Gerçek bir mal teslimi veya hizmet sunumu olmaksızın düzenlenen sahte faturalarla mücadeleyi bugüne kadar kural tabanlı Sahte Belge Risk Analiz Programı (SARP) ve Riskli İade Takip ve Analiz Programı (RİTAP) üzerinden yürüten GİB, KAŞİF uygulamasıyla bu alanda yeni bir aşamaya geçti.

Makine öğrenmesi ve yapay zekâ teknolojileriyle geliştirilen KAŞİF, GİB Teknoloji ile TÜBİTAK Yapay Zekâ Enstitüsü iş birliğiyle hayata geçirildi. Kural tabanlı çalışmayan sistem, önceden tanımlanmış senaryolara ihtiyaç duymadan büyük veri kümelerini günlük olarak analiz ederek riskli mükellefleri tespit ediyor.

Onlarca terabaytlık veri üzerinde çalışan KAŞİF, mükellefiyet, fatura hareketleri, tahakkuk ve tahsilat bilgileri, ithalat-ihracat işlemleri, beyannameler, bildirimler, işletme ve üretim kapasitesi, çalışan sayısı ve demirbaşlar gibi birçok başlık altında verileri eş zamanlı olarak değerlendiriyor. Bu sayede riskli durumlar hızlı ve doğru şekilde belirlenerek günlük raporlar hazırlanıyor.

Uygulama, mükellef davranışlarındaki ve finansal verilerdeki olağan dışı değişimleri kendiliğinden algılayarak sahte belge düzenleme ve haksız iade taleplerini erken aşamada tespit edebiliyor.

KAŞİF’in devreye alınmasının hemen ardından yapılan analizlerde dikkat çekici bulgulara ulaşıldı. Faaliyet alanı toptan ticaret olarak görünen ancak herhangi bir alımı bulunmayan bir mükellefin, mükellefiyet tesis ettirdiği gün üç ayrı fatura düzenlediği belirlendi. Kuruluşunun beşinci gününde, sahte belge düzenleme riski yüksek mükelleflere toplam 50 milyon lira tutarında beş fatura düzenleyen bir başka mükellef tespit edildi.

Ayrıca, bir şirkette ücretli çalışan bir kişi adına farklı vergi dairelerinde kurulan yedi şirketten altısının sahte belge düzenlemek amacıyla faaliyete geçirildiği saptandı. Bu şirketler tarafından kesilen faturaların toplam tutarının 246 milyon liraya ulaştığı hesaplandı.

Son üç ay içinde kurulan ve toplam 276 milyar lira tutarında fatura düzenleyen 2 bin 550 mükellefin, herhangi bir ticari, zirai veya mesleki faaliyeti olmaksızın sahte belge düzenlemek amacıyla kurulduğu belirlendi. Bunun yanı sıra, beyannamesinde 7,7 milyon lira KDV iadesi talep eden bir mükellefin bu iade talebinin haksız olduğu ortaya çıkarıldı.

“KAYIT DIŞILIKLA MÜCADELEDE YENİ DÖNEM”

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, yapay zekâ ve ileri teknoloji uygulamalarının kayıt dışı ekonomiyle mücadelede önemli bir dönüm noktası olduğunu vurguladı. Şimşek, “Kayıt dışılıkla mücadelede yeni bir döneme girdik. Yapay zekâ ve makine öğrenmesi teknolojileri sayesinde kayıt dışı tüm faaliyetleri anında tespit edebiliyor ve gerekli işlemleri gecikmeden başlatıyoruz. Tüm mükelleflerimizi kayıt içinde kalmaya davet ediyorum.” ifadelerini kullandı.

Gelir İdaresi Başkanlığı’nın risk analiz altyapısını sürekli güncellediğini belirten Şimşek, bu uygulamalarla hem kayıt dışı ekonominin önüne geçileceğini hem de haksız rekabet yaratan uyumsuzlukların engelleneceğini söyledi.

Sahte belge düzenleme riski yüksek bulunan mükellefler, vergi incelemesi yapılmak üzere Vergi Denetim Kurulu’na bildiriliyor. Aynı zamanda ilgili vergi dairelerine yönlendirilen mükellefler hakkında iş yeri yoklamaları yapılıyor ve kurulan komisyonlar tarafından alınan kararlar doğrultusunda, sahte belge düzenlemek amacıyla mükellefiyet tesis ettiği belirlenenlerin kayıtları kapatılıyor.

