Irak Başbakanı’nın Türkiye ziyareti kapsamında gerçekleştirilen resmi törende yaşanan kısa süreli imza gecikmesinin perde arkası netleşti. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın, imza töreni sırasında “Beş anlaşma değil miydi?” sözleriyle dikkat çektiği eksiklik, kamuoyunda farklı yorumlara neden olmuştu.

Konuya ilişkin açıklamalarda bulunan Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, yaşanan durumun taraflar arasında herhangi bir görüş ayrılığı değil, son anda fark edilen teknik bir ayrıntının düzeltilmesinden kaynaklandığını söyledi.

Son anda teknik düzenleme yapıldı

Uraloğlu, Kalkınma Yolu Projesi kapsamındaki anlaşmalarda özellikle Türkiye-Irak sınır kapısının konumu ile projenin finansman modeline ilişkin tüm detayların önceden mutabakata bağlandığını belirtti.

İmza törenine dakikalar kala Irak tarafınca teknik bir ayrıntının düzeltilmesi yönünde talep geldiğini ifade eden Bakan Uraloğlu, bu talebin makul karşılandığını ve gerekli düzenleme yapıldıktan sonra imzaların atıldığını dile getirdi.

Yaşanan kısa gecikmenin kamuoyunda “anlaşma iptal edildi” ya da “taraflar arasında kriz çıktı” şeklinde algılanmasının gerçeği yansıtmadığını vurgulayan Uraloğlu, iki ülkenin de projeye yönelik iradesinin en başından itibaren güçlü olduğunu ifade etti.

Erdoğan ve Irak Başbakanı’nın huzurunda imzalar tamamlandı

Teknik düzenlemenin tamamlanmasının ardından iki ülkenin ilgili bakanlarının Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Irak Başbakanı’nın huzurunda anlaşmaları imzaladığını belirten Uraloğlu, sürecin planlandığı şekilde tamamlandığını söyledi.

Bakan Uraloğlu, Kalkınma Yolu Projesi’nin yalnızca Türkiye ve Irak için değil, tüm Orta Doğu’nun ticaret ve lojistik dengeleri açısından stratejik önem taşıdığına dikkat çekti.

“Hürmüz Boğazı’nın yükünü azaltacak”

Projeye ilişkin hedefleri de paylaşan Uraloğlu, Kalkınma Yolu tamamlandığında uluslararası ticaret açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’na olan bağımlılığın önemli ölçüde azalacağını ifade etti.

Teknik hazırlıkların hızla sürdüğünü belirten Uraloğlu, ilk kazmanın en kısa sürede vurulmasının hedeflendiğini söyledi. Normal şartlarda 4 ila 5 yılda tamamlanması öngörülen dev projenin, yoğun çalışma programıyla yaklaşık 3 yılda bitirilmesinin de değerlendirildiğini kaydetti.

110 milyar dolarlık Kalkınma Yolu Projesi’nin hayata geçirilmesiyle Türkiye’nin Avrupa ile Körfez arasında stratejik bir lojistik merkez haline gelmesi hedefleniyor.

Türkiye’nin enerji arz güvenliğini güçlendirmeyi hedefleyen anlaşma kapsamında TPAO, İngiliz enerji şirketi BP ve ABD merkezli ConocoPhillips ile birlikte Kerkük’teki petrol sahalarının geliştirilmesinde yüzde 15 pay sahibi oldu.

Türkiye-Irak enerji iş birliğinde yeni dönem

Söz konusu ortaklık, Ankara ile Bağdat arasında yıllardır petrol taşımacılığı ekseninde yürüyen enerji ilişkilerini farklı bir aşamaya taşıdı. Yeni dönemde sadece petrol transferi değil, ortak üretim, yatırım ve enerji altyapısına yönelik projelerin de ön plana çıkması bekleniyor.

Enerji alanındaki bu iş birliğinin, Türkiye’nin yurt dışındaki petrol üretimini artırmasının yanı sıra uzun vadede enerji tedarik güvenliğine de önemli katkı sağlaması hedefleniyor.

İsrail basını: “Türkiye ile Irak tarihi bir anlaşmaya imza attı”

İsrail’in önde gelen yayın organlarından Maariv, gelişmeyi “Türkiye ile Irak arasında tarihi anlaşma: Üçüncü Nehir” başlığıyla okurlarına duyurdu.

Haberde, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Irak Başbakanı’nın Ankara’da kapsamlı bir enerji iş birliği üzerinde mutabakata vardığı belirtilirken, anlaşmanın Türkiye’nin günlük 1 milyon varile kadar petrol temin edebilmesine imkan sağlayabilecek potansiyel taşıdığı ifade edildi.

Değerlendirmede ayrıca, Kerkük-Ceyhan Petrol Boru Hattı’nın mevcut yapısının ötesine geçilerek çok daha kapsamlı bir enerji ortaklığının inşa edildiği vurgulandı.

“Üçüncü nehir ekonomi olacak” değerlendirmesi

Maariv’in haberinde dikkat çeken ifadelerden biri ise “Coğrafya Türkiye ile Irak’a iki nehir verdi, şimdi ise üçüncü nehri kuruyorlar; ekonomi nehrini.” değerlendirmesi oldu.

Bu yorumla iki ülke arasında geliştirilen ekonomik ve enerji ortaklığının bölgesel dengeler açısından stratejik önem taşıdığına işaret edildi.

Kalkınma Yolu Projesi yeniden gündemde

İsrail merkezli ICE haber sitesi de anlaşmayı “Büyük adım atıldı” başlığıyla duyurdu.

Haberde, enerji ortaklığının yalnızca petrol ticaretini kapsamadığı, aynı zamanda Basra Körfezi’ni Türkiye üzerinden Avrupa pazarlarına bağlamayı amaçlayan Kalkınma Yolu Projesi’nin de sürecin önemli parçalarından biri olduğu belirtildi.

Projeyle birlikte Irak’ın lojistik kapasitesinin artırılması, Türkiye’nin ise Avrupa ile Asya arasında stratejik transit merkez konumunun daha da güçlenmesi hedefleniyor.

Bölgesel dengeleri etkileyebilecek stratejik iş birliği

Uzmanlar, Türkiye ile Irak arasında geliştirilen yeni enerji ve altyapı ortaklığının sadece ekonomik değil, aynı zamanda jeopolitik açıdan da önemli sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekiyor.

TPAO’nun Kerkük’teki ortaklığı, Türkiye’nin enerji kaynaklarını çeşitlendirme stratejisinin önemli adımlarından biri olarak değerlendirilirken, iki ülke arasında uzun vadeli ekonomik entegrasyonu güçlendirecek yeni projelerin de önünü açabileceği belirtiliyor.