kırmızı çizgi” niteliği taşıdığını vurguladı. Rızai, İran’ın bu konulardaki tutumunda herhangi bir değişiklik olmadığını belirtti.

Açıklamasında müzakerelerin çerçevesine de değinen Rızai, ABD tarafının daha önceki süreçlerde olduğu gibi “sıfır zenginleştirme” benzeri taleplerle masaya gelmesi halinde görüşmelerin sonuçsuz kalacağını ifade etti. Rızai, bu tür taleplerin baştan müzakerelerin başarısız olacağı anlamına geleceğini söyledi.

İran ile ABD arasında Umman’da yapılması planlanan görüşmeler, iki ülke arasındaki gerilimin yüksek olduğu bir dönemde gerçekleştirilecek.