SEO anahtar kelimeler: Türkiye Pakistan savunma anlaşması, 100 bin İHA ihracatı, Pasifik Teknoloji, Merküt FPV, kamikaze İHA, NRTC, Türk savunma sanayii, insansız hava araçları.

Meta açıklama: Türkiye’den Pakistan’a 100 bin adet Merküt FPV kamikaze İHA ihracatı! Pasifik Teknoloji ile NRTC arasında imzalanan 3 yıllık anlaşma, ortak yerel üretimi de kapsıyor.

Apple’ın üç yıllık yol haritasına göre ilk Apple Developer Academy ve Apple Developer Center 2027 yılında İstanbul’da faaliyete başlayacak. Şirketin en dikkat çeken yatırımı olan Apple Manufacturing Academy ise 2028 yılında Ankara’da kapılarını açacak.

Ankara’daki Akademi Bir İlk Olacak

Ankara’da kurulacak Apple Manufacturing Academy, şirketin dünya genelindeki ikinci üretim akademisi olma özelliğini taşıyacak. Aynı zamanda ABD dışında açılan ilk üretim akademisi olarak kayıtlara geçecek.

Akademide küçük ve orta ölçekli işletmeler, öğrenciler ve girişimciler için ücretsiz eğitim ve danışmanlık programları sunulacak. Yapay zeka, makine öğrenmesi, akıllı üretim sistemleri, otomasyon ve robotik teknolojileri eğitimlerin ana başlıklarını oluşturacak.

İstanbul’a Geliştirici Merkezi

Apple, 2027 yılında İstanbul’da açacağı Apple Developer Center ile girişimcilere, yazılım geliştiricilere ve teknoloji şirketlerine yeni imkanlar sunmayı hedefliyor.

Merkezde düzenlenecek atölyeler, birebir görüşmeler ve teknoloji etkinlikleri sayesinde geliştiriciler Apple uzmanlarıyla doğrudan çalışma fırsatı yakalayacak. Ayrıca uygulama geliştirme süreçlerinde tasarım, performans ve kullanıcı deneyimi alanlarında destek verilecek.

Beş Akademide Ücretsiz Eğitim

Türkiye genelinde açılması planlanan beş Apple Developer Academy’de ise kodlama, tasarım, proje yönetimi, pazarlama ve yapay zeka alanlarında dokuz ay sürecek ücretsiz ve yoğun eğitim programları uygulanacak.

Programların amacı, yeni nesil geliştiricilerin ve girişimcilerin dijital ekonomide daha güçlü yer edinmesini sağlamak ve yeni iş fırsatlarının önünü açmak olacak.

Tim Cook: Türkiye Büyük Potansiyele Sahip

Apple CEO’su Tim Cook, Türkiye’de 35 yıldır faaliyet gösterdiklerini belirterek, Türk geliştiricilerin dünya çapında kullanılan uygulamalar ürettiğine dikkat çekti. Cook, yeni yatırımların hem geliştiricilere hem de işletmelere eğitim, teknoloji ve uzman desteği sağlayacağını vurguladı.

Türkiye’nin Dijital Ekonomisine Katkı

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır da Apple’ın Türkiye’de uygulama geliştiricilere ve üreticilere yönelik eğitim ve destek programlarını memnuniyetle karşıladıklarını belirtti. Kacır, Türkiye’nin güçlü insan kaynağıyla dijital ekonomisini büyütmeye devam edeceğini ifade etti.

Öne Çıkan Yatırımlar

• 5 Apple Developer Academy açılacak.
• 1 Apple Developer Center 2027’de İstanbul’da hizmete girecek.
• 1 Apple Manufacturing Academy 2028’de Ankara’da açılacak.
• Geliştirici akademilerinde 9 aylık ücretsiz eğitim programları uygulanacak.
• KOBİ’lere yönelik ücretsiz danışmanlık ve yapay zeka destekli üretim eğitimleri verilecek.
• Ankara’daki tesis, Apple’ın ABD dışındaki ilk üretim akademisi olacak.

Türkiye’nin teknoloji ekosistemine doğrudan katkı sağlaması beklenen yatırımın, girişimcilik, yazılım geliştirme ve ileri üretim teknolojileri alanlarında yeni fırsatlar oluşturması öngörülüyor.

NET İNTERNET HABER | TEKNOLOJİ

Siber korsanlar, güncel olmayan iPhone işletim sistemlerindeki güvenlik açıklarını hedef alarak WhatsApp ve benzeri mesajlaşma hesaplarını ele geçiriyor. Hesap sahiplerinin kimliğine bürünen dolandırıcılar, rehberdeki yakınlarından “acil para lazım” bahanesiyle IBAN üzerinden para istiyor. Üstelik bazı gelişmiş saldırılarda zararlı içeriği yalnızca görüntülemek bile cihazın güvenliğini tehlikeye atabiliyor.

Akıllı telefon kullanıcılarını hedef alan siber dolandırıcılıkta tehlike büyüyor. Siber Güvenlik Başkanlığı, özellikle güncel olmayan iOS işletim sistemine sahip iPhone kullanıcılarını hedef alan saldırılara karşı vatandaşları uyardı.

Saldırganlar, kullanıcıların mesajlaşma hesaplarına izinsiz erişerek onların kimliğine bürünüyor. Ardından rehberdeki aile üyelerine, arkadaşlarına ve tanıdıklarına ulaşarak acil nakit ihtiyacı bahanesiyle IBAN gönderiyor ve para transferi talep ediyor.

Dolandırıcılığın en tehlikeli yanı ise mesajın tanıdık bir kişiden geliyormuş gibi görünmesi. Vatandaşlar, karşılarındaki kişinin gerçekten yakını olduğunu düşünerek hiçbir şüphe duymadan para gönderebiliyor.

EKRANA BAKMAK BİLE TEHLİKE OLABİLİR!

Siber Güvenlik Başkanlığının teknik incelemelerinde, saldırganların özellikle güncel olmayan iOS sürümlerindeki güvenlik açıklarından yararlandığına dikkat çekildi.

Kötü amaçlı yazılımların reklamlar, şüpheli internet bağlantıları ve güvenliği ihlal edilmiş internet siteleri üzerinden yayılabildiği belirtildi.

Daha da endişe verici olan ise bazı gelişmiş saldırı yöntemlerinde zararlı içeriğin yalnızca görüntülenmesinin bile cihaz güvenliğini riske atabilmesi.

Bu nedenle kullanıcıların şüpheli bağlantılara tıklamaması kadar, cihaz ve uygulama güncellemelerini ihmal etmemesi de hayati önem taşıyor.

SİBER GÜVENLİK BAŞKANLIĞI’NDAN 4 HAYATİ UYARI

Olası hesap hırsızlığı ve para kaybının önüne geçmek için vatandaşların dört temel önlemi uygulaması gerekiyor:

1. iPhone ve diğer cihazlarınızı güncelleyin

Özellikle iPhone kullanıcıları, Ayarlar > Genel > Yazılım Güncelleme bölümünden cihazlarında bulunan en son iOS sürümünü kontrol etmeli. Güvenlik yamaları ve uygulama güncellemeleri kesinlikle ertelenmemeli.

2. IBAN mesajına güvenip para göndermeyin

WhatsApp üzerinden aile üyelerinden, arkadaşlardan veya tanıdıklardan gelen para taleplerine hemen inanmayın. Para göndermeden önce kişiyi mutlaka telefonla arayın ve talebin gerçek olduğunu sesli olarak doğrulayın.

3. İki aşamalı doğrulamayı etkinleştirin

WhatsApp başta olmak üzere dijital hesaplarda iki aşamalı doğrulama özelliğini açın. SMS doğrulama kodlarını, PIN bilgilerini ve hesap erişim bilgilerini kesinlikle başka kişilerle paylaşmayın.

4. WhatsApp bağlı cihazlarını kontrol edin

WhatsApp’ın Bağlı Cihazlar bölümüne girerek tanımadığınız oturumları kapatın. Hesabınıza hangi cihazların erişebildiğini düzenli olarak kontrol edin. Ancak bu kontrolü tek başına kesin güvenlik garantisi olarak görmeyin.

WHATSAPP HESABINIZ ÇALINDIYSA NE YAPMALISINIZ?

Siber saldırının mağduru olan veya hesabının ele geçirildiğinden şüphelenen kullanıcıların zaman kaybetmeden harekete geçmesi gerekiyor.

• Bankanızı hemen arayın: Dolandırıcılara para gönderdiyseniz bankanızla derhal iletişime geçerek işlemin durdurulması veya geri alınması için başvuruda bulunun.

• Delilleri koruyun: Şüpheli mesajları, telefon numaralarını, IBAN bilgilerini ve işlem kayıtlarını silmeyin. Kolluk kuvvetlerine veya Cumhuriyet Başsavcılığına başvurun.

• Cihaz güvenliğini yeniden sağlayın: Cihazın zararlı yazılımla ele geçirildiğinden şüpheleniliyorsa güvenlik incelemesi yaptırın. Gerekli görülmesi halinde cihazı fabrika ayarlarına döndürerek güncel işletim sistemi kurun.

• Şifrelerinizi değiştirin: Bankacılık, e-posta ve sosyal medya hesaplarınızın şifrelerini güvenli başka bir cihaz üzerinden yenileyin. Çok faktörlü doğrulamayı etkinleştirin.

BİR MESAJLA HEM HESABINIZI HEM PARANIZI KAYBEDEBİLİRSİNİZ!

Siber dolandırıcıların en büyük avantajı artık teknolojiden çok insanların birbirine duyduğu güveni kullanmaları.

Bir yakınının fotoğrafını taşıyan, onun hesabından gönderilen ve acil para isteyen bir mesaj, ilk bakışta gerçek görünebilir. Ancak unutulmaması gereken basit bir kural var: WhatsApp’tan gelen hiçbir para talebi, telefonla doğrulanmadan gerçek kabul edilmemeli.

Siber Güvenlik Başkanlığı, dijital ortamlardaki tehditlere karşı izleme ve analiz çalışmalarının sürdüğünü bildirdi.

Göklerde sınır tanımayan çelik kanatlar, vatanın güvenliği için görev başında!

Türk Silahlı Kuvvetleri, karada, denizde ve havada yürüttüğü faaliyetlerle Türkiye’nin savunma gücünü ortaya koymaya devam ediyor. Milli Savunma Bakanlığı da TSK’nın çalışmalarını kamuoyuyla paylaşmayı sürdürüyor.

Bakanlığın sosyal medya hesaplarından yayımlanan son fotoğrafın adresi ise Türk semaları oldu. Türk Hava Kuvvetleri envanterindeki F-16 Fighting Falcon savaş uçaklarının uçuş sırasında çekilen görüntüsü dikkat çekti.

TÜRK F-16’LARINDAN GÖKYÜZÜNDE GÜÇ GÖSTERİSİ

Paylaşılan fotoğrafta, iki F-16 savaş uçağının gökyüzündeki uçuşu etkileyici bir açıyla görüntülendi.

Arka plandaki uçağın dikey kuyruğunda bulunan Türk bayrağı ve pars figürü, fotoğrafın en dikkat çekici ayrıntıları arasında yer aldı. Milli kimliği ve askeri gücü simgeleyen bu detaylar, Türk Hava Kuvvetleri’nin gökyüzündeki varlığını güçlü biçimde yansıttı.

Ön plandaki savaş uçağının kanat ucunda bulunan havadan havaya füze de dikkatlerden kaçmadı. Uçağın silah sistemleri ve teknik donanımı, Türk Hava Kuvvetleri’nin operasyonel kabiliyetini ortaya koyan ayrıntılar arasında yer aldı.

ÇELİK KANATLAR HER AN GÖREVE HAZIR

Masmavi gökyüzünde, bulutların üzerinde süzülen F-16’lar yalnızca bir uçuş görüntüsü sunmadı. Aynı zamanda Türkiye’nin hava savunma kapasitesini ve caydırıcılık anlayışını simgeleyen bir kare ortaya koydu.

Türk Silahlı Kuvvetleri’nin temel görevlerinden biri olan ülke hava sahasının korunması, modern savaş uçakları ve eğitimli personelin koordinasyonuyla yürütülüyor.

MSB’nin paylaşımı da Türk Hava Kuvvetleri’nin gökyüzündeki görev ve hazırlıklarına ilişkin dikkat çekici bir görüntü olarak öne çıktı.

MSB’NİN PAYLAŞIMI SOSYAL MEDYADA İLGİ GÖRDÜ

Milli Savunma Bakanlığı’nın yayımladığı fotoğraf, sosyal medya kullanıcılarının ilgisini çekti. Türk savaş uçaklarının aynı karede buluştuğu görüntü, Türk Hava Kuvvetleri’nin gücünü ve havacılık kabiliyetini yansıtan paylaşımlar arasında yerini aldı.

F-16 FIGHTING FALCON NEDEN ÖNEMLİ?

Amerikan yapımı F-16 Fighting Falcon, yüksek manevra kabiliyeti ve çok yönlü görev kapasitesiyle dünyanın farklı hava kuvvetleri tarafından kullanılan dördüncü nesil savaş uçakları arasında bulunuyor.

Hem hava-hava muharebelerinde hem de hava-yer görevlerinde kullanılabilen F-16’lar, Türk Hava Kuvvetleri’nin operasyonel gücünün önemli unsurlarından birini oluşturuyor.

Geliştirilen radar sistemleri, modern aviyonik donanımları ve farklı akıllı mühimmatlarla uyumlu yapısı sayesinde F-16 platformu, değişen hava muharebesi ihtiyaçlarına göre güncellenmeye devam ediyor.

Türk semalarında süzülen bu çelik kanatlar, Türkiye’nin hava savunmasında üstlendiği kritik rolü bir kez daha hatırlatıyor.

Sosyal medya platformlarında çocukların kontrolsüz kullanımına yönelik tartışmalar yeni bir boyuta taşınıyor. Çocukları zararlı içeriklerden, dijital bağımlılıktan ve çevrim içi risklerden korumayı amaçlayan yeni düzenleme Türkiye’de yürürlüğe giriyor.

10 Ekim tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan düzenleme kapsamında sosyal medya şirketlerine çocukların korunmasına yönelik önemli sorumluluklar yükleniyor. 1 Kasım itibarıyla başlayacak uygulamayla birlikte platformlar, yaş sınırını ihlal eden hesaplara karşı harekete geçmek zorunda kalacak.

15 YAŞ ALTINA KAPI KAPANIYOR: HESAP AÇMAK YASAK

Yeni düzenlemenin en dikkat çekici maddesi, 15 yaşını doldurmamış çocuklara yönelik sosyal medya yasağı oldu.

Buna göre sosyal medya platformları, 15 yaşından küçük kullanıcılara hizmet sunamayacak. Bu yaş grubundaki çocukların yeni hesap açma talepleri reddedilecek. Yaş sınırının altında olduğu belirlenen mevcut kullanıcıların hesapları da kapatılacak.

Böylece çocukların sosyal medya platformlarına erişiminde yaş doğrulaması temel şart haline gelecek.

 e-DEVLET ÜZERİNDEN YAŞ DOĞRULAMASI ZORUNLU OLACAK

Düzenlemeyle birlikte yaş kontrolünün nasıl yapılacağı da netleşiyor. Kullanıcılar, e-Devlet üzerinden oluşturulacak dijital belirteç aracılığıyla yaşlarını doğrulayacak.

Sistemin dikkat çeken yönü ise kişisel kimlik bilgilerinin sosyal medya platformlarıyla paylaşılmayacak olması. Dijital belirteç yalnızca kullanıcının 15 yaşını doldurup doldurmadığını ve 18 yaşına ulaşıp ulaşmadığını gösterecek.

Mevcut hesapların yaş doğrulama işlemlerinin ise en geç 31 Mart 2027 tarihine kadar tamamlanması gerekiyor.

15-18 YAŞ GRUBUNA DA SIKI DENETİM GELİYOR

Yeni düzenleme yalnızca 15 yaş altındaki çocukları kapsamıyor. 15-18 yaş grubundaki kullanıcılar da yetişkin hesaplarından farklı güvenlik kurallarına tabi tutulacak.

Bu kapsamda:

– Hesaplar varsayılan olarak gizli olacak.
– Çocuklar yalnızca takip ettikleri hesaplardan mesaj alabilecek.
– Diğer kullanıcılar çocuk hesaplarının takipçi ve takip edilen listelerini göremeyecek.
– Çocuk hesaplarından canlı yayın yapılamayacak.
– Ekran görüntüsü alınmasını önlemeye yönelik teknik tedbirler uygulanacak.

Böylece çocukların sosyal medya üzerindeki görünürlüğü ve yabancı kullanıcılarla etkileşimi sınırlandırılacak.

SONSUZ KAYDIRMAYA FREN: DİJİTAL BAĞIMLILIĞA KARŞI YENİ TEDBİR

Düzenlemenin bir diğer önemli ayağını ise dijital bağımlılıkla mücadele oluşturuyor.

Kullanıcıları saatlerce platformda tutan sonsuz kaydırma yöntemi, çocuk hesaplarında yasaklanacak. Böylece içeriklerin bitmeyen akışlar halinde sunulmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.

Platformlar ayrıca zararlı içeriklere karşı filtreleme sistemleri kuracak ve çocukları korumaya yönelik öneri mekanizmalarını devreye alacak.

 EBEVEYNLERE HESAP DENETİMİ VE KONTROL YETKİSİ

Yeni düzenlemeyle ebeveynlerin çocukların dijital dünyadaki faaliyetlerini denetleyebilmesi için de platformlara yeni yükümlülükler getiriliyor.

Anne ve babalara;

– Günlük sosyal medya kullanım süresini sınırlandırma,
– Hesap ayarlarını kontrol etme,
– Ücretli işlemleri onaylama

gibi denetim araçları sunulması zorunlu olacak.

Belirlenen yükümlülükleri yerine getirmeyen sosyal medya platformları ise çeşitli yaptırımlarla karşı karşıya kalacak.

 e-DEVLET’TEN YAŞ DOĞRULAMASI NASIL YAPILACAK?

Yaş doğrulama işlemi için kullanıcının öncelikle e-Devlet sistemine giriş yapması gerekiyor.

Ardından Siber Güvenlik Başkanlığı hizmeti üzerinden dijital belirteç oluşturulacak. Oluşturulan belirteç, ilgili sosyal medya platformuna iletilecek. Platform da belirtecin geçerliliğini kontrol ederek kullanıcının yaş grubunu doğrulayacak.

Bu sistemde kullanıcının kimlik bilgileri yerine yalnızca yaş sınırına ilişkin doğrulama bilgisi kullanılacak.

Doğrulama sonucunda 15 yaşından küçüklerin hesap açması engellenecek, 15-17 yaş grubundaki kullanıcılar ise çocuklara yönelik özel güvenlik kuralları çerçevesinde sosyal medya kullanabilecek.

SOSYAL MEDYADA ALIŞILMIŞ DÜZEN DEĞİŞİYOR

1 Kasım itibarıyla başlayacak yeni dönem, sosyal medya şirketlerinin çocuk kullanıcılar karşısındaki sorumluluklarını önemli ölçüde artırıyor. Yaş doğrulamasından ebeveyn denetimine, gizli hesap uygulamasından sonsuz kaydırma yasağına kadar uzanan düzenlemeyle çocukların dijital dünyadaki hareket alanı yeniden şekilleniyor..