Her yıl, vergi Usul Kanunu kapsamında kesinleşen vergi ve cezalar ile vadesi geçtiği halde ödenmemiş vergi ve cezalar açıklanıyor.

Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB), 5 milyon lirayı aşan vergi ve ceza borcu bulunan mükellefler ile 1 Haziran 2024-31 Mayıs 2025 tarihlerinde kesinleşen ve toplam tutarları 5 milyon lirayı aşan tarhiyatlara ilişkin listeleri açıkladı.

Listelere göre devlete 5 milyon liranın üzerinde vergi borcu olan 56 bin 86 mükellefin, toplam 1 trilyon 507 milyar lira ödenmemiş vergi ve cezası bulunuyor.

İKİ AYRI LİSTE VAR

İkmalen, resen veya idarece yapılan tarhiyatlar nedeniyle kesinleşen ve toplam tutarı 5 milyon lira ve üzerinde olan vergi ve cezalar ile 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla vadesi geldiği halde 27 Kasım itibarıyla ödenmemiş ve tutarı 5 milyon lirayı aşan vergi ve cezalar, iki ayrı listeyle duyuruldu.

5 MİLYON LİRADAN FAZLA BORCU OLANLARIN LİSTESİ

Borçlular listesine göre, devlete 5 milyon liranın üzerinde vergi borcu bulunan kişi ve kuruluş sayısı 56 bin 86’yı buldu. Bu mükelleflerin 12 bin 311’i gerçek, 43 bin 775’i ise tüzel kişi oldu. Mükelleflerin 10 bin 926’sı faal mükellef olurken, bunlar toplam mükellef sayısının yüzde 19,5’ini oluşturdu. Terk mükellef sayısı da 45 bin 160 olarak kayıtlara geçti.

1,5 TRİLYON LİRA ALACAK VAR

Vadesi geçtiği halde ödenmemiş vergi ve cezaların toplamı 1 trilyon 507 milyar lira olarak açıklandı. Faal mükelleflerin borç tutarı 263 milyar lira olurken, borç içindeki oranı yüzde 17,4 olarak belirlendi. Terk mükelleflerin borç tutarının da 1 trilyon 245 milyar lira olduğu tespit edildi.

AVRASYA SİGARA İLK SIRADA

Borçlular listesinin ilk sırasında, 7 milyar 737 milyon 922 bin lirayla Uray Vergi Dairesine kayıtlı Avrasya Sigara ve Tütüncülük Sanayi ve Ticaret AŞ yer aldı.

VADESİ GELDİĞİ HALDE ÖDENMEMİŞ VE 5 MİLYON LİRAYI AŞAN BORÇLU MÜKELLEFLER LİSTESİ:

TURKTAB VE NAKSAN PLASTİK

Bu şirketi, 4 milyar 20 milyon 695 bin lirayla Turktab Tütün Mamülleri Pazarlama ve Dağıtım AŞ ve 3 milyar 191 milyon 253 bin lirayla Naksan Plastik ve Enerji Sanayi ve Ticaret AŞ takip etti.

KESİNLEŞEN TARHİYATLAR LİSTESİ

GİB sitesinde, kesinleşen tarhiyatlar listesi de açıklandı.

Bu listede 3 bin 840 mükellef yer alırken, bunların 720’si gerçek, 3 bin 120’si tüzel kişi oldu. Bu mükelleflerin 575’i faal olurken, bunlar mükellef sayısının yüzde 15’ini oluşturdu. Terk mükellef sayısı da 3 bin 265 olarak kayıtlara geçti.

Bu mükelleflerin kesinleşen vergi ve cezalarının toplamının 106,5 milyar lira olduğu tespit edildi. Bu tutarın 13,5 milyar lirasının faal mükelleflere, bakiye 93 milyar lirası ise terk mükelleflere ait olduğu kaydedildi.

YÜCELER ORMAN ÜRÜNLERİ

Listede, İlyasbey Vergi Dairesine kayıtlı Yüceler Orman Ürünleri Mobilya Yapı Malzemeleri Otomotiv Lojistik Ticaret Limited Şirketi, 13 milyar 411 milyon 637 bin lirayla ilk sırada yer aldı. Bu şirketi 1 milyar 565 milyon 221 bin lirayla Ms Dem Metal ve Demir Çelik Ürünleri Taahhüt Pazarlama Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ve 1 milyar 423 milyon 380 bin lirayla Yurtpet Akar Yakıt LPG Dağıtım Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti izledi.

KESİNLEŞEN VE MİKTARI 5 MİLYON LİRAYI AŞAN TARHİYATLARIN LİSTESİ: