Birleşik Arap Emirlikleri, Katar ve Suudi Arabistan’ın olası alıcı ülkeler arasında gösterildiği süreçte, Rusya’nın Ankara Büyükelçisi Sergey Verşin, Habertürk’e yaptığı değerlendirmede konuya ilişkin önemli mesajlar verdi.

Verşin, Türkiye’nin S-400 sistemlerini üçüncü bir ülkeye devretmeyi planladığı yönündeki iddiaların hatırlatılması üzerine, bu konunun askeri-teknik iş birliği kapsamında son derece hassas bir başlık olduğunu belirtti.

Rus diplomat, bu alanda uzman ekiplerin görev yaptığını ve taraflar arasında imzalanan sözleşmelerde farklı senaryoların dikkate alındığını ifade ederek, Rusya’nın ortaklarının taleplerine her zaman anlayışla yaklaştığını ve sözleşme hükümleri doğrultusunda hareket ettiğini söyledi.

“Uzmanlar seviyesinde değerlendiriliyor”

S-400 sistemlerinin üçüncü bir ülkeye satılması halinde Moskova’nın buna nasıl yaklaşacağına ilişkin soruya da yanıt veren Verşin, bu konuların Rusya ile Türkiye arasında imzalanan anlaşmalar çerçevesinde uzmanlar tarafından ele alındığını dile getirdi.

Böylece Rusya, S-400’lerin olası devrine ilişkin doğrudan bir “kırmızı çizgi” tanımlamak yerine, sürecin mevcut sözleşmeler kapsamında teknik düzeyde değerlendirildiği mesajını vermiş oldu.

Türkiye’nin F-35 programına yeniden katılımı ve S-400 sistemlerinin geleceğine ilişkin tartışmalar sürerken, Ankara ile Moskova arasında yürütülecek olası temasların sürecin seyrini belirlemesi bekleniyor.

S-400 Tartışmaları Yeniden Gündemde

Türkiye’nin Rusya’dan satın aldığı S-400 hava savunma sistemleri, ABD Başkanı Donald Trump’ın Ankara’da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile gerçekleştirdiği görüşmenin ardından yeniden uluslararası gündemin merkezine yerleşti.

2019 yılında teslim alınan S-400 sistemleri nedeniyle ABD tarafından Türkiye’ye CAATSA yaptırımları uygulanmıştı. Ankara’da düzenlenen 36. NATO Liderler Zirvesi sonrasında Trump’ın yaptırımların kaldırılacağı yönündeki açıklamaları ise S-400’lerin geleceğine ilişkin tartışmaları yeniden alevlendirdi.

Kremlin: Türkiye ile Temas Halindeyiz

Moskova’da gazetecilerin sorularını yanıtlayan Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Türkiye’nin S-400 sistemlerini üçüncü bir ülkeye devretmeye hazırlandığı yönündeki iddialara ilişkin açıklamalarda bulundu.

Peskov, konunun iki ülke arasındaki ilişkiler açısından büyük önem taşıdığını belirterek şu değerlendirmeyi yaptı:

“Bu son derece hassas bir konu. Ancak Türk tarafıyla temas halindeyiz ve görüşmelerimizi sürdürmeye devam ediyoruz.”

Kremlin’in açıklaması, S-400’lerin geleceğine ilişkin kulislerde konuşulan senaryoları daha da hareketlendirdi.

Körfez Ülkesine Satış İddiası

S-400 sistemleriyle ilgili dikkat çeken bir kulis bilgisi de gazeteci Abdulkadir Selvi’den geldi.

Selvi, Türkiye’nin envanterindeki S-400 sistemlerinin Körfez bölgesindeki bir ülkeye satıldığı yönünde bilgiler aldığını ifade etti. Satış sürecinde yaşanan bazı teknik ve diplomatik pürüzlerin giderildiğini belirten Selvi, resmi açıklamanın kısa süre içinde yapılabileceğini öne sürdü.

Söz konusu iddialara ilişkin ise şu ana kadar resmi makamlar tarafından doğrulama yapılmadı.

Trump’tan CAATSA ve F-35 Mesajı

ABD Başkanı Donald Trump, Ankara’daki temaslarının ardından Türkiye’ye uygulanan CAATSA yaptırımlarının kaldırılacağını açıklamıştı.