Türkiye’nin savunma sanayisinde son yıllarda ortaya koyduğu üretim kapasitesi uluslararası gündemdeki yerini koruyor. Kanada Başbakanı Mark Carney’nin açıklamaları da Ankara’nın bu alandaki birikiminin müttefik ülkeler açısından taşıdığı önemi bir kez daha ortaya koydu.

Türkiye ile savunma alanındaki iş birliğini geliştirmek istediklerini açıkça dile getiren Carney, Kanada’nın yerli savunma üretiminde Türkiye’nin ulaştığı seviyede olmadığını kabul etti.

ERDOĞAN-CARNEY GÖRÜŞMESİNDE SAVUNMA MESAJI

Kanada Başbakanı Mark Carney, 22 Ekim’de Türkiye’ye gerçekleştirdiği ziyaret kapsamında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde kabul edildi.

Görüşmenin ardından iki ülke arasında çeşitli anlaşmalar imzalandı. Bunlardan biri de Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı ile Kanada Dışişleri Bakanlığı arasında imzalanan Savunma Sektörü Ortaklıkları Mutabakat Zaptı oldu.

Anlaşmayla iki ülke arasındaki savunma projeleri için yeni iş birliği fırsatlarının oluşturulması hedefleniyor.

“TÜRKİYE’NİN NÜFUZU GENİŞ BİR ALANA YAYILIYOR”

Türkiye’nin uluslararası konumuna ve diplomatik etkisine dikkat çeken Carney, Ankara’nın NATO içerisindeki rolünün ve farklı bölgelerdeki krizlerin çözümüne yönelik girişimlerinin önemini vurguladı.

Türkiye’nin G20 üyesi büyük bir ekonomi ve NATO’nun önemli müttefiklerinden biri olduğunu belirten Carney, Gazze’den Ukrayna’ya, İran’dan Orta Doğu’ya uzanan geniş bir coğrafyada Türkiye’nin etkili roller üstlendiğini ifade etti.

Carney’nin açıklamaları, Kanada’nın Türkiye ile ilişkilerini yalnızca diplomatik alanda değil, güvenlik ve savunma sanayisi başlıklarında da geliştirmek istediğini gösterdi.

KANADA’DA OLMAYAN ÜRETİM GÜCÜNE DİKKAT ÇEKTİ

Carney’nin açıklamalarındaki en dikkat çekici bölüm ise Türkiye’nin yerli savunma üretim kapasitesine ilişkin sözleri oldu.

Türkiye’nin savunma ihtiyaçlarının yaklaşık yüzde 80’ini kendi imkânlarıyla karşıladığını belirten Kanada Başbakanı, ülkesiyle Türkiye arasındaki farkı şu sözlerle dile getirdi:

“Türkiye kendi savunma ihtiyaçlarının yaklaşık yüzde 80’ini yerli olarak üretiyor. Kanada’da durum böyle değil.”

Bu açıklama, Kanada’nın savunma sanayisinde yerli üretim kapasitesini geliştirme arayışını ve Türkiye’nin tecrübesinden yararlanma isteğini ortaya koydu.

“ALACAĞIMIZ ÇOK DERS VAR”

Türkiye’nin savunma sanayisindeki gelişimini yakından takip ettiklerini belirten Carney, yerli bir sanayi altyapısı oluşturmak ve yeni ortaklıklar geliştirmek istediklerini söyledi.

Carney, Türkiye’nin özellikle insansız araçlar, dronlar ve otonom sistemler alanındaki yenilikçi çalışmalarına dikkat çekerek şu ifadeleri kullandı:

“Bu nedenle yeni ortaklarla kendi bünyemizde nasıl bir sanayi oluşturabileceğimiz konusunda alacağımız çok ders var.”

Türkiye’de insansız sistemler ve otonom teknolojiler alanında önemli bir yenilikçilik bulunduğunu vurgulayan Carney, Kanada’nın savunma kapasitesini güçlendirmek amacıyla Türkiye ile ortaklık kurma fırsatlarını değerlendirmek istediklerini belirtti.

TÜRK SAVUNMA SANAYİSİNE ULUSLARARASI İLGİ

Kanada Başbakanı’nın açıklamaları, Türkiye’nin savunma sanayisindeki üretim kabiliyetinin ve teknolojik birikiminin uluslararası iş birlikleri açısından önemini bir kez daha gündeme taşıdı.

Ankara ile Ottawa arasında imzalanan mutabakatın somut projelere dönüşüp dönüşmeyeceği ise önümüzdeki süreçte netleşecek. Carney’nin mesajı açık: Kanada, kendi savunma sanayisini geliştirmek için Türkiye’nin tecrübesinden yararlanmak ve iki ülke arasındaki iş birliğini büyütmek istiyor.

Türk Silahlı Kuvvetleri, kara, hava ve denizde yürüttüğü faaliyetlerle Türkiye’nin güvenliğini ve millî çıkarlarını korumaya yönelik çalışmalarını sürdürüyor.

MSB’DEN GÜNÜN FOTOĞRAFI

Milli Savunma Bakanlığının sosyal medya hesabından paylaşılan günün fotoğrafında, Türk Deniz Kuvvetlerine ait gemilerin mavi sularda düzenli bir formasyonla ilerlediği görülüyor.

Görüntüde, çok maksatlı amfibi hücum gemisinin yanı sıra Türk bayraklarıyla donatılmış çok sayıda fırkateyn ve korvet dikkat çekiyor. Gemilerin birlikte seyir yaptığı kare, Türk donanmasının denizdeki faaliyetlerini gözler önüne seriyor.

TÜRK DONANMASININ DENİZLERDEKİ CAYDIRICILIĞI

Paylaşılan görüntü, Türk Deniz Kuvvetlerinin denizlerdeki varlığını ve operasyonel kabiliyetini yansıtan karelerden biri olarak öne çıktı. Bakanlığın paylaşımı sosyal medyada da ilgi gördü.

MAVİ VATAN’DA ÇOK YÖNLÜ GÖREVLER

Türk Deniz Kuvvetleri, farklı tipteki savaş gemileri, denizaltıları ve insansız deniz araçlarıyla görevlerini sürdürüyor. Amfibi hücum gemilerinden fırkateynlere kadar uzanan deniz unsurları, farklı operasyonel ihtiyaçlara yönelik kabiliyetler sunuyor.

TÜRK DONANMASI FARKLI COĞRAFYALARDA GÖREV YAPIYOR

Türk Deniz Kuvvetleri, Doğu Akdeniz’de yürütülen Akdeniz Kalkanı Harekâtı kapsamında görev alırken Aden Körfezi, Umman Denizi ve Hint Okyanusu gibi farklı bölgelerde de faaliyet gösteriyor.

Bu görevler arasında uluslararası barış ve güvenliğin desteklenmesi ile deniz haydutluğuyla mücadele de bulunuyor. Türk donanması, yurt içindeki görevlerinin yanı sıra uluslararası deniz güvenliğine yönelik faaliyetlerini de sürdürüyor.

Yeni nesil füzenin en dikkat çekici özelliği ise menzili olacak. Resmi olarak açıklanmış kesin bir menzil bulunmasa da TAYFUN Blok 3’ün 1.000 kilometrenin üzerinde bir menzile ulaşabileceği değerlendiriliyor.

Bu gelişme, Türkiye’nin uzun menzilli füze kapasitesindeki dönüşümün önemli adımlarından biri olarak görülüyor.

TAYFUN’DA MENZİL ADIM ADIM BÜYÜYOR

Türkiye’nin TAYFUN ailesindeki ilerleyişi, füze teknolojisinde ulaşılan seviyeyi ortaya koyuyor.

TAYFUN’un önceki versiyonlarında gerçekleştirilen testlerde Blok 1 için 562 kilometre, Blok 2 için ise 800 kilometre seviyesinde menziller gündeme geldi.

Şimdi gözler Blok 3’e çevrildi.

Yeni versiyonun daha uzun menzil ve gelişmiş kabiliyetlerle Türk Silahlı Kuvvetleri’nin kullanımına sunulması planlanıyor.

1.000 KİLOMETRE SINIRI AŞILACAK MI?

TAYFUN Blok 3’ün teknik özelliklerinin tamamı kamuoyuyla paylaşılmış değil.

Özellikle füzenin kesin menzili güvenlik gerekçeleri nedeniyle açıklanmazken, savunma sanayii çevrelerinde 1.000 kilometrenin üzerinde bir menzil beklentisi bulunuyor.

Bu nedenle Blok 3, yalnızca yeni bir füze modeli değil, Türkiye’nin uzun menzilli hassas vuruş kapasitesinde yeni bir eşik olarak değerlendiriliyor.

İSRAİL’İN DİKKATİNİ ÇEKEN GELİŞME

Türkiye’nin balistik füze kapasitesindeki gelişmeler İsrail’de de yakından takip ediliyor.

Türkiye’nin daha uzun menzilli füze sistemleri geliştirmesi, İsrail merkezli bazı yayınlarda bölgesel güvenlik açısından ele alınmıştı.

Özellikle Türkiye’nin CENK programı kapsamında 2.000 kilometre menzilli bir balistik füze geliştirdiğine yönelik haberler, bu tartışmayı daha da büyüttü.

İsrail merkezli NZIV tarafından yayımlanan değerlendirmelerde, söz konusu kapasitenin Türkiye’nin bölgesel caydırıcılığını artırabileceği ve İsrail açısından yeni bir güvenlik başlığı oluşturabileceği öne sürüldü.

HEDEF SADECE MENZİL DEĞİL

Türkiye’nin füze çalışmalarındaki dönüşüm yalnızca menzil artışıyla sınırlı değil.

Uzun menzilli sistemlerin geliştirilmesi; hassas vuruş, farklı taşıyıcı platformlarla kullanım ve hava savunma sistemlerinin etkili olduğu bölgelerin dışından angajman gerçekleştirebilme gibi unsurları da beraberinde getiriyor.

Bu noktada Türkiye’nin insansız hava araçlarıyla füze teknolojisini bir araya getirmesi de dikkat çekiyor.

300 ER DE RADARA GİRDİ

Türkiye’nin füze teknolojisindeki bir diğer dikkat çekici ürünü ise 300 ER oldu.

Baykar Bayraktar AKINCI tarafından test edilen 300 ER’nin deniz hedeflerine karşı gerçekleştirilen testlerde yaklaşık 250 kilometrelik mesafede etkili olduğu aktarılmıştı.

NZIV tarafından yapılan bir değerlendirmede Türk 300 ER ile İsrail üretimi Rampage füzesi de karşılaştırıldı.

Söz konusu değerlendirmelerde 300 ER’nin 500 kilometrenin üzerinde menzil kapasitesine sahip olduğu öne sürülürken, Rampage’in menzilinin 150 ila 250 kilometre aralığında olduğu belirtildi.

AKINCI’DAN FIRLATILABİLMESİ DİKKAT ÇEKİYOR

300 ER’nin öne çıkan özelliklerinden biri de insansız hava araçlarından kullanılabilmesi.

Bu kabiliyet, taşıyıcı platformun hedef bölgesine yaklaşmadan mühimmat kullanabilmesine imkân sağlayan bir konsept ortaya çıkarıyor.

Değerlendirmelerde 300 ER’nin yaklaşık 900 kilogram, Rampage’in ise 570-580 kilogram ağırlığında olduğu; her iki sistemde savaş başlığı ağırlığının yaklaşık 150 kilogram seviyesinde bulunduğu aktarıldı.

TÜRKİYE’NİN FÜZE HARİTASI GENİŞLİYOR

TAYFUN, 300 ER ve CENK gibi projeler birlikte değerlendirildiğinde Türkiye’nin füze teknolojisinde farklı menzil sınıflarına yönelik çalışmalar yürüttüğü görülüyor.

Buradaki kritik nokta yalnızca daha uzağa ulaşabilen füze üretmek değil.

Asıl dönüşüm; yerli üretim, farklı platformlardan kullanım, hassas vuruş ve uzun menzilli caydırıcılık kapasitesinin aynı savunma mimarisi içinde geliştirilmesi.

TAYFUN Blok 3’ün bu yıl envantere girmesiyle birlikte Türkiye’nin balistik füze kapasitesinde yeni bir dönem başlayabilir.

Ancak füzenin kesin menzili ve operasyonel kabiliyetleri konusunda resmi açıklama yapılmadan, kamuoyunda dile getirilen rakamların beklenti ve değerlendirme düzeyinde kaldığı unutulmamalı.

7,62×39 mm mühimmat kullanan MKE-739, özellikle Afrika ve Orta Doğu pazarlarından gelen taleple dikkat çekiyor. Silahın tasarımında, uzun yıllardır farklı coğrafyalarda kullanılan Kalaşnikof sisteminin de dikkate alındığı belirtiliyor.

400 METRE ETKİLİ MENZİL, DAKİKADA 750 ATIŞ

MKE-739, 400 metre etkili menzil ve 30 fişek kapasiteli şarjör özellikleriyle öne çıkıyor.

Tüfeğin atım hızının ise dakikada yaklaşık 750 atış olduğu aktarılıyor.

MKE yetkililerinin verdiği bilgilere göre MKE-739, MPT çalışma sisteminin 7,62×39 mm mühimmat kullanan bir tüfekte uygulanmasıyla geliştirildi.

KALAŞNİKOF ŞARJÖRÜYLE UYUMLU

MKE Silah Fabrikası Müdürü Osman Yağbasan’ın aktardığı bilgilere göre MKE-739’un dikkat çeken özelliklerinden biri de AK-47/Kalaşnikof şarjörleriyle kullanılabilmesi.

Bu özellik, özellikle Kalaşnikof tüfeklerinin yaygın olduğu pazarlarda MKE-739’un kullanım kolaylığı açısından öne çıkmasını hedefliyor.

HAREKETLİ DİPÇİKLE FARKLI KULLANICILARA UYUM

MKE-739’un tasarımında kullanıcı ergonomisine de özel önem verildiği belirtiliyor.

Kalaşnikof’un sabit dipçik yapısına karşılık MKE-739’da hareketli dipçik kullanılıyor. Böylece farklı fiziksel özelliklere sahip kullanıcıların tüfeği kendilerine göre ayarlayabilmesi amaçlanıyor.

Tüfeğin sökülüp takılmasının ve temizliğinin kolay olması da tasarımın öne çıkarılan unsurları arasında bulunuyor.

MODERNİZE EDİLMİŞ PİKATİN RAYLARI

MKE-739’da modern kullanım ihtiyaçlarına yönelik donanımlar da bulunuyor.

Tüfekte Picatinny rayları ve el destek bölümü modernize edilirken, üretici tarafından silahın namlu ömrünün 12 bin atım seviyesinde olduğu ve 4 MOA dağılım değerine ulaştığı ifade ediliyor.

HEDEF: KALAŞNİKOF’UN HAKİM OLDUĞU PAZAR

MKE’nin MKE-739 ile hedeflediği pazarın başında, Kalaşnikof tüfeklerinin uzun yıllardır yaygın biçimde kullanıldığı Afrika, Orta Doğu ve Uzak Doğu geliyor.

MKE Silah Fabrikası Müdürü Osman Yağbasan, MKE-739’un bu bölgelerden talep gördüğünü ve Türkiye’nin söz konusu pazarlarda daha güçlü bir konuma ulaşmasını hedeflediklerini belirtiyor.

Yağbasan ayrıca MKE-739’un Kalaşnikof’a kıyasla daha üstün özelliklere sahip olduğunu savunuyor.

“KALAŞNİKOF’TAN DAHA İYİ SİLAH YAPTIK”

MKE-739’un Kalaşnikof’a göre üstün olup olmadığı yönündeki soruya Yağbasan’ın yanıtı net oldu.

“Kalaşnikof’tan daha iyi silah yaptık” değerlendirmesinde bulunan Yağbasan, özellikle hareketli dipçik, kolay sökme-takma, modern ray sistemi ve kullanım özelliklerine dikkat çekti.

Türkiye’nin savunma sanayiinde geliştirdiği MKE-739 böylece, dünya genelinde geniş kullanım alanına sahip AK-47/Kalaşnikof platformunun bulunduğu pazarlarda Türk üretimi bir alternatif olarak konumlandırılıyor.

Türkiye’nin kendi teknolojisini geliştirme hedefinde dikkat çeken yeni adım, bu kez milyonlarca kullanıcının doğrudan hayatına girecek bir ürün üzerinden geliyor.

YERLİ TELEFON MALATYA’DA ÜRETİLECEK

TTT İnovasyon bünyesinde yürütülen çalışmalar kapsamında geliştirilen akıllı telefonun üretim merkezi olarak Malatya belirlendi.

Projede ASELSAN ile Türk Telekom farklı görevler üstlenecek. ASELSAN cihazın donanım tasarımı ve fiziksel üretiminden sorumlu olacak. Türk Telekom ise yazılım, içerik, pazarlama, dağıtım ve markalama süreçlerini yönetecek.

Hedef ise net: Telefonun 2027 yılının ilk yarısında tüketiciyle buluşturulması.

İLK HEDEF ANDROID, SONRA YERLİ İŞLETİM SİSTEMİ

Yeni telefonun ilk versiyonunda Android işletim sistemi kullanılacak.

Ancak proje bununla sınırlı değil.

İlerleyen aşamalarda tamamen yerli işletim sistemi ve yerli çip kullanımına geçilmesi planlanıyor. Donanım ve yazılım tarafındaki dönüşümün aşamalı olarak gerçekleştirilmesi ve farklı teknolojik fazların yaklaşık birer yıllık süreçlerle devreye alınması hedefleniyor.

Bu hedef için gerekli altyapı yatırımlarının da başladığı belirtiliyor.

KAMERA VE BATARYA ÖNE ÇIKACAK

Türk Telekom CEO’su Ebubekir Şahin’in açıklamalarına göre telefon; premium, üst ve orta segmentlerde farklı seçeneklerle kullanıcıların karşısına çıkacak.

Cihazın özellikle kamera ve batarya performansında rekabetçi olması hedefleniyor.

Bu da projenin yalnızca “yerli üretim” etiketiyle sınırlı kalmayacağının, doğrudan akıllı telefon pazarındaki rekabete hazırlanacağının işareti olarak öne çıkıyor.

TELEFONUN ADINI ERDOĞAN BELİRLEYECEK

Projenin dikkat çeken ayrıntılarından biri de cihazın marka ismi.

Telefon için hazırlanan beş farklı isim önerisinin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a sunulması planlanıyor. Nihai değerlendirme sonrasında cihazın hangi marka adıyla piyasaya çıkacağı kesinleşecek.

Hedef yalnızca Türkiye’de bilinen bir telefon markası oluşturmak değil; küresel pazarda da kullanılabilecek güçlü bir marka ortaya çıkarmak.

ASELSAN’IN CEP TELEFONU GEÇMİŞİ DE VAR

ASELSAN’ın cep telefonu teknolojisiyle ilk kez karşılaşmadığı da özellikle dikkat çekiyor.

Şirketin 1990’lı yıllarda gerçekleştirdiği çalışmalar sonucunda geliştirilen ASELSAN 1919, Türkiye’nin cep telefonu üretimi konusunda attığı tarihi adımlardan biri olmuştu.

Tasarım ve Ar-Ge çalışmaları 1993 yılında başlayan cihaz, 1997 yılında üretildi. İlk etapta sınırlı sayıda üretilen telefon, Türkiye’nin o dönemde kendi cep telefonunu geliştirebilen ülkeler arasında yer almasını sağladı.

ASELSAN’ın geliştirdiği bu telefonun Azerbaycan ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ne ihraç edilmesi de projenin dikkat çeken geçmiş başarıları arasında yer aldı.

ASIL SINAV ÜRETMEK DEĞİL, SÜRDÜRMEK

Şimdi gözler 2027’ye çevrilmiş durumda.

Türkiye’nin yerli akıllı telefon projesinde hedef büyük: Donanımdan yazılıma, çipten işletim sistemine kadar giderek daha fazla yerli teknoloji kullanmak.

Ancak projenin gerçek başarısını belirleyecek olan yalnızca telefonun piyasaya çıkması olmayacak.

Asıl sınav; kaliteli, rekabetçi, sürdürülebilir ve küresel pazarda karşılık bulabilen bir teknoloji markası oluşturabilmek olacak.

Türkiye’nin yerli telefon macerasında yeni perde böylece açılıyor.

Hedef 2027. Adres Malatya. Teknoloji sahnesinde ise gözler ASELSAN ve Türk Telekom’un üzerinde.

Türk savunma sanayiinde uzun yıllardır sürdürülen havacılık yatırımlarından biri daha önemli bir sonuç verdi.

Türkiye’nin yerli imkanlarla geliştirdiği yeni nesil temel eğitim uçağı HÜRKUŞ-2, test ve değerlendirme sürecinin ardından Türk Hava Kuvvetleri’nin envanterine girdi.

TUSAŞ tesislerinde düzenlenen törenle ilk iki HÜRKUŞ-2 uçağının teslimatı gerçekleştirildi.

Bu gelişmeyle birlikte Türkiye’nin pilot eğitiminde kullanacağı yerli hava platformları açısından yeni bir dönem başlamış oldu.

HÜRKUŞ-2 RESMEN ENVANTERDE

HÜRKUŞ-2’nin envantere girmesi için yürütülen uçuş, aviyonik, yapısal entegrasyon ve diğer test süreçleri tamamlandı.

Toplam 2 bin 256 test noktası için yaklaşık 300 sorti gerçekleştirilirken, geliştirme, sertifikasyon ve kalifikasyon uçuşları da tamamlandı.

Uçak, 9 Eylül 2026’da Tip Sertifikası aldı.

Pilot ve bakım personelinin eğitimlerinin de tamamlanmasının ardından HÜRKUŞ-2 için ilk kabul aşamasına geçildi.

55 UÇAKLIK PROJEDE İLK TESLİMAT

HÜRKUŞ-2 projesi yalnızca ilk iki uçağın teslimatıyla sınırlı kalmayacak.

Toplam 55 uçağın Türk Hava Kuvvetleri’ne kazandırılmasını kapsayan proje kapsamında, 2026 yılı sonuna kadar 10 uçağın daha teslim edilmesi planlanıyor.

Kalan 43 HÜRKUŞ-2’nin ise 2028 yılına kadar teslim edilmesi hedefleniyor.

Böylece Türk Hava Kuvvetleri’nin temel pilotaj eğitiminde kullanılacak yerli uçak filosunun kademeli olarak büyütülmesi amaçlanıyor.

PİLOT EĞİTİMİNDE YENİ ZİNCİR

HÜRKUŞ-2’nin en önemli görevlerinden biri, savaş pilotlarının yetiştirilmesindeki eğitim zincirinin başlangıç aşamasını oluşturmak.

Pilot adayları temel uçuş ve pilotaj becerilerini HÜRKUŞ-2 üzerinde geliştirecek.

Ardından eğitim süreci HÜRJET gibi jet eğitim platformlarıyla devam edecek. Türkiye’nin geliştirdiği KAAN ise bu zincirin savaş uçağı aşamasındaki en önemli platformlarından biri olarak öne çıkıyor.

Böylece temel eğitimden jet eğitimine, oradan da muharip uçak seviyesine uzanan daha bütünleşik bir eğitim altyapısının oluşturulması hedefleniyor.

HÜRKUŞ PROJESİ SADECE BİR UÇAKTAN İBARET DEĞİL

HÜRKUŞ projesinin Türkiye açısından bir diğer kritik tarafı ise uçak geliştirme kabiliyetlerinin oluşturulmasına yaptığı katkı.

TUSAŞ ve yerli sanayi kuruluşları proje boyunca tasarım, üretim, test ve sertifikasyon alanlarında önemli deneyimler kazandı.

Bu altyapı ve teknik birikim, daha sonraki insanlı hava platformlarının geliştirilmesinde de kullanıldı.

Özellikle HÜRJET ve KAAN gibi projelerde ortaya çıkan mühendislik ve üretim kabiliyetlerinin oluşmasında önceki projelerden elde edilen deneyimin önemli bir rolü bulunuyor.

HÜRKUŞ’UN TEMELLERİ 2013’E UZANIYOR

HÜRKUŞ projesinin kurumsal temelleri daha önceki yıllara dayanıyor.

Savunma Sanayii Başkanlığı ile TUSAŞ arasında 26 Aralık 2013’te Yeni Nesil Temel Eğitim Uçağı sözleşmesi imzalandı.

Sonraki sözleşme değişiklikleriyle birlikte proje zaman içerisinde HÜRKUŞ-II programına dönüştü.

HÜRKUŞ-2’nin ilk uçuşu ise 29 Aralık 2024’te gerçekleştirildi.

Sonraki süreçte uçuş eğitimleri, harekat testleri ve değerlendirme faaliyetleri yürütüldü.

1.600 BEYGİRLİK MOTOR

HÜRKUŞ-2, yüksek performanslı bir turboprop eğitim uçağı olarak tasarlandı.

Uçakta Pratt & Whitney Canada PT6A-68T motoru kullanılıyor. Motor yaklaşık 1.600 beygir güç üretiyor.

HÜRKUŞ’un maksimum seyir hızı 533 kilometre/saat seviyesine ulaşırken, uçak yüksek manevra kabiliyeti sağlayacak şekilde tasarlandı.

Platformun dayanabildiği pozitif ve negatif G limitleri ise +7 G ile -3 G arasında bulunuyor.

11 BİN 970 METRE İRTİFAYA ÇIKABİLİYOR

HÜRKUŞ’un performans verileri eğitim görevlerinin yanı sıra uzun süreli uçuşlar açısından da dikkat çekiyor.

Uçak 11 bin 970 metre azami irtifaya çıkabiliyor.

Yaklaşık 1.190 kilometre menzile sahip olan HÜRKUŞ’un havada kalış süresi ise yaklaşık 4 saat 15 dakika olarak belirtiliyor.

Bu özellikler, platformun farklı eğitim senaryolarında uzun süre görev yapabilmesine imkan sağlıyor.

TANDEM KOKPİT DÜZENİ

HÜRKUŞ’un kokpit tasarımında pilot eğitimine doğrudan katkı sağlayacak bir düzen tercih edildi.

Ön ve arka koltuklar tandem, yani arka arkaya yerleştirildi.

Arka koltuk, öndeki pilota göre daha yüksek konumlandırılarak arka koltuktaki pilotun görüş alanının genişletilmesi hedeflendi.

Uçağın uzunluğu 11,17 metre, kanat açıklığı 10,91 metre, yüksekliği ise 3,70 metre olarak veriliyor.

KOKPİTTE DİJİTAL SİSTEMLER

HÜRKUŞ’ta modern askeri havacılığın gerektirdiği dijital aviyonik altyapılar bulunuyor.

Kokpitte Baş Üstü Gösterge Sistemi (HUD), çok işlevli renkli ekranlar ve uçuş yönetim sistemi gibi teknolojiler yer alıyor.

Bu sistemler, pilot adaylarının daha ileri seviyedeki hava platformlarına geçiş öncesinde modern kokpit mimarisine alışmasına katkı sağlıyor.

SİLAHLI VARYANTI DA BULUNUYOR

HÜRKUŞ ailesinin hafif taarruz görevlerine yönelik varyantında ise kanat altında bulunan istasyonlar dikkat çekiyor.

Bu platformlarda CİRİT ve UMTAS gibi yerli mühimmatların yanı sıra çeşitli hassas güdümlü mühimmatların kullanılabilmesine yönelik kabiliyetler bulunuyor.

Bu yönüyle HÜRKUŞ ailesi yalnızca temel eğitim görevleriyle sınırlı bir platform olarak değerlendirilmiyor.

TÜRKİYE’NİN HAVACILIK HEDEFİNDE YENİ BİR HALKA

HÜRKUŞ-2’nin Türk Hava Kuvvetleri envanterine girmesi, Türkiye’nin kendi hava platformlarını geliştirme sürecinde yeni bir aşamayı temsil ediyor.

Temel eğitim uçağından jet eğitim uçağına, oradan milli muharip uçağa uzanan süreçte HÜRKUŞ-2, HÜRJET ve KAAN farklı görev alanlarıyla aynı havacılık ekosisteminin parçalarını oluşturuyor.

İlk iki HÜRKUŞ-2’nin teslim edilmesiyle başlayan süreçte gözler şimdi 2026 sonuna kadar yapılması planlanan 10 ilave teslimata ve 2028’e kadar tamamlanması hedeflenen 55 uçaklık projenin geri kalanına çevrildi.

NBC News’in “Meet the Press” programına konuşan Gates, yapay zekanın geleceğine ilişkin güvenlik tartışmalarının artık ertelenemeyecek bir noktaya geldiğini belirtti.

Gates’e göre asıl tehlike, yapay zekanın kendi başına kontrolden çıkmasından önce, kötü niyetli kişi ve grupların bu teknolojinin gücünü kullanması.

“En acil risk kötü niyetli insanların elinde”

Yapay zekanın küçük gruplara, geçmişte yalnızca büyük devletlerin sahip olduğu bazı imkanlara erişme fırsatı verebileceğini belirten Gates, özellikle siber saldırılar ve biyolojik tehditler konusunda uyarıda bulundu.

Gates, yapay zekanın kötü amaçlarla kullanılması halinde elektrik şebekeleri, hastaneler, finans sistemleri ve kritik altyapıların hedef alınabileceğine dikkat çekti.

Bu nedenle hükümetlerin yalnızca teknoloji şirketlerinin kendi koyacağı kurallara güvenmemesi gerektiğini savunan Gates, yasal düzenlemeler, zorunlu güvenlik mekanizmaları ve sürekli izleme sistemlerinin devreye alınması gerektiğini ifade etti. Reuters’ın aktardığı röportajda da Gates, yapay zekâ şirketlerinin kendi kendini denetlemesinin yeterli olmadığını ve hükümetlerin sürece dahil olması gerektiğini söyledi.

“Sadece kapatma düğmesi yeterli değil”

Gates, yapay zeka sistemleri için gündeme gelen “acil kapatma düğmesi” yaklaşımının tek başına yeterli olmayacağını da belirtti.

Microsoft’un kurucu ortağı, asıl meselenin sistemlerin tehlikeli biçimde kullanılmasını önleyecek izleme, güvenlik ve müdahale mekanizmalarının daha en baştan oluşturulması olduğunu savundu.

Gates’in mesajı netti: Yapay zeka geliştikçe güvenlik önlemleri de aynı hızda geliştirilmek zorunda.

Nükleer silah görüşmelerinden daha zor olabilir

Gates, yapay zekanın denetlenmesi konusunda ülkeler arasında ortak bir zemine ulaşmanın kolay olmayacağını belirtti.

Soğuk Savaş döneminde nükleer silahların kontrolü konusunda yürütülen görüşmelere işaret eden Gates, yapay zeka konusunda küresel bir anlaşmaya ulaşmanın bundan daha karmaşık olabileceği değerlendirmesinde bulundu.

Çünkü yapay zeka yalnızca askeri bir teknoloji değil; ekonomiden sağlığa, güvenlikten iletişime kadar çok geniş bir alanda kullanılıyor.

Gates, buna rağmen ülkelerin ortak güvenlik kuralları oluşturması gerektiğini ve teknolojik rekabetin güvenlik tedbirlerinin önüne geçmemesi gerektiğini savundu.

“İnsanlığın hep birlikte işin içinde olduğu” anlayışı

Bill Gates, yapay zekanın geleceği konusunda uluslararası iş birliğinin önemine de vurgu yaptı.

Gates’e göre ülkeler ve teknoloji şirketleri, yapay zekanın sağlayacağı ekonomik ve teknolojik fırsatlara odaklanırken ortaya çıkabilecek güvenlik risklerini göz ardı etmemeli.

Özellikle kötü niyetli aktörlerin güçlü yapay zeka araçlarına erişiminin önlenmesi için hükümetlerin ortak hareket etmesi gerektiğini belirten Gates, yapay zeka güvenliğinin artık yalnızca teknoloji şirketlerinin meselesi olmadığını ifade etti.

Epstein sorusuna da yanıt verdi

Gates, programda Jeffrey Epstein ile geçmişteki ilişkisi hakkındaki soruları da yanıtladı.

Epstein ile geçmişte kurduğu temaslardan dolayı pişmanlık duyduğunu belirten Gates, bu ilişkinin kendi açısından bir hata olduğunu daha önce de ifade etmişti.

Gates’in Epstein ile bağlantısı 2026 yılında yeniden kamuoyunun gündemine taşınmıştı. Gates Vakfı tarafından yaptırılan bağımsız incelemede, 2011-2014 yılları arasında Epstein ile vakıf yöneticileri ve çalışanları arasında yaklaşık 30 görüşme gerçekleştirildiği açıklanmıştı. İncelemede vakfın Epstein’a ödeme yaptığına veya vakfın Epstein’ın suç faaliyetlerine katıldığına ilişkin kanıt bulunmadığı bildirildi.

Gates ise Epstein ile görüşmelerinden duyduğu pişmanlığı dile getirirken, yapay zekanın geleceğine ilişkin tartışmaların kişisel tartışmaların gölgesinde kalmaması gerektiği mesajını verdi.

Yapay zekada yeni dönem

Bill Gates’in açıklamaları, yapay zekanın geliştirilmesi ile güvenlik arasındaki tartışmayı yeniden gündeme taşıdı.

Teknoloji hızla ilerlerken Gates, güvenlik önlemlerinin sonradan eklenmesi yerine yapay zeka sistemlerinin geliştirilme sürecinin ayrılmaz bir parçası haline getirilmesini istiyor.

Gates’in uyarısının merkezinde ise tek bir soru bulunuyor:

Yapay zeka insanlığın en güçlü teknolojik araçlarından biri haline gelirken, bu gücün kötü niyetli kişilerin eline geçmesi nasıl engellenecek?

Suudi Arabistan, petrol gelirleriyle büyüyen ekonomisini otomotiv sanayisine taşıma hedefinde yeni bir aşamaya geçti. Ülkenin ilk yerli elektrikli otomobil markası olarak konumlandırılan Ceer, Exobot ailesinin sedan ve SUV modellerini kamuoyuna tanıttı.

Modellerin tanıtımı, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Salman’ın katılımıyla gerçekleştirildi.

Kasım 2022’de Suudi Arabistan Kamu Yatırım Fonu ile teknoloji şirketi Foxconn ortaklığında kurulan Ceer, yeni modellerle ülkenin elektrikli araç sektöründe kalıcı bir üretim altyapısı oluşturmayı hedefliyor.

Ancak Exobot’un “yerli otomobil” kimliğinin arkasında küresel bir teknoloji ve tedarik ağı bulunuyor.

1.100 BEYGİRLİK ELEKTRİKLİ GÜÇ

Ceer’in tanıttığı Exobot sedan ve SUV’un en üst versiyonları, şirketin verdiği bilgilere göre 1.100 beygirin üzerinde güç üretecek.

Performans tarafındaki en dikkat çekici veri ise hızlanma değeri.

Her iki modelin de 0’dan 100 km/s hıza yalnızca 2,1 saniyede ulaşması hedefleniyor.

Araçlarda bunun yanında kalkış kontrolü ve drift modu gibi performans odaklı sürüş özellikleri de bulunacak.

Ceer İcra Kurulu Başkanı James DeLuca tarafından açıklanan bu rakamlar, Exobot’u doğrudan yüksek performanslı elektrikli otomobiller sınıfına taşıyor.

Şirket henüz araçların tüm teknik özelliklerini içeren kapsamlı bir veri tablosu yayımlamadı. Bu nedenle batarya kapasitesi, menzil ve nihai satış fiyatı gibi kritik bilgiler şimdilik belirsizliğini koruyor.

SEDAN VE SUV’DA SIRA DIŞI TASARIM

Ceer, Exobot modellerinde yalnızca performansa değil, tasarıma da büyük önem veriyor.

E segmentinde amiral gemisi olarak konumlandırılan sedan ve SUV modellerinde B sütununun bulunmadığı gövde mimarisi dikkat çekiyor.

Bu tasarımın özellikle araca giriş ve çıkış sırasında daha geniş ve ferah bir alan oluşturması hedefleniyor.

Araçların yan bölümünde ise devasa martı kanadı kapılar bulunuyor.

Büyük gövdeye rağmen kapıların yukarı doğru açılması sayesinde geleneksel kapılara kıyasla daha az yatay alan kullanılması amaçlanıyor.

Cam tavan da Exobot’un öne çıkan tasarım unsurlarından biri.

Ceer, kullanılan cam tavanın mevcut otomobiller arasındaki en büyük örneklerden biri olduğunu öne sürüyor.

Ön camda ise güneş kaynaklı ısıyı geri yansıtmak amacıyla özel gümüş kaplama kullanılıyor.

DİREKSİYONDA MEKANİK BAĞLANTI YOK

Exobot’un teknolojik altyapısında da dikkat çekici tercihler bulunuyor.

Araçlarda geleneksel mekanik direksiyon bağlantısı yerine steer-by-wire, yani elektronik kontrollü direksiyon sistemi kullanılıyor.

Ses sisteminde ise klasik hoparlörlerin yerine yüzey titreşim teknolojisinden yararlanılıyor.

Aydınlatma sistemi de ülke tarihine gönderme yapıyor. Araçlarda toplam 32 farklı aydınlatma elemanı bulunuyor. Bu sayı, Suudi Arabistan’ın birleştiği 1932 yılına atıf taşıyor.

“YERLİ” EXOBOT’UN ARKASINDA KÜRESEL DEVLER VAR

Ceer, Exobot’u Suudi Arabistan’da tasarlanan ve geliştirilen bir otomobil olarak tanımlıyor.

Bununla birlikte araçların teknolojik altyapısında çok sayıda uluslararası şirketin katkısı bulunuyor.

Otomobilin temel platformu ve elektrikli araç mimarisinde Foxconn’un teknolojisi kullanılıyor.

Arka elektrikli tahrik ünitesi ise Hırvatistan merkezli Rimac Technology tarafından sağlanıyor.

Rimac ile Ceer arasında bu kapsamda 17 Ekim 2024’te anlaşma imzalanmıştı.

Ön motor sistemlerinin üretiminde Güney Koreli Hyundai Transys görev alıyor.

BMW ise markanın kuruluş sürecinde çeşitli kritik bileşenlere ilişkin lisans desteği sağladı.

Ceer CEO’su James DeLuca, BMW iş birliğinin şirketin mühendislik ve üretim altyapısına önemli katkı sağladığını belirtti.

EXOBOT’U MCLAREN’İN ÜNLÜ TASARIMCISI ÇİZDİ

Exobot’un tasarımında da otomotiv dünyasının tanınan isimlerinden biri görev aldı.

Aracın tasarımı, daha önce McLaren bünyesinde 13 yıl çalışan Rob Melville tarafından gerçekleştirildi.

Melville, McLaren döneminde 720S, Senna ve Artura gibi modellerin tasarımında görev almıştı.

Ceer’in yönetiminde ise James DeLuca bulunuyor. General Motors geçmişi bulunan DeLuca, daha önce VinFast markasının yönetiminde de görev yaptı.

Üretim tesisinde de Alman sanayi şirketlerinin teknolojileri kullanılıyor.

Boya sisteminde Dürr, pres hattında Schuler, fabrika otomasyonunda ise Siemens görev üstleniyor.

ÜRETİM TAKVİMİ İKİ YIL SARKTI

Ceer projesinin ilk planında araçların 2025 yılında yollara çıkması öngörülüyordu.

Ancak üretim takviminde yaşanan değişiklikler nedeniyle hedef ileri bir tarihe taşındı.

Şirketin Kral Abdullah Ekonomik Şehri’ndeki tesisinde seri üretimin Ocak 2027’de başlaması planlanıyor.

Fabrikanın 2026’nın son çeyreğinde faaliyete geçmesi, ilk müşteri teslimatlarının ise Mart 2027’de yapılması hedefleniyor.

James DeLuca, prototip testlerinin büyük bölümünün tamamlandığını ve araçlar tamamen hazır hale gelmeden ticari satışa başlanmayacağını açıkladı.

İLK HEDEF KÖRFEZ PAZARI

Ceer’in Exobot için ilk aşamadaki hedefi küresel pazar değil.

Sedan ve SUV modellerinin başlangıçta Körfez ülkelerinde satışa sunulabilmesi için gerekli homologasyon süreçlerinden geçirilmesi planlanıyor.

Şirketin ürün planında ise Exobot’un ardından yeni modeller bulunuyor.

2027 yılında D segmentinde sedan, SUV ve coupe-SUV modellerinin; 2028’de ise kompakt sınıftaki araçların tanıtılması planlanıyor.

Yeni modeller küresel pazarlara uygun standartlarda geliştirilecek.

Buna rağmen Ceer’in mevcut stratejisinde 2040’a kadar Körfez bölgesi ana pazar olarak öne çıkıyor.

MENZİL VE FİYAT HENÜZ AÇIKLANMADI

Exobot’un dikkat çeken performans verileri açıklanmış olsa da elektrikli otomobilin en kritik iki bilgisi henüz paylaşılmış değil.

Batarya kapasitesi ve menzil değeri açıklanmadı.

Aynı şekilde araçların nihai satış fiyatları konusunda da Ceer tarafından resmi bir rakam verilmedi.

Bu nedenle Exobot’un rakipleri karşısındaki konumu ve ticari erişilebilirliği, fiyat ve menzil bilgileri açıklandığında daha net ortaya çıkacak.

SUUDİ ARABİSTAN’DA ELEKTRİKLİ OTOMOBİL PAZARI HENÜZ YENİ

Ceer’in önündeki en önemli sınavlardan biri de Suudi Arabistan’daki elektrikli araç pazarının mevcut büyüklüğü.

2025 yılında ülkede yaklaşık 800 bin araç tescil edilirken elektrikli otomobillerin payı yaklaşık yüzde 3 seviyesinde kaldı.

Dolayısıyla Exobot’un ilk aşamadaki rolü yüksek adetli satıştan çok, Suudi Arabistan’ın elektrikli araç teknolojisi ve üretim kabiliyetini göstermek olarak şekilleniyor.

Ceer’in kullandığı platformun gelecekte şarj edilebilir hibrit ve menzil uzatıcı motor seçeneklerine uyarlanabileceği de belirtiliyor.

HEDEF: 2034’E KADAR YÜZDE 45 YERLİLİK

Ceer projesinin hedefi yalnızca otomobil üretmek değil.

Şirketin uzun vadeli planında ülkede yeni bir otomotiv tedarik ekosistemi oluşturulması bulunuyor.

Ceer bünyesinde şu anda yaklaşık 2.300 kişi çalışıyor. Bu çalışanların yüzde 46’sının Suudi vatandaşlarından oluştuğu belirtiliyor.

Şirket, 2034 yılına kadar araçlarda yüzde 45 yerlilik oranına ulaşmayı ve toplamda 30 bin kişilik istihdam oluşturmayı hedefliyor.

Aynı dönemde yatırımın Suudi Arabistan ekonomisine yıllık 8 milyar dolarlık doğrudan GSYH katkısı sağlaması öngörülüyor.

Üretim hazırlıkları kapsamında Şubat 2025’te 5,5 milyar Suudi Arabistan Riyali, Şubat 2026’da ise 3,7 milyar Riyal tutarında tedarik anlaşmaları imzalandı.

SUUDİ ARABİSTAN’IN OTOMOTİVDEKİ BÜYÜK SINAVI

Ceer’in karşı karşıya olduğu tabloyu anlamak için aynı bölgede üretim yapan Lucid’e de bakmak gerekiyor.

Çoğunluk hissesi Suudi Arabistan Kamu Yatırım Fonu’na ait olan ABD merkezli elektrikli otomobil üreticisi Lucid, Eylül 2023’te ülkedeki tesisini faaliyete geçirdi.

Suudi hükümeti, Lucid için 10 yıllık dönemde 100 bin araçlık satın alma taahhüdünde bulundu.

Ancak şirket 2025 yılı boyunca dünya genelinde 18.378 araç üretimi gerçekleştirdi.

Ceer’in hedefi ise bölgedeki daha büyük üretim kapasitesine sahip otomotiv tesislerinden birini hayata geçirmek.

Bu nedenle Exobot projesi, yalnızca yeni bir elektrikli otomobilin tanıtımı olarak değil, Suudi Arabistan’ın petrol merkezli ekonomiden yüksek teknoloji ve otomotiv üretimine geçiş hedefinin önemli parçalarından biri olarak öne çıkıyor.

Tatbikatta 100 gemi, 50 hava vasıtası ve yaklaşık 14 bin personel görev alacak.

MAVİ VATAN’DA KAPSAMLI TATBİKAT

Milli Savunma Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, Türk Silahlı Kuvvetlerinin eğitim ve hazırlık faaliyetleri kapsamında yeni bir tatbikatın gerçekleştirileceği bildirildi.

Denizkurdu-I/2026 Tatbikatı adı verilen faaliyet, Karadeniz, Ege Denizi ve Doğu Akdeniz’i kapsayacak.

Tatbikatla Türk Silahlı Kuvvetlerinin farklı unsurlarının koordinasyon ve harekât kabiliyetlerinin sahada test edilmesi amaçlanıyor.

100 GEMİ VE 50 HAVA VASITASI KATILACAK

Bakanlığın paylaşımında, tatbikatın kapsamına ilişkin dikkat çeken rakamlar da yer aldı.

Denizkurdu-I/2026 kapsamında 100 gemi ve 50 hava vasıtası görev yapacak. Tatbikatta görev alacak toplam personel sayısının ise 14 bin olduğu belirtildi.

Milli Savunma Bakanlığı, paylaşımında “Mavi Vatan’da DENİZKURDU zamanı” ifadesini kullandı.

TATBİKAT 20-25 EYLÜL’DE

Denizkurdu-I/2026 Tatbikatı, 20-25 Eylül 2026 tarihleri arasında Karadeniz, Ege Denizi ve Doğu Akdeniz’de icra edilecek.

Tatbikat kapsamında Türk Silahlı Kuvvetlerinin deniz, hava ve diğer unsurlarının müşterek faaliyetleri gerçekleştirilecek.

EFES-2026’DA 10 BİN 388 PERSONEL GÖREV YAPMIŞTI

Türk Silahlı Kuvvetlerinin 2026 yılı içerisindeki kapsamlı tatbikatlarından biri de EFES-2026 olmuştu.

11 Nisan-21 Mayıs 2026 tarihleri arasında İstanbul ve İzmir Seferihisar Doğanbey Atış ve Tatbikat Sahası’nda gerçekleştirilen EFES-2026’ya, dost ve müttefik ülkelerden katılan 1.305 personel de dahil olmak üzere toplam 10 bin 388 personel iştirak etmişti.

YABANCI BASININ DA TAKİBİNDE

Türkiye’nin gerçekleştirdiği geniş kapsamlı askeri tatbikatlar, yabancı basının da dikkatini çekiyor.

Özellikle İsrail ve Yunanistan basını başta olmak üzere çeşitli yabancı medya kuruluşları, Türk Silahlı Kuvvetlerinin tatbikatlarını ve bölgedeki askeri faaliyetleri yakından takip ediyor.

Denizkurdu-I/2026 Tatbikatı da 20 Eylül itibarıyla Karadeniz, Ege ve Doğu Akdeniz’de başlayacak.

ABD ile İsrail arasındaki askeri işbirliğinde yeni ve dikkat çekici bir gelişme yaşandı. ABD basınında yer alan iddiaya göre, Donald Trump yönetimi İsrail’e son yılların en büyük mühimmat satışlarından birini gerçekleştirmeye hazırlanıyor.

Washington Post’un adı açıklanmayan ABD’li bir yetkiliye dayandırdığı haberine göre hazırlanan paketin toplam değerinin 2,8 milyar dolar olduğu öne sürüldü.

40 bin bomba için hazırlık iddiası

Satış paketinin en dikkat çeken bölümünü ağır bombalar oluşturuyor.

Haberde, İsrail’e 20 bin MK-84 ve 20 bin BLU-117 tipi bomba gönderilmesinin planlandığı belirtildi. Her iki mühimmat türünün de yaklaşık 1 ton ağırlığında olduğu aktarıldı.

Aynı paket içerisinde 20 bin I-2000 Penetrator savaş başlığının da bulunmasının ve satışının onaylanmasının beklendiği kaydedildi.

ABD Kongresi üyelerine satışla ilgili gayriresmi bilgilendirmenin yapıldığı, resmi bildirimin ise kısa süre içerisinde gerçekleştirilmesinin beklendiği ileri sürüldü.

Satışın gerçekleşmesi durumunda bunun, son yıllarda ABD tarafından tek kalemde gerçekleştirilen en büyük mühimmat satışlarından biri olacağı belirtildi.

Gazze’de kullanılan bombalar da pakette

Satış iddiasını dikkat çekici hale getiren unsurlardan biri de MK-84 tipi bombalar.

Haberde, bu mühimmatların Gazze’deki operasyonlarda da kullanıldığı ifade edildi. Yüksek yıkıcı güce sahip MK-84 bombalarının patlama sırasında metal parçalarını geniş bir alana savurabildiği, ağır yapıların ve betonun delinmesinde kullanılabildiği ve zeminde büyük kraterler oluşturabildiği aktarıldı.

Bu nedenle söz konusu mühimmatların İsrail’e yeni bir paket kapsamında gönderileceği iddiası, ABD’nin İsrail’e yönelik askeri desteği açısından yeniden tartışma konusu oldu.

ABD yönetiminden temkinli açıklama

Washington yönetimi ise henüz sonuçlanmamış silah satışları konusunda ayrıntılı bilgi vermekten kaçındı.

Washington Post’a konuşan ve adı açıklanmayan bir ABD’li yetkili, yurt dışı silah satışlarının belirli prosedürlerden geçtiğini belirterek, sonuçlanmamış satışlara ilişkin yorum yapılmadığını ifade etti.

Böylece 2,8 milyar dolarlık pakete ilişkin iddialar gündeme gelirken, satışın nihai olarak hangi kapsamda ve ne zaman gerçekleştirileceği konusunda resmi açıklama beklenmeye başlandı.

Trump yönetimi 2025’te de Kongre sürecini devre dışı bırakmıştı

ABD’nin İsrail’e yönelik silah satışları Trump yönetimi döneminde daha önce de Kongre tartışmalarına neden olmuştu.

Habere göre Trump yönetimi, 2025 yılında Kongre’nin inceleme sürecini bypass ederek İsrail’e 2,04 milyar dolar değerinde silah satışına onay vermişti.

Söz konusu karar, ABD Kongresi’nde Demokratlar ve Cumhuriyetçiler arasında tartışmalara yol açmıştı.

Yeni satış paketine ilişkin iddiaların gerçekleşmesi halinde Washington’ın İsrail’e yönelik askeri desteğinde önemli büyüklükte yeni bir mühimmat sevkiyatının önü açılmış olacak.

Türkiye’nin uzay programı İsrail basınının da gündeminde. Maariv, Ankara’nın Ay hedefini ve AYAP-1 ile AYAP-2 projelerini mercek altına aldı. Haberde Türkiye’nin uydu teknolojilerinden insanlı uzay görevlerine uzanan serüveninde şimdi gözünü Ay’a çevirdiği vurgulandı.

Türkiye’nin uzay programı İsrail basınının da gündeminde. Maariv, Ankara’nın Ay hedefini ve AYAP-1 ile AYAP-2 projelerini mercek altına aldı. Haberde Türkiye’nin uydu teknolojilerinden insanlı uzay görevlerine uzanan serüveninde şimdi gözünü Ay’a çevirdiği vurgulandı.

Türkiye, uzay çalışmalarında yeni ve daha iddialı bir döneme hazırlanıyor. Ankara’nın Ay hedefi, İsrail basınının önde gelen yayın organlarından Maariv’in analizine konu oldu.

Maariv, Türkiye’nin uzay programındaki gelişmeleri “Türkiye çıtayı yükseltiyor. Bir sonraki hedef 384 bin kilometre uzakta” başlığıyla okuyucularına taşıdı.

Haberde, Dünya’ya yaklaşık 384 bin kilometre uzaklıkta bulunan Ay’ın Türkiye’nin uzay programında artık öncelikli hedeflerden biri haline geldiği belirtildi.

Türkiye’nin uzay serüveninde yeni dönem

Maariv’in değerlendirmesinde Türkiye’nin uzay çalışmalarının geçmişine de geniş yer verildi.

Türkiye’nin özellikle 1990’lı yıllarda gözlem uyduları üzerinden başlayan uzay çalışmalarının, zaman içerisinde daha kapsamlı projelere dönüştüğü aktarıldı.

2018 yılında Türkiye Uzay Ajansı’nın kurulmasıyla birlikte farklı çalışmaların ortak bir ulusal uzay programı çatısı altında ilerlemeye başladığına dikkat çekildi.

Türkiye’nin insanlı uzay görevleri de haberde önemli bir dönüm noktası olarak gösterildi.

Alper Gezeravcı’nın Ocak 2024’te Uluslararası Uzay İstasyonu’na gerçekleştirdiği görevle Türkiye’nin insanlı uzay çalışmalarında yeni bir sayfa açtığı hatırlatıldı.

Artemis imzası dikkat çekti

Maariv’in analizinde Türkiye’nin 31 Ağustos’ta NASA’nın Washington’daki merkezinde Artemis Anlaşması’na katılması da öne çıkarıldı.

Türkiye’nin anlaşmaya dahil olmasıyla Artemis Anlaşması’na imza atan ülkelerin sayısının 71’e yükseldiği belirtildi.

Anlaşmanın temel hedefleri arasında Ay, Mars ve diğer gök cisimlerinin barışçıl şekilde araştırılması, uzay çalışmalarında şeffaflığın artırılması ve ülkeler arasında iş birliğinin geliştirilmesi bulunuyor.

İsrail gazetesi, Türkiye’nin anlaşmaya katılımını Ankara’nın Ay hedefinin önemli göstergelerinden biri olarak değerlendirdi.

İlk kritik eşik: AYAP-1

Türkiye’nin Ay programında öne çıkan projelerin başında ise AYAP-1 geliyor.

Maariv’in aktardığı bilgilere göre görev kapsamında Türkiye tarafından geliştirilen uzay aracının Ay’ın yaklaşık 100 kilometre üzerindeki yörüngeye ulaşması planlanıyor.

Görevin devamında ise yerli hibrit itki sisteminin kullanılması ve uzay aracının Ay yüzeyine sert iniş gerçekleştirmesi hedefleniyor.

Projenin daha önce 2026 yılında gerçekleştirilmesi planlanırken fırlatma takviminin 2027’ye ötelenmesinin gündeme geldiği belirtildi.

Görevin ABD’nin Florida eyaletindeki Cape Canaveral’dan SpaceX’e ait Falcon 9 roketiyle gerçekleştirilmesi planlanıyor.

AYAP-2 ile hedef büyüyor

Türkiye’nin Ay planı AYAP-1 ile sınırlı değil.

Maariv’in haberine göre sonraki aşamada AYAP-2 projesi devreye girecek.

Bu görev, Türkiye’nin Ay çalışmalarında çok daha iddialı bir aşamaya geçmesini hedefliyor.

AYAP-2 kapsamında Türkiye’nin kendi geliştirdiği fırlatma sistemi ve motor teknolojileriyle Ay’a ulaşması ve Türk yapımı uzay aracının Ay yüzeyine yumuşak iniş gerçekleştirmesi planlanıyor.

Bu hedefin gerçekleşmesi halinde Türkiye, Ay yüzeyine kontrollü iniş gerçekleştirme konusunda önemli bir teknolojik eşiği aşmış olacak.

Türkiye’nin gözü artık Ay’da

Maariv, Türkiye’nin uzay programındaki gelişmelerin yalnızca teknik projelerden ibaret olmadığına da dikkat çekti.

Türkiye’nin Artemis Anlaşması’na katılması ile AYAP projelerinin aynı dönemde gündeme gelmesi, Ankara’nın Ay çalışmalarını uluslararası uzay araştırmalarıyla daha güçlü biçimde ilişkilendirme hedefinin göstergesi olarak değerlendirildi.

İsrail basını ayrıca Türkiye’nin Artemis Anlaşması’na katılımının, ekim ayında Antalya’da düzenlenmesi planlanan Uluslararası Astronotik Kongresi öncesine denk gelmesine dikkat çekti.

Uydu teknolojileriyle başlayan, insanlı uzay göreviyle devam eden Türkiye’nin uzay yolculuğunda yeni hedef artık çok daha uzaklarda.

Hedef yaklaşık 384 bin kilometre ötede: Ay.

AYAP-1 ile Ay yörüngesine ve yüzeyine ulaşmayı hedefleyen Türkiye, AYAP-2 ile de yumuşak iniş aşamasına geçmeyi planlıyor.

Maariv’in ifadesiyle Türkiye, uzay yarışında artık çıtayı daha yukarı taşıyor.

Türkiye, savunma sanayiinde dışa bağımlılığı azaltmaya yönelik projelerine hız kesmeden devam ediyor. İHA ve SİHA’lardan savaş gemilerine, zırhlı araçlardan hava savunma sistemlerine kadar genişleyen yerli üretim kapasitesi, uluslararası basında da yakından izleniyor.

Son olarak Çin merkezli South China Morning Post (SCMP), Türkiye’nin savunma politikası üzerine dikkat çeken bir analiz yayımladı.

Analizde Ankara’nın savunma harcamalarında öngördüğü büyük artışın yanı sıra Türkiye’nin Avrupa ve Orta Doğu’daki güvenlik denkleminde giderek daha önemli bir aktör haline geldiği değerlendirmesi yapıldı.

Savunma bütçesinde yüzde 229’luk artış

SCMP’nin analizinde yer alan değerlendirmeye göre Türkiye’nin 2027-2029 döneminde savunma bütçesinde yüzde 229 oranında artış öngörülüyor.

Bu artışın arkasında yalnızca silahlanma hedefinin bulunmadığı, bölgesel çatışmaların yanı sıra Türkiye’nin Avrupa ve Orta Doğu’daki güvenlik rolünü genişletme isteğinin de etkili olduğu belirtildi.

Analizde dikkat çeken bir diğer nokta ise artacak kaynağın kullanım alanı.

Yeni kaynakların adresi belli: Yerli savunma sanayii

Türkiye’nin artan savunma bütçesini ağırlıklı olarak Batı’dan hazır silah sistemleri satın almaya yönlendirmesinin beklenmediği ifade edildi.

Bunun yerine kaynakların önemli bölümünün Türkiye’nin kendi savunma teknolojilerini geliştirme ve yerli üretim kapasitesini büyütme hedefi doğrultusunda kullanılacağı değerlendirmesine yer verildi.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın da savunma teknolojilerinde Türkiye’nin kendi ihtiyaçlarını karşılayabilecek seviyeye ulaşmasının önemine dikkat çektiği aktarıldı.

Yılmaz’ın, “Güvenliğin olmadığı yerde kalkınma ve demokrasi de olmaz” şeklindeki sözleri de analizde Türkiye’nin savunma politikasının gerekçelerinden biri olarak değerlendirildi.

Türkiye’nin sınırları dışında da askeri varlığı bulunuyor

SCMP analizinde Türkiye’nin yalnızca kendi sınırları içerisindeki güvenlik ihtiyaçlarıyla hareket etmediği değerlendirmesi de yapıldı.

Türkiye’nin Libya, Katar, Somali ve Suriye gibi farklı ülkelerde askeri varlık bulundurduğu hatırlatılırken, bunun orta ölçekli güçler arasında dikkat çekici bir dış askeri varlık olduğu ifade edildi.

Bu askeri varlığın sürdürülebilmesi için gerekli kapasitenin oluşturulmasının da savunma harcamalarındaki yükselişin gerekçeleri arasında bulunduğu belirtildi.

Karadeniz faktörü Ankara’nın hesabını değiştiriyor

Rusya-Ukrayna savaşının Karadeniz’e yönelik güvenlik risklerini artırması da analizde önemli başlıklardan biri oldu.

Karadeniz’in Türkiye açısından stratejik önemine dikkat çekilirken, İstanbul ve Çanakkale boğazlarının Karadeniz’i Akdeniz’e bağlayan kritik geçiş noktaları olduğu hatırlatıldı.

Türkiye’nin Montrö Sözleşmesi çerçevesindeki konumu ve NATO’nun güney kanadındaki rolünün de Ankara’nın güvenlik politikalarında belirleyici olduğu değerlendirildi.

Avrupa’nın gözü Türkiye’nin üzerinde

Analizde Türkiye’nin askeri kapasitesinin NATO’nun güney kanadı açısından taşıdığı öneme de dikkat çekildi.

Avrupa’da son dönemde artan güvenlik endişeleri ve Rusya-Ukrayna savaşının oluşturduğu yeni tehdit ortamının, Türkiye’nin bölgesel ağırlığını daha görünür hale getirdiği belirtildi.

SCMP’ye göre savaşın başlamasından bu yana Avrupa’daki bazı müttefiklerin Türkiye’nin bölgesel güvenlikteki rolüne yönelik değerlendirmeleri de daha olumlu bir noktaya geldi.

İran ve İsrail de Ankara’nın güvenlik denkleminde

Türkiye’nin güvenlik hesaplamalarının yalnızca Rusya-Ukrayna savaşıyla sınırlı olmadığı da analizde vurgulandı.

İran’daki gelişmeler, İsrail’in Suriye’deki askeri faaliyetleri ve Yunanistan’la genişleyen güvenlik ilişkileri, Türkiye’nin savunma politikası açısından dikkate alınan unsurlar arasında sıralandı.

İsrail’in geçtiğimiz ay Türkiye sınırına yakın Suriye’deki bir hava üssüne yönelik saldırısı da analiz kapsamında ele alındı.

Söz konusu saldırının Ankara’nın bölgeye daha fazla asker konuşlandırmasını engelleme amacı taşıdığı yönündeki değerlendirmelerin ise Ankara, Şam ve ABD’nin Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack tarafından reddedildiği aktarıldı.

KAAN için dikkat çeken müşteri iddiası

Analizin Türkiye açısından en dikkat çekici bölümlerinden biri ise KAAN savaş uçağı oldu.

SCMP’nin değerlendirmesinde, Ankara ile Washington arasındaki diplomatik ilişkilerde yaşanan yumuşamanın ardından ABD’nin Türkiye’nin geliştirdiği KAAN için motor tedarikine yönelik taahhütte bulunduğu belirtildi.

Daha da dikkat çekici olan ise Suudi Arabistan ve Pakistan’ın KAAN için potansiyel müşteriler arasında gösterilmesi.

Bu gelişme, Türkiye’nin savunma sanayiindeki üretim kapasitesinin yalnızca kendi ordusunun ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik olmadığını, ihracat açısından da yeni bir dönemin kapısını aralayabileceğini gösteren önemli bir başlık olarak öne çıktı.

Türkiye için yeni dönem

SCMP analizinin genel çerçevesinde verilen mesaj net:

Türkiye savunma alanında yalnızca daha fazla harcama yapan bir ülke olmaktan çıkıp, kendi teknolojisini geliştiren ve bu teknolojileri ihraç edebilen daha güçlü bir savunma sanayii merkezi olma yolunda ilerliyor.

KAAN projesi, İHA ve SİHA teknolojileri, deniz platformları, kara araçları ve diğer yerli savunma projeleri bu dönüşümün önemli parçaları olarak gösteriliyor.

Avrupa ve Orta Doğu’da güvenlik dengelerinin giderek daha kırılgan hale geldiği bir dönemde ise Türkiye’nin askeri ve savunma sanayii kapasitesinin daha fazla önem kazanmasının beklendiği değerlendiriliyor.

Yeni seri; geliştirilmiş kamera özellikleri, daha güçlü işlemci, artırılmış batarya kapasitesi ve yenilenen renk seçenekleriyle dikkat çekiyor. Apple’ın tanıttığı modeller arasında iPhone 18 Pro ve iPhone 18 Pro Max yer alırken, standart iPhone 18 modelinin ise gelecek yıl satışa sunulacağı belirtiliyor.

Peki iPhone 18 Pro modelleri, bir önceki nesil iPhone 17 Pro serisine göre hangi yenilikleri beraberinde getiriyor? İşte iPhone 18 Pro ve Pro Max’in öne çıkan özellikleri ve fiyatları…

iPhone 18 Pro ve Pro Max’in tasarımı

Apple, iPhone 18 Pro serisinde önceki nesilde kullanılan tasarım anlayışını büyük ölçüde koruyor. Telefonların arka bölümünde üçlü kamera sisteminin yer aldığı geniş kamera adası bulunmaya devam ediyor.

Yeni modellerde anotlanmış alüminyum gövde kullanılırken, MagSafe şarj bölgesinde Ceramic Shield alanının daha şeffaf bir görünüme kavuştuğu görülüyor.

Yeni iPhone modellerinde pil kapasitesindeki artış ve soğutma sistemindeki yenilikler nedeniyle gövde ölçülerinde de değişiklikler yaşanıyor.

iPhone 18 Pro’nun yaklaşık 9 mm kalınlığa ve 240 gram ağırlığa ulaştığı belirtiliyor. Bu değerler, cihazın iPhone 17 Pro’ya kıyasla yaklaşık 0,25 mm daha kalın ve 7 gram daha ağır olduğu anlamına geliyor.

Gövde kalınlığındaki değişimin temel nedenleri arasında daha büyük batarya ve telefona eklenen buhar odası soğutma sistemi gösteriliyor.

iPhone 18 Pro’nun renk seçenekleri

Apple, yeni modellerde farklı renk seçeneklerini de kullanıcıların beğenisine sunuyor.

iPhone 18 Pro ve Pro Max için Dark Cherry, Light Blue, Silver ve Black olmak üzere dört farklı renk seçeneği bulunuyor.

Özellikle bordo tonlarını yansıtan Dark Cherry, serinin en dikkat çekici yeni renk seçeneği olarak öne çıkıyor.

Önceki nesilde dikkat çeken Cosmic Orange renk seçeneğinin ise iPhone 17 Pro serisine özel kalacağı belirtiliyor.

iPhone 18 Pro’da değişken diyafram dönemi

Apple, iPhone 18 Pro serisinin kamera sisteminde önemli bir yeniliğe imza atıyor. Yeni ana kamera sensöründe değişken diyafram teknolojisine yer veriliyor.

Bu sistem sayesinde lens açıklığı, çekim koşullarına göre f/1.4 ile f/4.0 arasında ayarlanabiliyor.

Değişken diyaframın özellikle düşük ışıkta daha fazla ışığın sensöre ulaşmasını sağlaması hedefleniyor. Bunun yanı sıra portre fotoğraflarında daha doğal bir arka plan bulanıklığı ve kalabalık grup fotoğraflarında daha yüksek netlik sunulması amaçlanıyor.

Telefoto kamerada yapılan diyafram iyileştirmesiyle de düşük ışıkta daha başarılı fotoğraflar çekilmesi hedefleniyor.

Yeni nesil sensör kaydırmalı optik görüntü sabitleme sistemi ise özellikle gece çekilen videolarda oluşabilecek titreşimlerin azaltılmasına yardımcı olacak.

Apple’ın daha büyük ana sensör kullanmasıyla birlikte fotoğraflarda ışık toplama kapasitesinin ve ayrıntı seviyesinin de artırıldığı belirtiliyor.

iPhone 18 Pro Max’te 10x optik yakınlaştırma

Kamera tarafındaki en önemli farklılıklardan biri iPhone 18 Pro Max modelinde karşımıza çıkıyor.

iPhone 18 Pro Max’in 48 MP çözünürlüğündeki telefoto kamerasının 10 kata kadar optik yakınlaştırma sunacağı belirtiliyor. Standart Pro modelinde ise optik yakınlaştırma sınırı 8x seviyesinde kalıyor.

Telefonun ön bölümünde ise selfie çekimleri ve görüntülü görüşmeler için 18 MP çözünürlüğünde kamera bulunuyor.

2 nm A20 Pro işlemci geliyor

Yeni iPhone 18 Pro serisinin performans tarafındaki en önemli yeniliği ise A20 Pro işlemcisi.

TSMC’nin 2 nm üretim teknolojisiyle geliştirildiği belirtilen A20 Pro çipinin, önceki nesil A19 işlemciye göre yüzde 18 daha yüksek performans ve yüzde 30’a kadar enerji tasarrufu sağlaması bekleniyor.

Apple’ın yeni çipinde kullanılan Wafer-Level Multi-Chip Module teknolojisiyle RAM, CPU, GPU ve Neural Engine bileşenlerinin aynı wafer üzerinde bir araya getirildiği aktarılıyor.

Bu mimarinin özellikle Apple Intelligence işlemlerinde daha yüksek hız ve daha düşük enerji tüketimi sağlaması hedefleniyor.

iPhone 18 Pro’nun bataryası büyüdü

Apple, yeni iPhone modellerinde batarya kapasitesini de artırıyor.

Yalnızca eSIM kullanılan ABD versiyonundaki iPhone 18 Pro’nun 4.288 mAh batarya kapasitesine sahip olduğu belirtiliyor. Fiziksel SIM kart yuvasının bulunduğu Türkiye gibi pazarlarda satışa sunulacak modelde ise 4.056 mAh kapasiteli batarya bulunacağı aktarılıyor.

Serinin en üst modeli olan iPhone 18 Pro Max ise 5.391 mAh kapasiteli bataryasıyla dikkat çekiyor.

Karşılaştırma açısından iPhone 17 Pro’da 4.252 mAh, iPhone 17 Pro Max’te ise 5.088 mAh batarya bulunuyordu.

Daha büyük bataryanın yanı sıra 2 nm üretim teknolojisine sahip A20 Pro işlemcinin enerji verimliliği de yeni modellerin kullanım süresine olumlu katkı sağlayabilir.

iPhone 18 Pro kaç GB RAM’e sahip?

Apple, iPhone modellerinde olduğu gibi yeni seride de RAM miktarını resmi olarak açıklamadı.

Ancak bazı kaynaklarda iPhone 18 Pro Max’in 16 GB RAM ile geleceği, standart iPhone 18 Pro modelinde ise 12 GB RAM bulunacağı öne sürülüyor.

Katlanabilir iPhone Duo modelinin de 12 GB RAM kapasitesine sahip olacağı iddia ediliyor.

iPhone 18 Pro ve Pro Max ABD fiyatları

Apple’ın yeni amiral gemisi modellerinin ABD fiyatları da belli oldu.

iPhone 18 Pro’nun 256 GB depolama alanına sahip versiyonu 1.199 dolar, 512 GB modeli 1.399 dolar, 1 TB versiyonu ise 1.599 dolar fiyatla listeleniyor.

iPhone 18 Pro Max’in başlangıç fiyatı 256 GB model için 1.299 dolar olarak açıklanırken, 512 GB model 1.499 dolar, 1 TB model 1.699 dolar ve 2 TB depolama alanına sahip en üst model 2.199 dolar seviyesinde bulunuyor.

iPhone 18 Pro ve Pro Max Türkiye fiyatları

Apple’ın yeni modelleri için Türkiye fiyatları da açıklandı.

Paylaşılan fiyat listesine göre iPhone 18 Pro’nun farklı depolama seçenekleri şöyle:

• iPhone 18 Pro 256 GB: 137.999 TL
• iPhone 18 Pro 512 GB: 154.999 TL
• iPhone 18 Pro 1 TB: 188.999 TL
• iPhone 18 Pro 2 TB: 243.999 TL

iPhone 18 Pro Max fiyatları ise şu şekilde:

• iPhone 18 Pro Max 256 GB: 149.999 TL
• iPhone 18 Pro Max 512 GB: 166.999 TL
• iPhone 18 Pro Max 1 TB: 200.999 TL
• iPhone 18 Pro Max 2 TB: 255.999 TL

Buna göre yeni seride depolama kapasitesi yükseldikçe fiyatlar da önemli ölçüde artıyor. En yüksek depolama seçeneğine sahip iPhone 18 Pro Max’in fiyatı 255 bin 999 TL seviyesine ulaşıyor.

iPhone 18 Pro ön sipariş tarihi ne zaman?

Apple’ın yeni iPhone 18 Pro modelleri için ön sipariş sürecinin 12 Eylül’de başlayacağı belirtiliyor.

Yeni cihazların mağazalarda satışa sunulmasına ilişkin takvimin ise eylül ayı içerisinde tamamlanması hedefleniyor.

Katlanabilir iPhone Duo’nun fiyatı da belli oldu

Apple etkinliğinde tanıtılan katlanabilir iPhone Duo modeli de fiyatıyla dikkat çekiyor.

Türkiye için paylaşılan fiyatlar şu şekilde:

• iPhone Duo 256 GB: 229.999 TL
• iPhone Duo 512 GB: 246.999 TL
• iPhone Duo 1 TB: 280.999 TL
• iPhone Duo 2 TB: 335.999 TL

Katlanabilir iPhone Duo’nun 256 GB’lık başlangıç fiyatı 229.999 TL olurken, 2 TB depolama alanına sahip en üst versiyonun fiyatı 335.999 TL’ye kadar çıkıyor.

Apple’ın yeni iPhone 18 Pro serisi; değişken diyaframlı kamera sistemi, A20 Pro işlemcisi, artırılan batarya kapasitesi, 10x optik yakınlaştırma ve yüksek depolama seçenekleriyle önceki nesle kıyasla önemli donanım yenilikleri sunmayı hedefliyor.

Sosyal medyada yayılan kurgu test videosunda, bir içerik üreticisinin kendisini sistem üzerinde “aranan bir suçlu” olarak tanımlamasının ardından yapay zekâ destekli aracın verdiği tepki dikkat çekti.

Otonom taksiler için yeni dönem

Elon Musk’ın öncülüğündeki Tesla tarafından geliştirilen Cybercab projesi, tamamen otonom sürüş teknolojisiyle çalışacak yeni nesil taksiler arasında gösteriliyor.

İnsan müdahalesine ihtiyaç duymadan hareket etmesi planlanan araçların, geleneksel taksi hizmetlerinde yaşanan bazı sorunlara alternatif oluşturması hedefleniyor.

Güvenlik sistemi test edildi

ABD’de testleri gerçekleştirilen Cybercab’e yönelik sosyal medya içeriğinde, aracın güvenlik prosedürlerinin nasıl çalıştığı gösterilmeye çalışıldı.

Videoda yer alan içerik üreticisi, sistemi sınamak amacıyla kendisini “aranan bir kişi” olarak kaydettirdi.

Araç rotasını polis merkezine çevirdi

İddiaya konu olan testte Cybercab, yolcunun kimlik bilgilerinden arandığını tespit etmesinin ardından güzergâhını değiştirdi.

Araç, yolculuğa devam etmek yerine en yakın polis merkezine yöneldi. Böylece videoda, otonom sistemin yolcunun güvenlik durumuna ilişkin bir uyarı karşısında otomatik olarak farklı bir prosedür uyguladığı gösterildi.

Sarı taksiler yeniden tartışma konusu oldu

Videonun sosyal medyada geniş şekilde paylaşılması, geleneksel sarı taksilerde uzun süredir gündeme gelen güvenlik, denetim ve hizmet kalitesi sorunlarını yeniden gündeme taşıdı.

Özellikle bazı taksicilerin uzun mesafeli yolcuları tercih etmesi, hizmet kalitesine ilişkin şikâyetler ve denetim tartışmaları yıllardır kamuoyunda konuşuluyor.

Cybercab videosu ise bu tartışmaların ortasında, insan sürücüsü olmadan çalışan otonom sistemlerin güvenlik ve denetim açısından nasıl bir fark yaratabileceği sorusunu yeniden gündeme getirdi.

ABD merkezli USNI News’in haberine göre, ABD Donanması yeni bir Amerikan fırkateyn tasarımının geliştirilmesini beklemek yerine, mevcut ve kendini kanıtlamış yabancı tasarımlar üzerinden daha hızlı şekilde konvansiyonel fırkateyn kapasitesi oluşturmanın yollarını araştırıyor.

Bu kapsamda üç farklı müttefik ülkeye ait fırkateyn ailesinin ABD tarafından değerlendirildiği belirtildi.

Listede Japonya, Güney Kore ve Türkiye Var

ABD’nin değerlendirmeye aldığı seçenekler arasında Japonya’nın Mogami sınıfı, Güney Kore’nin Chungnam sınıfı FFX III. Parti ve Türkiye’nin İstanbul sınıfı güdümlü füze fırkateynlerinin bulunduğu aktarıldı.

Haberde, ABD’nin seçilecek yabancı tasarımın üretimi için ilgili ülkenin tersanesine en fazla iki gemi inşa etme imkanı tanıyacağı, üçüncü gemiden itibaren üretimin ABD’ye aktarılmasının planlandığı ifade edildi.

1,85 Milyar Dolarlık Kaynak Ayrıldı

ABD’nin yabancı savaş gemisi tedarikine yönelik çalışmalar kapsamında 1,85 milyar dolarlık bir kaynak ayırdığı belirtildi.

Konu hakkında bilgi sahibi üç ABD’li kaynağın, değerlendirmeye alınan tasarımlar arasında Mitsubishi Heavy Industries tarafından geliştirilen FFM Mogami sınıfı güdümlü füze fırkateyninin ihracat versiyonu ile Güney Koreli çeşitli tersanelerin ürettiği Chungnam sınıfı güdümlü füze fırkateyninin bulunduğunu söylediği aktarıldı.