Trump ayrıca Türkiye’nin F-35 programına dönüş ihtimaline ilişkin soruya da olumlu mesaj vererek, “Bu değerlendireceğimiz bir konu. F-35 harika bir uçak ve bu seçenek kesinlikle masada.” ifadelerini kullanmıştı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da F-35 meselesinin Türkiye açısından yeni olmadığını belirterek, Trump’ın verdiği sözlere güvendiğini ve olumlu bir sonuç beklediğini dile getirmişti.

Erdoğan’dan Dikkat Çeken Yanıt

NATO Liderler Zirvesi sonrasında düzenlenen basın toplantısında Cumhurbaşkanı Erdoğan’a, Türkiye’nin S-400 sistemleriyle ilgili nasıl bir adım atacağı soruldu.

ABD mevzuatına göre Türkiye’nin S-400 sistemlerine sahip olmaması gerektiğini hatırlatan soruya Erdoğan, kısa ancak dikkat çeken bir yanıt verdi:

“Bizi izlemeye devam edin.”

Bu açıklama, Ankara’nın S-400 konusunda yeni bir strateji üzerinde çalıştığı yönündeki değerlendirmeleri güçlendirdi.

CNN Türk ekranlarında Hande Fırat’ın sorularını yanıtlayan Fidan, Ankara’nın ev sahipliği yapacağı NATO Liderler Zirvesi’nin ittifak açısından tarihi bir dönüm noktası olacağını belirterek, “Ankara, NATO tarihinin en büyük zirvesi olacak. NATO 3.0’ın tanımlandığı ve kabul edildiği yer olacak.” ifadelerini kullandı.

NATO Zirvesi’nde tarihi bir ilke imza atılacak

Türkiye’nin ev sahipliğinde gerçekleştirilecek 36’ncı NATO Liderler Zirvesi’nde, NATO üyesi 32 ülkenin lideri bir araya gelecek. Zirvenin en dikkat çeken yönlerinden biri ise Savunma Sanayi Forumu’nun ilk kez resmi program kapsamında yer alacak olması olacak. Bu yönüyle zirvenin, NATO’nun savunma vizyonuna yeni bir perspektif kazandırması bekleniyor.

“CAATSA yaptırımlarının kaldırılması yönünde güçlü irade var”

Türkiye-ABD ilişkilerine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Hakan Fidan, CAATSA yaptırımlarının kaldırılmasına yönelik diplomatik temasların sürdüğünü belirtti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump’ın bu konuda ortak bir yaklaşım sergilediğini ifade eden Fidan, yaptırımların kaldırılması yönünde çalışmaların devam ettiğini söyledi. Sürecin ilerlemesiyle birlikte kamuoyunun da somut gelişmeleri göreceğini belirten Fidan, idari düzeyde herhangi bir irade eksikliği bulunmadığını, ancak sürecin ABD Kongresi’ndeki işleyişinin belirleyici olacağını dile getirdi.

F-35 programı için iki farklı senaryo

Fidan, CAATSA yaptırımları ile F-35 programı arasındaki ilişkiye de açıklık getirdi.

F-35 savaş uçaklarının Türkiye’ye satış yasağının kaldırılması ile Türkiye’nin yeniden üretici ortak olarak programa dahil edilmesinin birbirinden farklı süreçler olduğunu vurgulayan Fidan, satış yasağının kaldırılmasının daha kısa sürede gerçekleşebileceğini ifade etti.

Bakan Fidan, CAATSA yaptırımlarının kaldırılması halinde satış sürecinde ilerleme sağlanabileceğini değerlendirirken, Türkiye’nin yeniden üretici ortak statüsüne dönmesinin ise konsorsiyumun alacağı ortak karara bağlı olduğunu belirtti.

“Türkiye ile ABD arasında ilişkileri bozacak bir konu yok”

İki ülke ilişkilerine dair genel değerlendirmelerde de bulunan Fidan, Türkiye ile ABD arasında ikili ilişkileri olumsuz etkileyecek temel bir sorun bulunmadığını söyledi.

Bölgesel gelişmeler nedeniyle zaman zaman görüş ayrılıkları yaşandığını ifade eden Fidan, bu konuların diplomatik kanallar üzerinden açık şekilde ele alındığını ve tarafların birbirlerinin pozisyonlarını net biçimde bildiğini kaydetti.

CAATSA yaptırımları neden uygulanmıştı?

ABD yönetimi, Türkiye’nin Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi satın almasının ardından Aralık 2020’de CAATSA kapsamında yaptırım kararı almıştı. Söz konusu yaptırımlar, Türkiye’nin savunma sanayii alanındaki bazı faaliyetlerini ve F-35 programındaki konumunu doğrudan etkileyen adımlar arasında yer almıştı.