İki kaynağın ise temmuz ayında gerçekleştirilen NATO Zirvesi sırasında ABD ile Türkiye arasında yapılan görüşmelerin ardından İstanbul sınıfı fırkateynlerin de seçenekler arasına dahil edildiğini ifade ettiği kaydedildi.

Trump’tan Donanma İçin Talimat

ABD Başkanı Donald Trump’ın, ülkenin gemi inşa kapasitesinin artırılması amacıyla Donanmaya talimat verdiği belirtildi.

ABD Donanması Araştırma, Geliştirme ve Tedarikten Sorumlu Yardımcı Bakanlığı (ASN RDA) Sözcüsü Yüzbaşı Ron Flanders, Washington yönetiminin müttefik ülkelerin gemi inşa kabiliyetlerinden yararlanmayı da içeren bir yaklaşım benimsediğini söyledi.

Flanders, ABD’nin gemileri daha hızlı teslim edebilmek için seçenekler üzerinde çalıştığını, bunun yanı sıra Amerikan tersanelerinde uzun vadeli yatırımların, teknoloji transferinin ve iş gücü kapasitesinin artırılmasının hedeflendiğini belirtti.

İstanbul Sınıfı Fırkateynler Neden Öne Çıkıyor?

USNI News’in değerlendirmesinde İstanbul sınıfının, Japon ve Güney Kore tasarımlarına kıyasla yüksek silah yoğunluğuna sahip olduğuna dikkat çekildi.

Fırkateynlerin farklı Türk özel tersanelerinde aynı dönemde üretilebilmesinin de ABD açısından önemli bir avantaj oluşturabileceği ifade edildi.

İstanbul sınıfı fırkateynlerin yaklaşık 3.100 ton deplasmana, 113,2 metre uzunluğa ve 14,4 metre genişliğe sahip olduğu aktarıldı. Gemilerin su çekiminin 4,05 metre, personel kapasitesinin ise yaklaşık 123 kişi olduğu belirtildi.

İstanbul Sınıfının Silah Sistemleri Dikkat Çekiyor

Haberde, İstanbul sınıfının taşıdığı silah sistemlerinin geminin deplasmanına göre oldukça yoğun bir yapı sunduğu vurgulandı.

Fırkateynin silah ve mühimmat kapasitesi kapsamında 16 Atmaca gemisavar füzesi için dörtlü fırlatma rampaları, 16 hücreli MiDLAS dikey atım sistemi, 76 mm/62 kalibre ana top, iki adet 35 mm Gökdeniz yakın hava savunma sistemi, iki adet 25 mm SMASH uzaktan kumandalı silah istasyonu ve 324 mm torpidoların bulunduğu aktarıldı.

Haberde ayrıca TCG İstanbul ile TCG İzmir arasındaki dikey atım sistemi konfigürasyonlarına da dikkat çekildi.

Öncü gemi TCG İstanbul’da daha kısa taktik uzunlukta bir MiDLAS kurulumu kullanılırken, TCG İzmir’de daha derin ve 16 hücreli bir kurulumun yer aldığı belirtildi. Bu yapının, daha büyük SİPER ailesi önleyici füzeleri ve gelecekte dikey atımlı saldırı silahlarının kullanılması açısından ilave hacim sağlayabileceği değerlendirildi.

ABD’nin nihai olarak hangi fırkateyn tasarımını tercih edeceği ise henüz netleşmiş değil.

Teslimat töreninde savunma sanayiindeki yerlilik oranından ihracat rakamlarına kadar önemli değerlendirmelerde bulunuldu. Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün, Türkiye’nin savunma ve havacılık ihracatında dünyanın 11’inci büyük ülkesi konumuna yükseldiğini açıkladı.

GÖKBEY Emniyet filosuna katıldı

T625 GÖKBEY’in Emniyet Genel Müdürlüğü envanterine dahil olmasıyla teşkilatın hava operasyonlarındaki kapasitesinin artırılması hedefleniyor.

İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, GÖKBEY’in Emniyetin operasyonel imkanlarını güçlendireceğini belirterek helikopterin farklı görev alanlarında kullanılacağını ifade etti.

Emniyet Genel Müdürlüğü Havacılık Daire Başkanlığının mevcut envanterinde 35 helikopter, 5 uçak, 19 taktik İHA ve 1 operatif İHA bulunuyor. Bu hava araçları terörle mücadeleden asayiş faaliyetlerine, keşif ve gözetlemeden afet ve acil durum operasyonlarına kadar farklı alanlarda görev yapıyor.

Emniyet için toplam 18 GÖKBEY teslim edilecek

Savunma Sanayii Başkanlığı koordinasyonunda TUSAŞ ile yürütülen proje kapsamında Emniyet Genel Müdürlüğüne toplam 18 T625 GÖKBEY helikopteri teslim edilmesi planlanıyor.

İlk helikopterin teslimata hazır hale geldiğini belirten Bakan Çiftçi, yerli projeler sayesinde Emniyetin hava filosunun daha da güçlendirileceğini söyledi.

GÖKBEY’in yanı sıra daha önce TUSAŞ üretimi 6 T-129 ATAK, 5 T-70 helikopter ve 1 AKSUNGUR operatif İHA da Emniyet envanterine dahil edilmişti.

İlk GÖKBEY için 6 pilot ile 4 helikopter teknisyeninin TUSAŞ bünyesinde intibak eğitimlerine devam ettiği bildirildi.

“GÖKBEY sahadaki etkinliği artıracak”

Bakan Çiftçi, teknolojinin gerçek değerinin insan hayatına sağladığı katkıyla ölçüldüğünü belirterek GÖKBEY’in güvenlik güçlerinin farklı görevlerdeki kabiliyetlerini geliştireceğini vurguladı.

Çiftçi, helikopterin devletin sahadaki erişim hızını ve operasyonel etkinliğini artıracağını ifade etti.

Emniyet Genel Müdürü Ali Fidan da teslimatların teşkilatın hava gücünü daha ileri bir seviyeye taşıyacağını belirterek 18 GÖKBEY ile hava kapasitesinin güçlendirileceğini söyledi.

Savunma sanayiinde yerlilik oranı yüzde 83’ü aştı

Törende konuşan Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün, Türkiye’nin savunma sanayiindeki dönüşümüne ilişkin dikkat çeken rakamlar paylaştı.

Görgün, 23 yıl önce yüzde 20 seviyelerinde olan savunma sanayiindeki yerlilik oranının bugün yüzde 83’ün üzerine çıktığını belirtti.

2003 yılında çoğunluğu yurt dışından tedarik edilen 62 savunma projesi yürütüldüğünü aktaran Görgün, bugün Savunma Sanayii Başkanlığının 1.486 projeyi eş zamanlı olarak sürdürdüğünü kaydetti.

Proje hacminin de 23 yıl önce yaklaşık 7,4 milyar dolar seviyesindeyken bugün 150 milyar doların üzerine çıktığını belirten Görgün, Türkiye’nin savunma ve havacılık ihracatında dünyanın 11’inci büyük ihracatçısı olduğunu söyledi.

Helikopter projelerinin ekonomiye katkısı 35 milyar doları aştı

Görgün, Türkiye’nin helikopter ihtiyacını yerli imkanlarla karşılamasının ekonomik etkisine de dikkat çekti.

Yerli helikopter projeleri sayesinde 8 milyar doların üzerinde doğrudan ithalatın önüne geçildiğini belirten Görgün, bakım ve idame maliyetleri de hesaba katıldığında toplam ekonomik katkının 35 milyar doların üzerine çıktığını ifade etti.

Görgün’e göre asıl kazanım ise Türkiye’nin geçmişte yurt dışından tedarik ettiği platformları bugün tasarlayan, geliştiren, üreten, modernize eden ve farklı ülkelere ihraç edebilen bir sanayi altyapısına ulaşması.

GÖKBEY’in teknik özellikleri

TUSAŞ tarafından geliştirilen T625 GÖKBEY, genel maksat helikopteri olarak farklı görev ihtiyaçlarına cevap verecek şekilde tasarlandı.

Helikopter; personel ve yük taşıma, arama-kurtarma ve ambulans helikopteri görevlerinin yanı sıra sivil ve askeri kullanım için geliştirildi. Zorlu iklim ve coğrafi şartlarda görev yapabilecek şekilde tasarlanan GÖKBEY’in seri üretim süreci de devam ediyor.

T625 GÖKBEY özellikleri

Mürettebat: 2
Yolcu kapasitesi: 12 kişi
Uzunluk: 15,87 metre
Ana rotor çapı: 13,20 metre
Azami kalkış ağırlığı: 6.050 kilogram
Motor: 2 × TEI TS1400 Turboşaft
Motor gücü: Her biri 1.400 mil beygiri
Standart yakıt kapasitesi: 1.020 kilogram
Harici yakıt kapasitesi: 280 kilogram
Bagaj hacmi: 1,1 metreküp
Azami hız: 165 knot (306 km/sa)
Seyir hızı: 150 knot (280 km/sa)
Menzil: 400 deniz mili (740 km)
Yedek yakıt tankıyla menzil: 512 deniz mili (948 km)
Havada kalış süresi: 3,8 saatin üzerinde
Yedek yakıt tankıyla havada kalış: 5 saatin üzerinde
Servis tavanı: 20 bin fit (6.100 metre)
GÖKBEY farklı görevlerde kullanılabilecek

GÖKBEY’in Emniyet envanterine girmesiyle teşkilatın personel ve malzeme nakli, arama-kurtarma, keşif, gözetleme ve acil müdahale gibi alanlardaki hava kapasitesinin artırılması amaçlanıyor.

Yetkililer, yerli helikopterlerin kullanımının yalnızca operasyonel kabiliyet açısından değil, Türkiye’nin savunma sanayiinde dışa bağımlılığının azaltılması bakımından da önem taşıdığına dikkat çekti.

Bu metni istersen daha sert “son dakika” üslubuyla, daha yüksek CTR hedefleyen 10 farklı manşetle veya Google Discover için daha kısa ve vurucu giriş paragrafıyla da yeniden optimize edebilirim.

Televizyona RTÜK, gazeteciye etik… Peki çocuğun elindeki telefona kim bakacak?

Şimdi biraz ayıp olacak ama soracağım.

Sosyal medya neyin medyası?

Haber mi?

Eğlence mi?

İletişim mi?

Yoksa artık adına “sosyal medya” dediğimiz şey, içinde her şeyin bulunduğu devasa bir dijital çöplük mü?

Çünkü bazen insanın telefonu eline alası gelmiyor.

Bir bakıyorsunuz şiddet.

Bir bakıyorsunuz müstehcenlik.

Bir bakıyorsunuz uyuşturucu propagandası.

Bir bakıyorsunuz kumar.

Bir bakıyorsunuz insanların özel hayatını teşhir eden görüntüler.

Bir bakıyorsunuz gençlerin psikolojisini lime lime eden içerikler.

Ve bütün bunların arasında çocuklar dolaşıyor.

Hem de çocuklar!

Şimdi soruyorum:

Bir televizyon kanalı çocuğun karşısına uygunsuz bir içerik çıkardığında RTÜK devreye giriyor.

Gazeteci bir kişiye iftira atarsa, hakaret ederse, kişilik haklarını ihlal ederse hukuken ve mesleki açıdan hesabını vermek zorunda.

Gazetede yayımlanan bir haberin sorumlusu belli.

Genel yayın yönetmeni belli.

Muhabiri belli.

Yazarı belli.

Adres belli.

Peki sosyal medyada adres neresi?

Bir içerik milyonlarca kişiye yayılıyor.

Çocuk görüyor.

Genç görüyor.

Aile görüyor.

Toplum görüyor.

Sonra?

“Algoritma yaptı.”

İyi de kardeşim…

Algoritmanın da mı dokunulmazlığı var?

Asıl mesele burada.

Biz sürekli içerik üreten kişiyi konuşuyoruz.

Oysa artık içeriği seçip önümüze getiren algoritmayı da konuşmamız gerekiyor.

Çünkü çocuğun karşısına her içerik tesadüfen çıkmıyor.

Bir sistem var.

Bir öneri mekanizması var.

Bir ticari model var.

Daha fazla izletmek isteyen bir düzen var.

Daha fazla ekranda tutmak isteyen bir hesap var.

Ve bunun sonunda çocuk telefonu bırakamıyorsa…

Acaba sorun sadece çocukta mı?

Dünyada da artık bu mesele böyle görülüyor.

Avrupa Birliği, çocukların dijital ortamda korunması için yaş doğrulama mekanizmaları geliştiriyor. Üstelik bunu yalnızca “18 yaşından küçükler girmesin” mantığıyla değil, mahremiyeti de koruyacak sistemlerle yapmaya çalışıyor.

AB’nin Dijital Hizmetler Yasası kapsamında çocukların zararlı içeriklerden korunması, bağımlılık oluşturabilecek tasarımların azaltılması ve platformların sistemik risklerle mücadele etmesi isteniyor.

Yetmedi.

Daha dün Reuters’ın aktardığı gelişme bize başka bir şey söylüyor:

Meta, Facebook ve Instagram’ın çocuklarda bağımlılık yaratacak şekilde tasarlandığı yönündeki suçlamalar nedeniyle ABD’de çok ciddi bir baskıyla karşı karşıya.

Yani dünya diyor ki:

“Platform senindir ama çocuk benim de çocuğumdur.”

Biz ne diyoruz?

“Bir şey olmaz.”

Oluyor kardeşim.

Hem de çok şey oluyor.

Şimdi gelelim Türkiye’ye.

Ben sosyal medya kapatılsın demiyorum.

Tam tersine.

Sosyal medya özgür kalsın.

Gazeteci yazsın.

Vatandaş eleştirsin.

Muhalif konuşsun.

İktidarı destekleyen de desteklesin.

İktidarı eleştiren de eleştirsin.

Ama özgürlük başka şeydir, başıboşluk başka şey.

Çocukların önüne pornografik içerik koymak özgürlük değildir.

Uyuşturucuyu özendirmek özgürlük değildir.

Çocuğu istismar eden içeriği yaymak özgürlük değildir.

İnsanların özel hayatını teşhir etmek özgürlük değildir.

Bir insanı linç sürüsünün önüne atmak özgürlük değildir.

Bunların adı özgürlük değil.

Bunların adı sorumsuzluktur.

İşte tam burada benim bir önerim var.

Adı da belli: Dijital Medya Güvenlik ve Etik Kurulu

Ama dikkat!

Yeni bir sansür kurulu istemiyorum.

Yeni bir “telefon dinleme merkezi” hiç istemiyorum.

Yeni bir siyasi baskı mekanizması da istemiyorum.

Tam tersine…

Bağımsız, şeffaf ve hesap verebilir bir yapı istiyorum.

İçinde bilişim uzmanı olacak.

Hukukçu olacak.

Çocuk gelişim uzmanı olacak.

Psikolog olacak.

İletişimci olacak.

Gazeteci olacak.

Akademisyen olacak.

Ve en önemlisi…

Siyasetçi olmayacak.

Bu kurul ne yapacak?

Platformları kapatmayacak.

Gazeteciyi susturmayacak.

Vatandaşın fikrini denetlemeyecek.

Ama diyecek ki:

“Ey dijital platform!

Türkiye’de milyonlarca kullanıcıdan para kazanıyorsun.

Reklam alıyorsun.

Veri topluyorsun.

İnsanların dikkatini satıyorsun.

O halde çocukların güvenliği konusunda senin de bir sorumluluğun var.”

Platform diyecek ki:

“Ben Amerikan şirketiyim.”

Kurul diyecek ki:

“Olabilirsin. Ama Türkiye’de hizmet veriyorsan Türkiye’deki kurallara uyacaksın.”

Bir de şu mesele var:

Biz bu platformlara milyarlarca lira reklam parası ödüyoruz.

Türkiye’deki şirketler reklam veriyor.

Esnaf reklam veriyor.

Kamu kurumları reklam veriyor.

Vatandaş içerik üretiyor.

Platformlar Türkiye’den ciddi ekonomik değer elde ediyor.

Peki biz karşılığında ne istiyoruz?

Çok basit:

Güvenli dijital ortam.

Bu kadar.

Platformların algoritmaları da denetlenmeli.

“Bu içerik neden bana önerildi?” sorusunun cevabı olmalı.

Bir çocuk hesabına neden yetişkin içeriği düşüyor?

Bir genç neden birkaç saat içinde aynı tür zararlı içeriklerin girdabına çekiliyor?

Neden bazı içerikler milyonlara ulaşıyor da bazıları görünmez oluyor?

Platform bu soruların hiçbirine cevap vermeden:

“Biz sadece teknoloji şirketiyiz.” diyebilir mi?

Hayır.

Çünkü artık sadece teknoloji şirketi değiller.

Onlar aynı zamanda toplumun davranışlarını etkileyen devasa medya şirketleri.

Ve burada gazeteci meslekdaşlarımıza da bir çift sözüm var.

Bizler yıllardır mesleğin namusunu korumaya çalışıyoruz.

Bir haberin kaynağını araştırıyoruz.

İddianın karşı tarafına söz hakkı veriyoruz.

Kişilik haklarına dikkat ediyoruz.

Basın ahlak ilkelerine uymaya çalışıyoruz.

Bazen bir cümleyi yazmadan önce üç kere düşünüyoruz.

Çünkü biliyoruz:

Yazdığımız sözün bir bedeli var.

Peki aynı hassasiyet neden sosyal medya şirketleri için de olmasın?

Neden bir gazeteci bir kişiyi haksız yere hedef gösterdiğinde sorumlu tutuluyor da milyonlarca kişiye içerik dağıtan sistem “algoritma” deyip kenara çekilebiliyor?

İşte benim itirazım buna.

Çocuklarımızı algoritmalara teslim edemeyiz.

Çünkü algoritmanın çocuğumuzun geleceği konusunda bir vicdanı yok.

Onun amacı başka:

Daha fazla tıklama.
Daha fazla izlenme.
Daha fazla süre.
Daha fazla reklam.

O yüzden artık şu cümleyi kurmanın zamanı geldi:

Çocuklarımız müşteri değildir!

Avrupa bunu tartışıyor.

Dünyanın birçok ülkesi yaş doğrulama, çocuk hesapları, algoritmik riskler ve platform sorumluluğu üzerine yeni modeller geliştiriyor. AB de 2026 içinde mahremiyeti koruyan yaş doğrulama çözümlerinin yaygınlaştırılması için çalışıyor.

Biz de kendi modelimizi oluşturabiliriz.

Hatta daha iyisini oluşturabiliriz.

Ama önce meseleyi doğru tarif edelim:

Sosyal medya düşmanımız değil.

Denetimsiz sosyal medya düzeni problemimizdir.

Şimdi son soruyu soruyorum:

Televizyonun ekranına bakıyoruz.

Gazetenin sayfasına bakıyoruz.

Radyonun yayınına bakıyoruz.

Hepsinde bir sorumluluk mekanizması var.

Ama çocuğumuzun cebindeki telefon…

Neden sahipsiz?

Ben buna itiraz ediyorum.

Sosyal medya kapatılsın demiyorum.

Sosyal medya kuralsız kalmasın diyorum.

Özgürlükler kısıtlanmasın.

Ama çocukların geleceği de algoritmaların insafına bırakılmasın.

Çünkü yarın çok geç olabilir.

Bugün çocuklarımızın elindeki telefonu denetlemekten korkarsak…

Yarın çocuklarımızın hayatını kimlerin yönlendirdiğini denetleyemeyiz.

Ve o zaman hep birlikte şu soruyu sorarız: “Biz nerede hata yaptık?”

Cevabı ise çok basit olur:

Çocuklarımızı korumamız gereken yerde, algoritmaların “aman canım, bir şey olmaz” yalanına inandık.

Milli Savunma Bakanlığı ile Türkiye Teknoloji Takımı Vakfı’nın ana yürütücülüğünde düzenlenen TEKNOFEST Mavi Vatan, Gölcük Tersanesi Komutanlığı’nda yoğun katılımla gerçekleştirildi. Etkinliğin son gününde vatandaşların ilgisi de oldukça yüksek oldu.

Türkiye’nin farklı kentlerinden gelen ziyaretçiler, başta TCG Anadolu olmak üzere sergilenen savaş gemileri, hava araçları ve diğer milli savunma platformlarını yakından incelemek için uzun kuyruklar oluşturdu. Özellikle çocukların uçak, gemi ve askeri araçlara gösterdiği ilgi dikkat çekti.

MİLLİ UÇAK GEMİSİ İÇİN TARİH VERİLDİ

Etkinlik sırasında CNN Türk gazetecisi Fulya Öztürk’ün sorularını yanıtlayan Deniz Kuvvetleri Komutanı Oramiral Ercüment Tatlıoğlu, MUGEM’in inşa sürecinin planlandığı şekilde devam ettiğini belirtti.

Tatlıoğlu, milli uçak gemisinin 27 Eylül 2027 tarihinde denizle buluşacağını ifade ederek, projenin Türk deniz gücü açısından önemine dikkat çekti.

SADECE UÇAK GEMİSİ OLMAYACAK

MUGEM’i klasik anlamda bir uçak gemisinden farklı kılan unsurların başında, farklı türlerdeki insansız sistemlerin aynı platform üzerinde müşterek kullanılabilmesi geliyor.

Tatlıoğlu, gemide insansız hava, deniz ve su altı araçlarının birlikte görev yapacağını belirterek, MUGEM’in bu özelliğiyle insansız sistemlerin müşterek kullanıldığı ilk uçak gemisi olacağını söyledi.

50’DEN FAZLA HAVA ARACINA EV SAHİPLİĞİ YAPACAK

Tamamen yerli imkânlarla tasarlanan MUGEM’in yaklaşık 285 metre uzunluğa, 72 metre genişliğe ve 60 bin ton deplasmana sahip olması planlanıyor.

Platformun en az 50 hava aracını taşıyabilecek kapasitede olması hedefleniyor. Milli uçak gemisinin HÜRJET, KIZILELMA, ANKA-3 ve Bayraktar TB3 gibi Türkiye’nin geliştirdiği hava araçlarının deniz konuşlu operasyonlarında önemli bir rol üstlenmesi bekleniyor.

MİLLİ HAVA SAVUNMA SİSTEMLERİYLE DONATILACAK

MUGEM’in hava savunma kabiliyetinin de güçlü olması planlanıyor. Gemide 32 hücreli yerli dikey atım sisteminin kullanılması öngörülüyor.

Söz konusu sistemin Mavi Vatan konsepti kapsamında Hisar ve Siper ailesi gibi milli hava savunma füzeleriyle entegre şekilde kullanılabilmesi hedefleniyor.

25 KNOT HIZA ULAŞABİLECEK

MUGEM’de dört adet LM2500 gaz türbinine dayanan COGAG tahrik mimarisinin kullanılması planlanıyor.

Bu tahrik sistemi sayesinde geminin yaklaşık 25 knot, yani saatte yaklaşık 46 kilometre hıza ulaşması hedefleniyor.

İNSANSIZ DENİZ VE SU ALTI ARAÇLARI DA GÖREV YAPACAK

MUGEM’in görev konsepti yalnızca güvertesinde taşıyacağı hava araçlarıyla sınırlı olmayacak.

Geminin MARLİN, SANCAR ve ULAQ gibi silahlı insansız deniz araçları ile NETA gibi insansız su altı otonom araçlarını da yönetebilmesi planlanıyor. Böylece farklı insansız platformların tek bir komuta ve kontrol yapısı altında müşterek görev yapması amaçlanıyor.

YÜZDE 80’İN ÜZERİNDE YERLİLİK HEDEFLENİYOR

MUGEM’in yüzde 80’in üzerinde yerlilik oranıyla inşa edilmesi hedefleniyor. Özel gövde tasarımıyla su altı direncinin ve akustik izinin azaltılması amaçlanırken, tasarımın yakıt verimliliğine de katkı sağlaması bekleniyor.

Yaklaşık 10 bin deniz mili menzile ulaşması hedeflenen MUGEM, bu özellikleriyle Türkiye’nin denizlerdeki harekât kabiliyetini ve uzun süreli görev kapasitesini önemli ölçüde artıracak stratejik bir platform olarak öne çıkıyor.

TUSAŞ’ın planlamasına göre KAAN’ın ilk seri üretim uçaklarının 2028 yılı sonu veya 2029’un başında Türk Hava Kuvvetleri’ne teslim edilmeye başlanması hedefleniyor.

MOTOR TEDARİKİNDE GECİKME BEKLENMİYOR

TUSAŞ Genel Müdürü Mehmet Demiroğlu, KAAN’ın motor teslimat takvimine ilişkin değerlendirmesinde, ABD Kongresi’nden 80 adet seri üretim motoruna ilişkin gerekli onayın alındığını belirtti.

Demiroğlu, motor teslimatlarının 2027 yılı itibarıyla gerçekleştirilmesinin planlandığını ifade ederek, mevcut durumda General Electric (GE) ile yürütülen görüşmelerde herhangi bir problem ya da gecikme öngörmediklerini söyledi.

Demiroğlu, ilk KAAN uçaklarının 2028 yılının sonunda veya 2029’un ilk döneminde Türk Hava Kuvvetleri’ne teslim edilmesinin planlandığını kaydetti.

KAAN’IN ÜRETİM SÜRECİ 2022’DE BAŞLADI

KAAN’ın üretim faaliyetlerine Mart 2022’de başlandı. Aynı yıl içerisinde komponent montajları tamamlanırken, Kasım 2022’de son montaj hattı devreye alındı.

Aralık 2022 ve Ocak 2023 döneminde yoğun sistem testlerinden geçirilen uçak, planlanandan önce 10 Şubat 2023’te hangardan çıkarıldı.

Sonraki süreçte motor çalıştırma ve taksi testleri gerçekleştirilen KAAN, ilk uçuşunu 21 Şubat 2024’te yaptı.

Milli muharip uçak, ikinci uçuşunu ise 6 Mayıs 2024’te gerçekleştirdi. Bu uçuşta 14 dakika havada kalan KAAN, yaklaşık 10 bin feet irtifaya ve 230 knot hıza ulaştı.

5. NESİL SAVAŞ UÇAĞINDA YÜKSEK KABİLİYET

KAAN’ın; yüksek manevra kabiliyeti, düşük radar görünürlüğü, gelişime açık aviyonik mimarisi ve gelişmiş durumsal farkındalık özellikleriyle Türkiye’nin hava gücüne önemli katkı sağlaması hedefleniyor.

Uçağın hava-hava ve hava-kara görevlerinin yanı sıra hassas hedefleme ve farklı unsurlarla birlikte çalışabilme kabiliyetlerine sahip olması planlanıyor.

KAAN’ın açıklanan teknik özellikleri arasında 1,8 Mach azami seyir hızı, 55 bin feet irtifa tavanı, +9g/-3,5g güç limitleri, dâhilî silah yuvası, süperseyir kabiliyeti ve düşük radar izi bulunuyor.

Türkiye’nin milli muharip uçak projesinde üretim, test ve motor tedarik süreçleri devam ederken, gözler 2027’de planlanan motor teslimatları ile 2028 sonu-2029 başındaki ilk teslimat takvimine çevrildi.

Sıfır Atık Hareketi kapsamında yürütülen istişare sürecinin Adana ayağında; kamu kurumları, yerel yönetimler, üniversiteler, sanayi ve ticaret odaları, organize sanayi bölgeleri, sivil toplum kuruluşları ve özel sektör temsilcileri bir araya geldi.

PLASTİK ATIK YÖNETİMİNDE ORTAK AKIL VURGUSU

Toplantıda plastik atık sorununun tek bir kurum veya sektörün çabasıyla çözülemeyeceği vurgulandı. Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş, Adana’daki buluşmada mevcut durumun yanı sıra ihtiyaçların ve çözüm önerilerinin değerlendirildiğini belirtti.

Ağırbaş, yalnızca denizlerdeki plastik atıkların temizlenmesinin yeterli olmayacağını, karadan denize ulaşan kirliliğin de kaynağında önlenmesi gerektiğini ifade etti.

Adana’nın ardından Mersin, Muğla ve Antalya’da da şehir koordinasyon toplantıları yapılması planlanıyor. Bu toplantılardan elde edilecek değerlendirmelerin, 31 Ağustos-1 Eylül tarihlerinde İstanbul’da düzenlenecek Türkiye Plastik Atık Çalıştayı’na aktarılması hedefleniyor. Çalıştaya 17 bakanlık, 40’tan fazla genel müdürlük, yerel yönetimler, akademi, sivil toplum kuruluşları ve ilgili paydaşların katılması planlanıyor.

PLASTİK KİRLİLİĞİ VE İKLİM KRİZİ BİRLİKTE ELE ALINACAK

Toplantıda plastik kirliliğinin iklim krizinden ayrı değerlendirilemeyeceğine dikkat çekildi. Plastik atıkların azaltılması, kaynakların daha verimli kullanılması ve döngüsel ekonominin geliştirilmesinin iklim eyleminin de önemli bir parçası olduğu belirtildi.

Sıfır Atık Hareketi’nin, atıkların azaltılmasının ötesinde kaynakların korunması, sürdürülebilir üretim ve tüketim ile döngüsel ekonomiyi kapsayan geniş bir dönüşüm anlayışına dönüştüğü ifade edildi.

ADANA’DA 159 HABERSİZ DENETİM YAPILDI

Adana Valisi Mustafa Yavuz, plastik ve mikroplastik kirliliğinin çok yönlü bir konu olduğunu belirterek, özellikle 2026 yaz döneminde Akdeniz Bölgesi’nde tespit edilen mikroplastik kirliliği nedeniyle atık geri kazanım tesislerine yönelik habersiz denetimlerin artırıldığını açıkladı.

Valilik koordinasyonunda 27 Temmuz-15 Ağustos 2026 tarihleri arasında 159 denetim gerçekleştirildi. Denetimlerin temel amacı; çevre kirliliğini kaynağında önlemek, işletmelerin mevzuata uyumunu sağlamak ve geri dönüşüm süreçlerinin daha izlenebilir hale getirilmesi olarak belirtildi.

KAYIT DIŞI FAALİYETLERE KARŞI DENETİM ARTACAK

Toplantıda atık yönetimi altyapısının güçlendirilmesi, atıkların kaynağında ayrıştırılması ve geri dönüşüm uygulamalarının geliştirilmesi de gündeme geldi.

Geri dönüşüm tesislerinde çevresel tedbirlerin eksiksiz uygulanması, lisanslı ve modern tesislerin desteklenmesi, atık tesislerinin uygun alanlarda toplu şekilde faaliyet gösterebilmesi ve kayıt dışı faaliyetlerle mücadele edilmesi gerektiği değerlendirildi. İzinsiz veya ruhsatsız işletmelerin etkin biçimde denetlenmesi konusunda ortak irade ortaya konuldu.

ADANA İÇİN İL EYLEM PLANI HAZIRLANIYOR

Toplantıda yerel yönetimler tarafından atık getirme merkezlerinin kurulması, sanayi ve üniversiteler arasındaki iş birliğinin güçlendirilmesi ve geri dönüşüm alanındaki AR-GE çalışmalarının artırılması önerileri öne çıktı.

Kirliliğin yalnızca kanallardaki atıkları temizleyerek çözülemeyeceği, asıl hedefin plastik atıkların su kaynaklarına ulaşmadan kaynağında önlenmesi olduğu vurgulandı.

Bu doğrultuda atıklar, su arıtma tesisleri, kanallar, geri dönüşüm tesisleri ve mikroplastik kirliliğiyle mücadeleyi kapsayacak Adana İl Eylem Planı için hazırlık çalışmalarının sürdüğü bildirildi. Toplantıda ortaya çıkan sorun ve çözüm önerilerinin de plana dahil edilmesi planlanıyor.

ADANA’NIN PLASTİK DÖNGÜSÜ MASAYA YATIRILDI

Toplantıda Adana’nın plastik döngüsündeki mevcut durum ayrıntılı şekilde değerlendirildi. Plastik atıkların kaynağında azaltılması, ayrı toplama sistemlerinin geliştirilmesi, geri dönüşüm ve yeniden kullanım altyapısının güçlendirilmesi ile atıkların çevreye ve su kaynaklarına ulaşmasının önlenmesi konuları ele alındı.

Adana’nın sanayi, tarım ve ticaret kapasitesi ile Akdeniz Havzası’na bağlantısı nedeniyle plastik döngüsünde önemli bir konumda bulunduğu belirtildi. Plastik atık yönetiminin yalnızca toplama ve bertaraf faaliyetlerinden ibaret olmadığına dikkat çekildi.

DENİZ VE KIYILARIN KORUNMASI ÖNCELİKLİ GÜNDEM

Toplantının önemli başlıklarından biri de plastik atıkların karasal kaynaklardan su yollarına ve denizlere ulaşmasının engellenmesi oldu.

Plastik kirliliğinin yalnızca kentlerin atık yönetimiyle sınırlı olmadığı; nehirler, kıyılar ve deniz ekosistemleriyle doğrudan bağlantılı bölgesel ve küresel bir sorun olduğu değerlendirildi.

Adana’da kıyı ve deniz alanlarının plastik kirliliğinden korunmasına yönelik çalışmaların geliştirilmesi, yerel uygulamalar arasındaki koordinasyonun artırılması ve başarılı uygulamaların yaygınlaştırılması yönündeki öneriler de toplantıda ele alındı.

ADANA’NIN ÖNERİLERİ İSTANBUL’DAKİ ÇALIŞTAYA TAŞINACAK

Adana’daki toplantıda ortaya çıkan görüş, ihtiyaç ve çözüm önerileri kayıt altına alınarak 31 Ağustos-1 Eylül 2026 tarihlerinde İstanbul’da düzenlenecek Türkiye Plastik Döngüsü Ortak Akıl Platformu – Plastik Döngüsünde Sürdürülebilir Gelecek Çalıştayı’na aktarılacak.

Çalıştayda plastik üretimi ve tasarımı, sürdürülebilir tüketim, atık yönetimi, geri kazanım, mikroplastikler, insan sağlığı, finansman, yönetişim ve uluslararası iş birliği gibi başlıkların ele alınması planlanıyor. Deniz kıyısındaki illerin valilerinin katılımıyla özel bir Valiler Oturumu da gerçekleştirilecek.

Süreç sonunda hazırlanması planlanan Türkiye Plastik Döngüsü Sonuç Raporu ile plastik atıkların azaltılması, geri dönüşüm ve yeniden kullanımın yaygınlaştırılması, döngüsel ekonominin güçlendirilmesi ve Türkiye’nin kıyı ve denizlerinin plastik kirliliğinden korunmasına yönelik politika önerileri ile stratejik yol haritasının ortaya konulması amaçlanıyor.

Kamuoyunda Süleymancılar cemaatinin lideri olarak tanınan Alihan Kuriş’e yönelik soruşturma sürerken, dosyaya ilişkin dikkat çeken yeni bilgiler ortaya çıktı.

“Alihan Kuriş çıkar amaçlı suç örgütü” soruşturması kapsamında düzenlenen operasyonda gözaltına alınan 38 şüpheliden 32’si tutuklanmıştı. Soruşturmanın devam eden aşamasında, yapılanmanın üst yönetimi tarafından kullanıldığı belirtilen kapalı haberleşme ve veri sistemi “Glooper”ın çalışma biçimine ilişkin ayrıntılar da belirlendi.

Glooper sıradan bir mesajlaşma uygulaması değil

Soruşturma kapsamında incelenen Glooper’ın, genel kullanıcıların erişimine açık standart bir uygulama olmadığı tespit edildi.

Uygulamanın Apple App Store ve Google Play Store gibi yaygın dijital mağazalarda bulunmadığı, dışarıdan erişimin de sınırlandırıldığı belirlendi. Sisteme yalnızca önceden yetkilendirilen kullanıcıların dahil edilebildiği kaydedildi.

Bu yapısıyla Glooper’ın, geniş kitlelerin kullanımına sunulan bir iletişim platformundan ziyade, yapılanmanın belirli kademeleri için oluşturulmuş kapalı bir dijital sistem olarak kullanıldığı değerlendirildi.

Hindistan’da özel olarak geliştirildi

Soruşturma dosyasına yansıyan bilgilere göre Glooper, piyasada hazır olarak bulunan bir yazılım değildi.

Sistemin, Alihan Kuriş’in talimatı doğrultusunda Hindistan’da özel olarak geliştirildiği ve yapılanmanın ihtiyaçlarına göre şekillendirildiği tespit edildi.

Uygulamanın standart uygulama mağazalarında yer almaması ve sisteme dışarıdan doğrudan erişim sağlanamaması, kullanıcıların kontrol altında tutulmasına imkan sağlayan unsurlar arasında gösterildi.

Sisteme giriş için üç aşamalı doğrulama

Glooper’la ilgili soruşturmanın dikkat çeken ayrıntılarından biri de giriş güvenliği oldu.

Yapılan incelemelerde sisteme erişimin üç aşamalı doğrulama mekanizmasıyla sağlandığı belirlendi.

Buna göre kullanıcıların sisteme girebilmesi için;

• Şifre doğrulaması,
• Biyometrik doğrulama,
• Harici onay

aşamalarından geçmesi gerektiği tespit edildi.

Bu nedenle yalnızca kullanıcı şifresinin bilinmesinin veya telefonun başka bir kişinin eline geçmesinin sisteme erişim için yeterli olmadığı değerlendirildi.

Üçüncü aşamadaki harici onayın da tamamlanmasıyla erişim sağlandığı, böylece sisteme kimlerin dahil olacağının önceden belirlenen yetkilendirme mekanizmasıyla kontrol edildiği ortaya çıktı.

Glooper’ı yaklaşık 3 bin 300 kişi kullandı

Soruşturmanın önemli başlıklarından biri de sistemin kullanıcı ağı oldu.

Elde edilen bilgilere göre Glooper’ın, yapılanmanın yaklaşık 3 bin 300 kişilik yönetim kadrosunun kullanımına sunulduğu belirlendi.

Sistemin tüm yapılanmaya açık olmadığı, özellikle yönetim kademesinde bulunan kişilerin kullanımına tahsis edildiği kaydedildi.

Kullanıcıların sisteme kendi başlarına kayıt olamadıkları, erişimin yetkilendirme yoluyla sağlandığı tespit edildi. Böylece sistem içerisindeki kullanıcıların da yapılanma tarafından kontrol edilebildiği değerlendirildi.

Yurt, personel ve mali kayıtlar da sistemde tutuldu

Glooper’ın kullanım alanının yalnızca mesajlaşmayla sınırlı olmadığı da soruşturma kapsamında ortaya çıkan ayrıntılar arasında yer aldı.

Elde edilen bilgilere göre sistem üzerinden yurtlara, personele ve idari faaliyetlere ilişkin çeşitli kayıtlar tutuldu. Mali işlere yönelik hesap ve bilgilerin de aynı dijital altyapı içerisinde yer aldığı belirlendi.

Bu durum, Glooper’ın klasik bir haberleşme uygulamasından farklı olarak yapılanmanın bazı idari ve mali süreçlerinde de kullanılan kapsamlı bir dijital sistem niteliğinde olduğunu ortaya koydu.

Soruşturmada dijital ağın rolü araştırılıyor

Glooper’a ilişkin tespitlerin, soruşturmanın dijital ayağı açısından önemli bir başlık oluşturduğu belirtiliyor.

Sistemin kimler tarafından kullanıldığı, kullanıcıların hangi yetkilerle erişim sağladığı ve sistem üzerinden hangi bilgi ve kayıtların tutulduğu soruşturmanın devam eden bölümlerinde inceleniyor.

Alihan Kuriş yapılanmasına yönelik soruşturma kapsamında dijital sistemin yanı sıra yapılanmanın organizasyon yapısı, mali faaliyetleri ve yönetim ağına ilişkin incelemelerin de sürdüğü bildiriliyor.

Türkiye’nin yeniden F-35 programına dahil olabilmesi için S-400 meselesinin nasıl çözüleceği, uzun süredir Ankara ile Washington arasındaki en önemli başlıklardan biri olarak görülüyor. Ancak tartışmalar artık yalnızca ABD’de değil, Rusya’da da yakından takip ediliyor.

Rusya’nın önde gelen yayın organlarından Kommersant, yayımladığı analizde S-400 sistemlerinin geleceğine ilişkin farklı senaryoları değerlendirdi.

S-400’lerin devri için Moskova’nın onayı gerekiyor

Gazetede yer alan değerlendirmeye göre, Türkiye’nin elindeki S-400 sistemlerini ya da sistemlere ait kritik parçaları Rusya’nın izni olmadan başka bir ülkeye satması veya devretmesi mümkün görünmüyor.

Analizde, Ankara ile Moskova arasında imzalanan savunma anlaşmasının, üçüncü taraflara yönelik olası transferleri doğrudan Rusya’nın onayına bağladığı vurgulandı.

Bu nedenle Türkiye’nin S-400’lerle ilgili atacağı herhangi bir adımın, yalnızca Washington’ın değil, Kremlin’in de değerlendirmesinden geçmesi gerekiyor.

Kremlin, S-400 konusunu “son derece hassas” görüyor

Kommersant, Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov’un 10 Temmuz’da yaptığı açıklamayı da hatırlatarak, Ankara ile Moskova arasında S-400 sistemlerinin geleceğine ilişkin görüşmelerin sürdüğünü aktardı.

Peskov’un açıklamalarına göre Kremlin, konuyu son derece hassas bir başlık olarak değerlendiriyor.

Bu yaklaşım, Rusya’nın yalnızca silah sistemlerinin satışıyla değil, aynı zamanda bu teknolojilerin korunmasıyla da yakından ilgilendiğini ortaya koyuyor.

Rus basını BAE ihtimaline dikkat çekti

Analizin en dikkat çekici bölümü ise Birleşik Arap Emirlikleri senaryosu oldu.

Kommersant, Türkiye ile BAE arasında bir anlaşma sağlanması halinde Moskova’nın böyle bir satışa karşı çıkmasının düşük bir ihtimal olduğunu öne sürdü.

Gazete, bu değerlendirmeyi iki temel gerekçeye dayandırdı. Bunlardan ilki, BAE’nin NATO üyesi olmaması. İkinci gerekçe ise Moskova ile Abu Dabi arasında ciddi bir siyasi gerilimin bulunmaması.

Rus basınına göre, bu durum S-400 sistemlerinin BAE’ye devredilmesini Moskova açısından daha kabul edilebilir bir seçenek haline getirebilir.

F-35 sürecinin önündeki en büyük engel S-400’ler

Haberde, Türkiye’nin ABD’den yeniden F-35 savaş uçakları satın alma hedefinden vazgeçmediği belirtildi.

Ancak Washington’ın S-400 konusundaki yaklaşımının müzakerelerin ilerlemesini zorlaştırdığı ifade edildi.

Kommersant’a göre ABD Dışişleri Bakanlığı, Türkiye’nin Rus yapımı hava savunma sistemlerinden vazgeçmediği sürece F-35 satışına onay vermeye sıcak bakmıyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın kısa süre önce yaptığı açıklamada, ABD Başkanı Donald Trump’ın F-35 konusunda verdiği sözün yerine getirilmesini beklediğini ifade ettiği de haberde hatırlatıldı.

Trump’ın açıklamalarına rağmen süreç ilerlemedi

Rus gazetesi, Trump’ın 7 Temmuz’da Ankara’da düzenlenen NATO Zirvesi sırasında Türkiye’nin yeniden F-35 programına dahil edilmesine olumlu yaklaştığını açıkladığını yazdı.

Ancak aradan geçen süreye rağmen taraflar arasında somut bir ilerleme sağlanamadığına dikkat çekildi.

Analize göre, sürecin yavaşlamasının temel nedenlerinden biri, ABD yönetiminin S-400 konusundaki değişmeyen politikası oldu.

ABD’de depolama formülü de tartışılıyor

Kommersant’ın değerlendirmesinde, Ankara ile Washington arasında S-400 sistemlerinin devre dışı bırakılması veya bazı parçalarının ABD’de muhafaza edilmesi gibi seçeneklerin de gündeme geldiği belirtildi.

Ancak gazete, bu tür formüllerin savunma sanayisi sözleşmeleriyle çelişebileceğini savundu.

Analizde, gelişmiş silah sistemlerinin üretici ülkeler tarafından sıkı kurallar çerçevesinde ihraç edildiği ve teknolojik bilgilerin korunmasının öncelikli olduğu vurgulandı.

Bu nedenle, sistemlerin doğrudan ABD’nin kontrolüne bırakılması ihtimalinin Moskova açısından çok daha sorunlu bir senaryo olarak değerlendirildiği ifade edildi.

Ankara’nın önünde kritik bir karar süreci var

Rus basınında yer alan değerlendirmeler, Türkiye’nin F-35 programına dönüşü için S-400 meselesinde yeni formüllerin tartışıldığını gösteriyor.

Ancak BAE seçeneğiyle ilgili değerlendirmelerin, Rusya tarafından verilmiş resmi bir karar niteliği taşımadığına da dikkat çekiliyor.

Önümüzdeki dönemde Ankara, Washington ve Moskova arasında yürütülecek temasların, S-400 krizinin nasıl çözüleceğini ve Türkiye’nin F-35 programına yeniden dahil olup olmayacağını belirlemesi bekleniyor.

“Yükseköğretim Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun”un Resmi Gazete’de yayımlanmasıyla birlikte üniversitelerde önemli değişiklikler hayata geçti.

Düzenlemenin özellikle öğrenim süresi nedeniyle üniversiteyle ilişiği kesilen öğrenciler açısından önemli sonuçlar doğurması bekleniyor. İşte yeni düzenlemenin öne çıkan başlıkları:

1. Azami öğrenim süresini dolduran öğrencilere ek sınav hakkı

Azami öğrenim süresini tamamlayan ve mezuniyet aşamasında bulunan son sınıf öğrencilerine, intörnlük dönemi dışında kalan başarısız oldukları veya daha önce alamadıkları teorik ve uygulamalı dersler için iki ek sınav ya da tekrar hakkı verildi.

Derslerinin tamamını başarıyla tamamladığı halde uygulamalı eğitime veya intörnlüğe başlayamayan, bu eğitimleri tamamlayamayan ya da başarısız olan öğrenciler de eksik eğitimlerini tamamlama imkanından yararlanabilecek.

Ancak azami öğrenim süresini dolduran ara sınıf öğrencileri ek sınav hakkından yararlanamayacak.

Uygulamalı eğitim ve intörnlükle ilgili usul ve esasları belirleme yetkisi YÖK’te olacak.

2. Üniversiteye dönüş için başvuru süresi 4 ay

Hazırlık dahil olmak üzere ön lisans, lisans, lisans tamamlama ve lisansüstü programlarda öğrenim görürken ilişiği kesilenler ile kendi isteğiyle kaydını sildirenler de düzenlemeden yararlanabilecek.

Bir yükseköğretim programını kazandığı halde kayıt yaptırmayanlar da kapsamda yer alıyor.

Bu kişiler, kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 4 ay içerisinde ilgili üniversiteye başvurmaları halinde, belirlenen şartlar çerçevesinde 2026-2027 eğitim öğretim yılında öğrenimlerine yeniden başlayabilecek.

3. Kimler öğrenci affından yararlanamayacak?

Düzenlemede bazı suçlardan hüküm giyenler ile belirli nedenlerle üniversiteden ilişiği kesilenler kapsam dışında bırakıldı.

Terör, kasten öldürme, işkence, eziyet, cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı ve uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarından mahkum olanlar aftan yararlanamayacak.

Ayrıca sahte belge nedeniyle kaydı iptal edilenler veya kayıt sırasında sahte belge kullananlar da kapsam dışında.

Terör örgütleri ya da Milli Güvenlik Kurulunca devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı ve gruplarla üyelik, mensubiyet, iltisak veya irtibat nedeniyle ilişiği kesilenler de aftan yararlanamayacak.

4. Polis, jandarma ve harp okulları kapsam dışında

Özel kanunlara tabi olan bazı eğitim kurumları için öğrenci affı uygulanmayacak.

Polis Akademisi ve bağlı eğitim kurumları, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi, Milli Savunma Üniversitesi bünyesindeki harp okulları, astsubay meslek yüksekokulları ve enstitüler bu kapsamda bulunuyor.

Ayrıca belirli kurumların nam ve hesabına başka üniversitelerde eğitim görürken ilişiği kesilen öğrenciler de düzenlemeden yararlanamayacak.

5. Öğretim üyeleri 75 yaşına kadar çalışabilecek

Yeni düzenlemenin akademik personel açısından en dikkat çekici başlıklarından biri emeklilik yaş haddinden sonra çalışma imkanı oldu.

Yaş haddinden önce başvuru yapan ve sözleşme tarihinde öğretim üyesi kadrosunda bulunan kişilerden, üniversitenin ihtiyaç duyduğu bölüm ve programlarda görevine devam etmesinde fayda görülenler, YÖK’ün kararıyla 75 yaşını geçmemek üzere sözleşmeli olarak çalışabilecek.

Sözleşmeler iki yıllık dönemler halinde yapılabilecek.

YÖK, ihtiyaçlara göre sözleşmeli çalıştırılabilecek öğretim üyesi sayısına bölüm, program veya üniversite bazında sınırlama getirebilecek.

6. Yükseköğretim Denetleme Kurulu üyelerine yeni düzenleme

Yükseköğretim Denetleme Kurulu üyelerinin Kurul’da geçirdikleri süreler, belirli hakların hesabında fiilen meslekte geçirilmiş süre olarak kabul edilecek.

Bu süreler terfi, birinci sınıfa ayrılma ve birinci sınıf olma sürelerinin hesabında dikkate alınacak.

Yaş haddinin belirlenmesinde ise kişinin Kurul üyeliğinden önce görev yaptığı kadronun yaş haddi esas alınacak.

7. Akademisyenlere yurt dışında çalışma imkanı

Türk Cumhuriyetleri ve akraba topluluklarındaki üniversitelerden resmi davet alan öğretim elemanlarına, özlük hakları korunarak aylıklı izin verilebilecek.

Bu izin üniversite yönetim kurulunun kararı ve Milli Eğitim Bakanlığının onayıyla 3 yıla kadar kullanılabilecek.

Uluslararası anlaşmalar kapsamında kurulan üniversiteler ile YÖK’ün protokolleri çerçevesindeki programlarda ise bu süre 5 yıla kadar çıkabilecek.

8. Akademik sahteciliğe ağır yaptırım

Akademik çalışmalar konusunda da önemli değişiklik yapıldı.

Kişisel emeğe ve akademik birikime dayanmayan, başkalarına hazırlatılan yayın ve çalışmaların atama, yükselme, unvan veya derece elde etmek amacıyla kullanılması halinde meslekten çıkarma cezası uygulanabilecek.

Bu çalışmaları başkaları adına hazırlayan veya hazırlanmasına aracılık edenler de yaptırım kapsamına alınacak.

9. Başkasına tez ve makale yazdırana meslekten çıkarma

Kişisel emek ve akademik birikim dışında ücretli veya ücretsiz şekilde başkalarına hazırlatılan tez, makale, kitap veya proje gibi çalışmalarla diploma ya da akademik unvan elde edenler için çok daha ağır yaptırımlar getirildi.

Anket uygulaması ve veri toplama gibi akademik değerlendirme niteliği taşımayan katkılar ise bu kapsamın dışında tutuldu.

Bu yöntemle diploma veya akademik unvan elde edenlerin üniversite öğretim mesleğinden çıkarılması, elde edilen akademik derece ve unvanların geri alınması öngörüldü.

10. Akademik sahteciliğe binlerce günlük adli para cezası

Başkasının adına tez, makale, kitap veya benzeri akademik çalışmalar hazırlayan, üreten ya da bunların hazırlanmasına aracılık edenlere 5 bin ila 10 bin gün arasında adli para cezası uygulanacak.

Fiilin bunu meslek haline getiren kişiler tarafından işlenmesi durumunda ceza 10 bin günden az, 20 bin günden fazla olamayacak.

Bu çalışmalar üzerinden diploma veya akademik unvan elde edenler hakkında da 5 bin ila 10 bin gün arasında adli para cezası uygulanabilecek.

11. Sahte diploma düzenleyene resmi belgede sahtecilik cezası

Türk veya yabancı yükseköğretim kurumlarına ait diploma, mezuniyet belgesi veya sertifikaların sahte şekilde hazırlanması ya da hazırlatılması halinde Türk Ceza Kanunu’ndaki resmi belgede sahtecilik hükümleri uygulanacak.

12. Disiplin soruşturmalarında yeni usul

Üniversitelerdeki disiplin soruşturmalarının yürütülmesine ilişkin kurallar da değiştirildi.

Soruşturmacı tarafından gönderilecek ifade davetinde, ilgili kişiye yöneltilen iddiaların açık şekilde belirtilmesi gerekecek.

İfade vermesi için en az 7 gün süre tanınacak.

Bu süre içerisinde sözlü veya yazılı ifade verilmemesi halinde mevcut deliller üzerinden işlem yapılabileceği ilgili kişiye bildirilecek.

13. Savunma hakkı için en az 7 gün süre

Disiplin cezası vermeye yetkili makamın savunma istem yazısında, isnat edilen eylem, bu eyleme karşılık gelen disiplin cezası ve savunma süresi açıkça gösterilecek.

Savunma için tanınacak süre 7 günden az olamayacak.

Süresi içerisinde savunma yapılmaması halinde kişinin savunma hakkından vazgeçmiş sayılacağı ve mevcut delillere göre karar verileceği bildirilecek.

Soruşturulan kişiye ayrıca savunmasını vermeden önce soruşturma dosyasını inceleyebileceği de hatırlatılacak.

14. Yan dal uzmanlarına ek ödeme düzenlemesi

Tıpta uzmanlık mevzuatına göre yan dal uzmanlığı bulunan öğretim üyeleri ve araştırma görevlilerinin ek ödeme tavan oranlarında değişikliğe gidildi.

Yeni düzenlemeyle bu kişilerin ek ödeme tavanları, Sağlık Bakanlığında görev yapan emsallerinin ödeme oranlarıyla eşitlenecek.

15. Ortak araştırma merkezlerine yeni kurallar

Birden fazla üniversitenin ortak yürüttüğü araştırma merkezlerinde görev yapan öğretim elemanlarının, kendi üniversitelerindeki döner sermaye faaliyetlerine yaptıkları katkı da dikkate alınacak.

Bu kapsamda öğretim elemanlarının ilgili mevzuat çerçevesinde ek ödemelerden yararlanmaya devam etmesinin önü açıldı.

Projeler kapsamında alınan dayanıklı taşınırlar koordinatör üniversitenin envanterine kaydedilecek.

Proje tamamlandığında taşınırların hangi üniversiteye bedelsiz devredileceğine ortak araştırma merkezi yönetim kurulu karar verecek.

16. Üniversitelere bilimsel araştırma desteği geliyor

Birlikte kullanılan sağlık tesislerinin bir önceki yıl gayrisafi hasılatının yüzde 2,5’i, üniversitelerde yürütülen bilimsel araştırma projelerinin desteklenmesi amacıyla merkezi yönetim bütçesinden üniversite bütçelerine aktarılacak.

Bir sağlık tesisinin birden fazla üniversite tarafından kullanılması halinde söz konusu kaynak, üniversitelerin sağlık tesisinde görevlendirdiği öğretim elemanı sayısına göre paylaştırılacak.

Uygulamanın ayrıntıları YÖK tarafından hazırlanacak yönetmelikle belirlenecek.

17. Yeni üniversiteler YÖK kararıyla eğitim verecek

Kanunla kurulan devlet veya vakıf yükseköğretim kurumları, YÖK’ün kararıyla eğitim ve öğretime başlayabilecek.

Eğitim faaliyetine başlayan akademik birimlerin sonradan kapatılmasına ilişkin yetkiler de akademik birimin türüne göre Cumhurbaşkanı veya YÖK tarafından kullanılabilecek.

18. 48 üniversiteye yeni akademik kadro

Yükseköğretim kurumlarının akademik personel ihtiyacını karşılamak amacıyla 48 üniversiteye yeni profesör, doçent, doktor öğretim üyesi ve araştırma görevlisi kadroları ihdas edildi.

Ayrıca belirli şartları taşıyan ve 67 yaşını doldurmuş tıp ve diş hekimliği uzmanlarının, devlet yükseköğretim kurumlarında daha önce görev yapmış olmaları halinde, ihtiyaç bulunan üniversitelere başvurarak sözleşmeli çalışabilmelerinin önü açıldı.

Vakıf üniversitelerine vergi teşviki

Düzenlemenin son dikkat çeken başlıklarından biri de vakıf üniversitelerine yönelik vergi teşviki oldu.

Vakıf yükseköğretim kurumlarının personel ücretlerinden kesilen gelir vergisinin iadesine ilişkin teşvikten yararlanabilmeleri için aranan öğrencilerin en az yüzde 50’sinin tezli yüksek lisans ve doktora öğrencisi olması şartı kaldırıldı.

Böylece teşvikten yararlanma koşullarında vakıf üniversiteleri açısından önemli bir değişiklik yapılmış oldu.

Düzenlemenin öğrenciler açısından en önemli sonucu ne?

Yeni düzenlemenin öğrenciler bakımından en kritik noktası, üniversiteyle ilişiği kesilen belirli gruplara yeniden eğitim hayatına dönme imkanı tanınması ve azami öğrenim süresini dolduran son sınıf öğrencilerine ek sınav hakkı verilmesi.

Ancak düzenleme bütün öğrencileri kapsamıyor. Özellikle belirli ağır suçlardan hüküm giyenler, sahte belge kullananlar ve terör örgütleriyle bağlantısı nedeniyle ilişiği kesilenler kapsam dışında tutuluyor.

Aftan yararlanabilecek öğrencilerin ise başvuru süresini kaçırmaması gerekiyor. Düzenleme kapsamında başvuruların kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 4 ay içinde yapılması gerekiyor.
Milyonlarca Öğrenciyi İlgilendiriyor! Üniversitelerde Yeni Dönem Başladır.